Η αγάπη
είναι η προβολή του προσώπου του Χριστού επάνω στο πρόσωπο του φτωχού, του
πονεμένου, του
καταδιωγμένου [...]. Ο παράδεισος είναι να αγαπάς τους άλλους. [...]
Από το
λογικό που προδίδει, από το χρήμα που σαπίζει, από τη μηχανή που υποδουλώνει,
Κύριε, σώσε την αγάπη…
Για να
ξεφύγουμε από την αγάπη, “κάνουμε ελεημοσύνη”. Ελεημοσύνη δίχως αγάπη είναι ένα
τίποτε.
Αγάπη
σημαίνει να ανακαλύψεις πρώτα απ’ όλα τον άνθρωπο, μέσα σ’ αυτόν που έχει
ανάγκη, και να τον σεβαστείς [...].
Αγάπη δεν
σημαίνει να λυπάσαι. Με τον οίκτο, αυτό το ασθενικό σχήμα της αγάπης κάνουμε
μακαρίως γαργάρες. Ο οίκτος είναι η πρόφαση. Είναι μια πράξη βδελυρή να
ξεφορτώνεσαι επάνω στην πλάτη των δυστυχισμένων ή στην αγκαλιά των μικρών
παιδιών τους αυτά που θα πετούσες ασφαλώς στα σκουπίδια [...].
Μέχρι την
ημέρα που θα σταματήσουμε να λέμε: εγώ, τα αγαθά μου, οι υποθέσεις μου, η
περιουσία μου. Τότε οι άνθρωποι θα φωνάξουν μέσα στην απελευθερωμένη καρδιά
τους: ό,τι κατέχω είναι αυτό που έδωσα. Αγάπη δε σημαίνει να δίνεις, αλλά να
μοιράζεσαι[...].
Η αγάπη
που αγνοεί τις τάξεις, τις διακρίσεις και τις φυλές. Η αγάπη που αγνοεί τα
σύνορα.
Η αγάπη
που κοροϊδεύει τον πόλεμο, η αγάπη πιο δυνατή κι από τον θάνατο. Η αγάπη που τα
πάντα νικά κι όλα θεραπεύει. Η σταυρωμένη αγάπη: είναι η βεβαιότητα της
Ανάστασης [...].
Όσο
υπάρχει στη γη ένας αθώος που πεινά, που θα κρυώνει ή που θα καταδιώκεται, όσο
θα υπάρχει επάνω στη γη ένας λιμός που θα μπορούσαμε να αποφύγουμε ή μια
φυλακή, η Επανάσταση της αγάπης
του Χριστού δεν θα έχει συμβεί!.
19 Μη μαζεύετε θησαυρούς πάνω στη γη, όπου τους
αφανίζει ο σκόρος και η σκουριά, κι όπου οι κλέφτες κάνουν διαρρήξεις και τους κλέβουν.
20 Αντίθετα, να μαζεύετε θησαυρούς στον ουρανό, όπου δεν τους αφανίζουν ούτε ο σκόρος
ούτε η σκουριά, κι όπου οι κλέφτες δεν κάνουν διαρρήξεις και δεν τους κλέβουν.
21 Γιατί
όπου είναι ο θησαυρός σας εκεί θα είναι και η καρδιά σας.
Όποιος
αγαπά τον Θεό, δεν μπορεί να μην αγαπήσει και κάθε άνθρωπο σαν τον εαυτό του,
αν και τον δυσαρεστούν τα πάθη εκείνων που δεν έχουν ακόμη καθαριστεί.
Γι’ αυτό
χαίρεται με αμέτρητη και ανέκφραστη χαρά για τη διόρθωσή τους.
Εκείνος που
βλέπει και ίχνος μόνο μίσους μέσα στην καρδιά του, προς οποιονδήποτε άνθρωπο
για οποιοδήποτε φταίξιμό του, είναι εντελώς ξένος από την αγάπη προς τον Θεό.
Γιατί η
αγάπη προς τον Θεό δεν ανέχεται διόλου το μίσος κατά του ανθρώπου.
Όποιος με
αγαπά –λέει ο Κύριος– θα τηρήσει τις εντολές μου. Και η δική μου εντολή είναι
να αγαπάτε ο ένας τον άλλο”.
Άρα λοιπόν
εκείνος που δεν αγαπά τον πλησίον του, δεν τηρεί την εντολή του Κυρίου. Εκείνος
που δεν τηρεί την εντολή, ούτε τον Κύριο μπορεί να αγαπήσει.
Μακάριος ο
άνθρωπος που μπορεί να αγαπήσει τον κάθε άνθρωπο στον ίδιο βαθμό.
Όποιος αγαπά τον Θεό, αγαπά δίχως άλλο τον
πλησίον του. Ένας τέτοιος άνθρωπος δεν μπορεί να φυλάει χρήματα∙ τα
διαχειρίζεται κατά το θέλημα του Θεού και τα μοιράζει σ’ εκείνους που έχουν
ανάγκη.
Όταν σε προσβάλει κανένας ή σε εξευτελίσει σε
κάτι, τότε φυλάξου από τους λογισμούς της οργής, μήπως με τη λύπη σε χωρίσουν
από την αγάπη και σε μεταφέρουν στη χώρα του μίσους.
Μάξιμος
Ομολογητής (19913). Φιλοκαλία των ιερών Νηπτικών.Μτφρ. Α.
Γαλίτης, τόμ. Β΄, Θεσσαλονίκη: Το περιβόλι της Παναγίας, σ. 4951
«Ποιος είναι ο πλησίον μου; Το ερώτημα που τέθηκε στον Κύριο πριν από αιώνες, παραμένει η πυξίδα της ψυχής μας μέχρι σήμερα. Η "Γλώσσα της Αγάπης" είναι η γλώσσα που μίλησε ο Καλός Σαμαρείτης στο δρόμο προς την Ιεριχώ—μια γλώσσα που δεν γνωρίζει σύνορα, φυλές ή διακρίσεις.
Αυτό το story book φιλοδοξεί να γίνει μια πνευματική γέφυρα. Στόχος του είναι να διδάξει πώς η χάρη του Θεού μεταμορφώνει την καθημερινότητά μας, όταν μαθαίνουμε να διακονούμε τον πλησίον μας με αυταπάρνηση. Γιατί η αγάπη προς τον συνάνθρωπο είναι η μόνη ασφαλής απόδειξη της αγάπης μας προς τον Δημιουργό.»
Την επικοινωνία με τους προγόνους και με τα πνεύματα που γίνεται μέσω
της πνευματοληψίας συμπληρώνει η επικοινωνία που γίνεται με τη λατρεία.
Η λατρεία έχει πάμπολλες μορφές: από εκείνη που γίνεται στις
διαβατήριες τελετές, δηλαδή στις τελετές κατά τις οποίες το άτομο περνά από το
ένα στάδιο ζωής στο άλλο, όπως η γέννηση, η εφηβεία, ο γάμος και ο θάνατος, ως
τη λατρεία που γίνεται ευκαιριακά.
Τελετές μύησης, κάθαρσης, ικεσίας, εξιλέωσης, ανάμνησης, επανάληψης
κάποιας μυθικής πράξης (π.χ. της κοσμογονίας), προσφοράς, θυσίας, είναι κάποιες
από τις βασικές της μορφές.
Οι προσφορές (π.χ. τροφής) και οι θυσίες (π.χ. κάποιου ζώου) αποτελούν
τον κυριότερο τύπο λατρείας. Με αυτές, ιδίως στην περίπτωση των προγόνων,
επιδιώκεται η συντήρηση των υπερφυσικών όντων, ώστε και αυτά με τη σειρά τους να φροντίσουν για την ευημερία
του λάτρη, της οικογένειας ή της κοινότητας.
Η λατρεία γίνεται συνήθως κοντά
στον τόπο όπου κατοικούν τα πνεύματα, π.χ. κάτω από κάποιο μεγάλο δέντρο, όταν
πρόκειται για το πνεύμα που κατοικεί σ’ αυτό, δίπλα σε ένα ποτάμι, όταν πρόκειται για το πνεύμα του ποταμού ή, στην περίπτωση των
προγόνων, στους τάφους τους, στους προγονικούς ναούς κ.ο.κ.
Η λατρεία των πνευμάτων
διαμόρφωσε βαθιά την αφρικανική ζωή.
Π.χ. η λατρεία εδαφικών περιοχών, δέντρων κτλ. καθόρισε τις
καλλιεργήσιμες και μη καλλιεργήσιμες εκτάσεις, το χρόνο της καλλιέργειας, τη
χρήση ή μη φωτιάς κτλ. Αλλά επηρέασε και την οργάνωση της κοινωνίας, αφού π.χ.
η λατρεία ενός πνεύματος καθόριζε την περιοχή κατοικίας μιας φυλής ή μια κοινή
λατρεία δημιουργούσε δεσμούς μεταξύ φυλών κτλ.
Δρίτσας, Δ., Μόσχος, Δ., Παπαλεξανδρόπουλος, Στ., Χριστιανισμός
και Θρησκεύματα Β΄ Γενικού
Λυκείου,Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής ΙΤΥΕ «Διόφαντος»,
Αθήνα, 2011, σσ. 229231
Αυτή
συνίσταται στο μεγαλύτερο μέρος της στη λατρεία πνευμάτων.
Τα πνεύματα αυτά είναι προσωποποιημένα όντα,
καλά ή κακά, που κατοικούν σε φυσικά όντα ή αντικείμενα, όπως ορισμένοι
άνθρωποι,
δέντρα, ζώα, λίμνες, ποτάμια, βουνά, εδαφικές περιοχές∙ σε φυσικά φαινόμενα,
όπως ο άνεμος και η βροχή, αλλά και σε φαινόμενα όπως οι επιδημικές αρρώστιες
που θεωρούνται ότι είναι εξωτερικές
εκδηλώσεις πνευμάτων.
Πνεύματα
επίσης είναι οι ψυχές των νεκρών και γενικά των προγόνων.
Οι
πρόγονοι αποτελούν τη μορφή εκείνη του υπερφυσικού, στην οποία περισσότερο από όλες
απευθύνεται η αφρικανική θρησκευτικότητα.
Αυτοί
προστατεύουν την οικογένεια και εξασφαλίζουν τη γονιμότητα, την υγεία και
γενικά την ευημερία της.
Στα
πνεύματα, προγονικά ή μη, αποδίδεται σχεδόν καθετί που συμβαίνει.
Έτσι, η πίστη σ’' αυτά εξηγεί τα συμβαίνοντα
στον κόσμο και δημιουργεί ένα γενικό πλαίσιο που δίνει νόημα στη ζωή και
μάλιστα στις διάφορες δοκιμασίες.
Κατά την
τέλεση του μυστηρίου του Γάμου χρησιμοποιούνται υλικά στοιχεία, ως σύμβολα
κάποιων βαθύτερων αληθειών.
1. Τα δακτυλίδια
είναι η σφραγίδα της ένωσης αλλά και η έκφραση της σταθερότητας της σχέσης,
της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και αλληλοπροσφοράς των συζύγων.
2. Τα στεφάνια
αποτελούν την επιβράβευση για την εντιμότητα της ζωής των νυμφευόμενων
μέχρι το Γάμο. Οι σύζυγοι στεφανώνονται ως άρχοντες, διότι αποκτούν και πάλι τη
θέση του συνδημιουργού.
3. Το κοινό
ποτήριο μας θυμίζει ότι κάποτε το μυστήριο του Γάμου γινόταν μαζί με τη
Θεία Ευχαριστία και ότι οι νεόνυμφοι μεταλάμβαναν. Υπενθυμίζει, επίσης ότι σι
σύζυγοι θα έχουν πλέον κοινή συμμετοχή
στις χαρές και στις λύπες.
4. Ο
χορός γύρω από το τραπέζι με το τροπάριο «Ησαΐα χόρευε...»
εκφράζει τη χαρά και το πανηγυρικό αίσθημα που συνοδεύει το Γάμο. Επίσης
έκφραση ευχής για την ευτεκνία και την προκοπή του ζεύγους
είναι το ρύζι που ρίχνεται κατά τη διάρκεια του χορού.
Στις Ουπανισάδες
(μια
σειρά βιβλίων και γράφηκαν
περ. από το 800 ως το 500 π.Χ.) η θεία
πραγματικότητα που αποτελεί το υπόστρωμα του σύμπαντος
ονομάστηκε Μπράχμαν.
Όπως ο αέρας που, αν και άμορφος, μπορεί να
περικλειστεί μέσα στα δοχεία, έτσι και μέσα σε κάθε τι υπάρχει ένα «τμήμα» του
Μπράχμαν, ένα θείο στοιχείο.
Αυτό ονομάζεται Άτμαν. Μ’ αυτόν τον
τρόπο όλα τα όντα είναι στο βάθος τους Άτμαν και άρα μέρος του Μπράχμαν.
Το ίδιο και ο άνθρωπος.
Μόνο που αυτός, γοητευμένος από τον κόσμο,
έχει συνεχώς στραμμένο το νου του προς αυτόν και άρα προς τα έξω και αγνοεί ότι
το βάθος του εαυτού του είναι η θεία πραγματικότητα.
Ενώ στις
Βέδες ο κόσμος θεωρείται ως κάτι καλό, στις Ουπανισάδες καλό
θεωρείται μόνο το Μπράχμαν. Ο κόσμος είναι μια δευτερεύουσα πραγματικότητα
και όχι η βασική και αληθινή. Εξάλλου αποτελείται
από όντα
που βρίσκονται σε κατάσταση περιορισμού και μεταβολής. Τα έμβια
όντα, μεταξύ των οποίων και ο άνθρωπος, αισθάνονται οδυνηρά αυτήν την
κατάσταση. Βιώνουν λοιπόν την ύπαρξη ως πόνο.
Στις Ουπανισάδες
εμφανίζονται, επίσης, δύο άλλες ιδέες, που είναι άγνωστες
στις Βέδες. Αυτές είναι η σαμσάρα και το κάρμα.
Σαμσάρα είναι η
ανακύκληση των υπάρξεων. Σύμφωνα μ’ αυτήν την αντίληψη τα έμβια όντα
δε ζουν μόνο μια φορά αλλά αφού μια μορφή ύπαρξης διαλυθεί,
κάτι από αυτήν επιβιώνει και μεταβαίνει σε άλλη μορφή ύπαρξης.Δημιουργείται
έτσι ένας ατέρμων κύκλος μετενσαρκώσεων που διατηρεί συνεχώς τα όντα σε κάποια
μορφή ύπαρξης.
Κάρμα σημαίνει πράξη.
Οι πράξεις
που το ον διέπραξε στην προηγούμενη μορφή ύπαρξης είναι εκείνες
που προσδιορίζουν τη μορφή στην οποία θα μεταβεί. Τέτοιες μορφές εκτός από την
ανθρώπινη μπορούν να είναι μια ζωική, μια δαιμονική σε κάποια κόλαση
ή μια θεϊκή σε κάποιο ουρανό. Τι πράξεις κάνει ο άνθρωπος
εξαρτάται από εκείνο που επιθυμεί.
Έτσι
τελικά μετενσαρκώνεται κάθε φορά σε κάποια μορφή ύπαρξης ανάλογη με την
επιθυμία του.
Η ατέρμονη
παραμονή σε κάποια μορφή ύπαρξης, δηλαδή σε μια κατάσταση
που ταυτίζεται με την οδύνη, προκάλεσε το αίτημα της απελευθέρωσης (μούκτι ή
μόξα) από αυτή.
Σύμφωνα με
τις Ουπανισάδες, αυτή
επιτυγχάνεται με τη σταδιακή απόσυρση του νου του ανθρώπου από τον
εξωτερικό κόσμο και τη στροφή του προς τον εσωτερικό με τελικό
σκοπό την ταύτιση του νου με το Άτμαν και μέσω αυτού με το Μπράχμαν.
Η
διαδικασία αυτή, από τη σταδιακή απόσυρση του νου από τον
εξωτερικό κόσμο ως την ταύτιση ή ένωση με το Μπράχμαν ονομάζεται γιόγκα.
Η χρήση της γιόγκα γι’ αυτό το σκοπό καθιστούσε
το έργο της
σωτηρίας μια ατομική προσπάθεια που μπορούσε να αναλάβει ο καθένας μόνος του.
