Η διδασκαλία
του Αγίου Λουκά της Κριμαίας για τη Θεία Δικαιοσύνη αποτελεί θεμέλιο
λίθο της Ορθόδοξης πίστης: η δικαιοσύνη του Θεού δεν είναι εκδικητική τιμωρία,
αλλά ταυτίζεται με την τέλεια Αγάπη Του.
Δεν λειτουργεί με βάση το άτεγκτο
κοσμικό δίκαιο, αλλά ως έκφραση της άπειρης ευσπλαχνίας Του.
Η ορθόδοξη
προσέγγιση σε αυτό το βαθύ θεολογικό ερώτημα βασίζεται στους εξής άξονες:
Η Δικαιοσύνη ως Ιατρείο: Ο Άγιος Λουκάς, ως
ιατρός στο επάγγελμα, έβλεπε τις δοκιμασίες όχι ως τιμωρία, αλλά ως παιδαγωγικό
και θεραπευτικό μέσο του Θεού. Ο Θεός δεν εκδικείται. Επιτρέπει τις θλίψεις για
να αφυπνίσει συνειδήσεις, να αποτρέψει την αμαρτία και να οδηγήσει τον άνθρωπο
στη μετάνοια.
Η Αγαπητική
Δικαιοσύνη: Σε αντίθεση με την
ανθρώπινη «δικονομία» όπου επιβάλλεται αυστηρή ποινή για κάθε παράπτωμα, η Θεία
Δικαιοσύνη εστιάζει στην πνευματική αποκατάσταση. Είναι απόλυτα εναρμονισμένη
με το «η αγάπη τα πάντα καλύπτει».
Ο Φόβος και η Αγάπη: Ο Άγιος τόνιζε ότι όπου υπάρχει η γνήσια αγάπη του
Χριστού, εκεί εξαφανίζεται ο φόβος. Ο φόβος του Θεού δεν είναι τρόμος τιμωρίας,
αλλά βαθύς σεβασμός μπροστά στο μεγαλείο και τη φιλανθρωπία Του.
Η Απόλυτη Ελευθερία: Ο Θεός σέβεται την ελευθερία μας. Οι συνέπειες των πράξεών μας ή η απουσία
από το Φως Του (που καλείται «κόλαση») είναι αποτέλεσμα της δικής μας
απομάκρυνσης από την αγάπη Του, όχι επιλογή κάποιου Θεού-τιμωριού.
Να ντυθείτε τον καινούργιο άνθρωπο, που ο Θεός
κατά το σχέδιό του τον έχει πλάσει για να ζει με δικαιοσύνη και αγιότητα που
προέρχονται από την αλήθεια.
Επιστολή Απ.
Παύλου προς Εφεσίους 4, 24
Γιατί η ζωή εκείνων που οδηγούνται από το Άγιο
Πνεύμα διακρίνεται για την αγαθότητα, τη δικαιοσύνη και την αλήθεια.
Επιστολή Απ.
Παύλου προς Εφεσίους 5, 9
Σταθείτε, λοιπόν, σε θέση μάχης· ζωστείτε την
αλήθεια σαν ζώνη στη μέση σας· φορέστε σαν θώρακα τη δικαιοσύνη.
Επιστολή Απ.
Παύλου προς Εφεσίους 6, 14
Εμείς όμως, σύμφωνα με την υπόσχεση του Θεού,
προσμένουμε καινούργιους ουρανούς και καινούργια γη, όπου θα βασιλεύει η
δικαιοσύνη.
Β΄ επιστολή
Πέτρου 14, 7
Αν όμως η δική μας αδικία κάνει να φανερωθεί η
δικαιοσύνη του Θεού, τότε τι να πούμε; Μιλώντας με ανθρώπινα κριτήρια, να
ισχυριστούμε πως είναι άδικος ο Θεός όταν τιμωρεί; Όχι βέβαια! Γιατί, πώς
αλλιώς θα κρίνει ο Θεός τον κόσμο;
Επιστολή Απ.
Παύλου προς Ρωμαίους 3, 5
Μην ξεχνάτε πως η βασιλεία του Θεού δεν είναι
φαγητά και ποτά, αλλά δικαιοσύνη, ειρήνη και χαρά, που δίνει το Άγιο Πνεύμα.
Επιστολή Απ.
Παύλου προς Ρωμαίους 14, 17
Μακάριοι είναι εκείνοι που έχουν υποστεί
διωγμό για χάρη της δικαιοσύνης, επειδή σε αυτούς ανήκει η βασιλεία των
ουρανών.
Ευαγγέλιο κατά
Ματθαίον 5, 10
Αν λοιπόν πεινάει ο εχθρός σου, δώσ’ του να
φάει· αν διψάει, δώσ’ του να πιει· μ’ αυτή την τακτική θα τον κάνεις να
αισθανθεί τύψεις και ντροπή. Μην αφήνεις να σε νικήσει το κακό, αλλά να νικάς
το κακό με το αγαθό.
Επιστολή Απ.
Παύλου προς Ρωμαίους 12, 2021
Ο Θεός Δεν Είναι Μόνο Αγάπη — Είναι και Δικαιοσύνη ταυτόχρονα! - Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος
Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, τονίζει ότι η αγάπη του Θεού είναι άπειρη, αλλά λειτουργεί σε απόλυτη αρμονία με τη δικαιοσύνη Του.
Άγιος Λουκάς. Η Δικαιοσύνη του Θεού δεν Είναι Αντίθετη με την Αγάπη Του.
Η διδασκαλία του Αγίου Λουκά της Κριμαίας για τη Θεία Δικαιοσύνη αποτελεί θεμέλιο λίθο της Ορθόδοξης πίστης: η δικαιοσύνη του Θεού δεν είναι εκδικητική τιμωρία, αλλά ταυτίζεται με την τέλεια Αγάπη Του.
Δεν λειτουργεί με βάση το άτεγκτο κοσμικό δίκαιο, αλλά ως έκφραση της άπειρης ευσπλαχνίας Του.
Η ορθόδοξη προσέγγιση σε αυτό το βαθύ θεολογικό ερώτημα βασίζεται στους εξής άξονες:
Η Δικαιοσύνη ως Ιατρείο: Ο Άγιος Λουκάς, ως ιατρός στο επάγγελμα, έβλεπε τις δοκιμασίες όχι ως τιμωρία, αλλά ως παιδαγωγικό και θεραπευτικό μέσο του Θεού. Ο Θεός δεν εκδικείται. Επιτρέπει τις θλίψεις για να αφυπνίσει συνειδήσεις, να αποτρέψει την αμαρτία και να οδηγήσει τον άνθρωπο στη μετάνοια.
Η Αγαπητική Δικαιοσύνη: Σε αντίθεση με την ανθρώπινη «δικονομία» όπου επιβάλλεται αυστηρή ποινή για κάθε παράπτωμα, η Θεία Δικαιοσύνη εστιάζει στην πνευματική αποκατάσταση. Είναι απόλυτα εναρμονισμένη με το «η αγάπη τα πάντα καλύπτει».
Ο Φόβος και η Αγάπη: Ο Άγιος τόνιζε ότι όπου υπάρχει η γνήσια αγάπη του Χριστού, εκεί εξαφανίζεται ο φόβος. Ο φόβος του Θεού δεν είναι τρόμος τιμωρίας, αλλά βαθύς σεβασμός μπροστά στο μεγαλείο και τη φιλανθρωπία Του.
Η Απόλυτη Ελευθερία: Ο Θεός σέβεται την ελευθερία μας. Οι συνέπειες των πράξεών μας ή η απουσία από το Φως Του (που καλείται «κόλαση») είναι αποτέλεσμα της δικής μας απομάκρυνσης από την αγάπη Του, όχι επιλογή κάποιου Θεού-τιμωριού.
Δεσποτική εορτή, που αναφέρεται στην ανάβαση του Χριστού στους ουρανούς και θεωρείται στην
εκκλησιαστική παράδοση ως η ολοκλήρωση της αποστολής του Κυρίου επί της Γης. Η
Ανάληψη εορτάζεται από την Εκκλησία την 40η ημέρα από την Ανάσταση του Κυρίου. Την ημέρα αυτή γιορτάζουν
όσες φέρουν το όνομα Ανάληψη.
Το εκκλησιαστικό γεγονός της Αναλήψεως περιγράφεται από τους
ευαγγελιστές Μάρκο (ιστ’,
19), Λουκά ( κδ’, 50-52) και Ιωάννη (στ’, 62 και κ’, 17), στις Πράξεις
των Αποστόλων (α’ 2-9), στις επιστολές του Αποστόλου Παύλου (Προς Εφεσίους δ’ 8-10,
Προς Εβραίους δ’,14 και ζ’, 26, Α' Προς Τιμόθεον γ’, 16) και στην Α’ Καθολική
Επιστολή του Αποστόλου Πέτρου (γ’
22).
Σύμφωνα με τις ως άνω περιγραφές της Καινής Διαθήκης, η Ανάληψη
έγινε στο Όρος των Ελαιών στην Ιερουσαλήμ μπροστά στους μαθητές του Χριστού, οι
οποίοι παρακολούθησαν με δέος την απομάκρυνση του Διδασκάλου.
Η πατερική
παράδοση τονίζει ιδιαίτερα τον υπερφυσικό χαρακτήρα της Αναλήψεως του Κυρίου,
το όποιο περιλήφθηκε στη δογματική διδασκαλία της Εκκλησίας με τη
χαρακτηριστική αναφορά στο Σύμβολο της Πίστεως («και ανελθόντα εις τους
ουρανούς και καθεζόμενον εκ δεξιών του Πατρός και πάλιν ερχόμενον μετά
δόξης...»).
Τόσο στις Πράξεις των Αποστόλων, όσο και στο Σύμβολο της Πίστεως
(«Πιστεύω») διακηρύσσεται η σχέση της Αναλήψεως με τη Δευτέρα Παρουσία.
Η Ανάληψη του Χριστού συνεορταζόταν με την Πεντηκοστή, κατά τους πρώτους αιώνες. Από τον 4ο
αιώνα, όμως, άρχισε η προοδευτική διάκριση και ο αυτοτελής εορτασμός της.
Ο Άγιος Νεκτάριος γνώρισε τον πόνο, την αδικία και την μοναξιά όσο λίγοι.
Κι όμως ποτέ δεν έχασε την πίστη και την αγάπη του προς τον Θεό.
Ένα δυνατό μήνυμα του Αγίου Νεκταρίου για την πίστη, την υπομονή και την αγάπη, οι οποίες μπορούν να νικήσουν και τις πιο δύσκολες δοκιμασίες της ζωής.
Συνάντησαν στο δρόμο, ο Ιησούς και οι μαθητές Του, έναν εκ γενετής τυφλό.
Και η πρώτη απορία των μαθητών ήταν “Κύριε, ποιός αμάρτησε, αυτός ή οι γονείς του, για να γεννηθεί τυφλός;”. “Ούτε αυτός, ούτε οι γονείς του”, απαντά ο Χριστός, “αλλά για να φανερωθούν τα έργα του Θεού”.
Και αφού με το σάλιο Του έφτιαξε πηλό, τονίζοντας ότι Αυτός ο ίδιος είναι το φώς του κόσμου, τον έβαλε επάνω στα μάτια του τυφλού και του είπε να πάει να πλυθεί στην κολυμβήθρα του Σιλωάμ.
Ο Κύριος επαναλαμβάνει μπροστά στα μάτια των μαθητών Του το έργο της Δημιουργίας, αποδεικνύοντας έμπρακτα ότι είναι ο Υιός και Λόγος του Θεού.
Τόσο μεγάλο είναι το θαύμα, ώστε ακόμα και οι γείτονες του πρώην τυφλού, αδυνατούν να πιστέψουν ότι είναι το ίδιο πρόσωπο. Τον ρωτούν επανειλημμένα να τους εξηγήσει πώς, ενώ δεν είχε μάτια, τώρα έχει και βλέπει.
Κι εκείνος, με απλότητα τους διηγείται το περιστατικό και με πίστη ομολογεί ότι ο Ιησούς, που τον θεράπευσε, είναι Προφήτης, δηλαδή απεσταλμένος του Θεού.
Κι ενώ ο σωματικά τυφλός τώρα βλέπει, οι γραμαμτείς και οι Φαρισαίοι εμμένουν στην πνευματική τους τύφλωση, διώχνοντας από τη συναγωγή όποιον τολμούσε να ομολογήσει τον Χριστό.
Αρνούνται αρχικά το θαύμα, καλούν τους γονείς του τυφλού για να βεβαιωθούν ότι πράγματι γεννήθηκε τυφλός, και τέλος κατηγορούν τον Χριστό ως αμαρτωλό, επειδή έφτιαξε πηλό την ημέρα του Σαββάτου.
Στην τύφλωσή τους και την πόρωση της καρδιάς τους, ο μόνος που τολμά να αντισταθεί και να επιχειρηματολογήσει είναι ο θεραπευθείς τυφλός. “Δεν δέχεστε τον Ιησού ως απεσταλμένο του Θεού”, τους απαντά, “εκείνο όμως που γνωρίζουμε όλοι είναι ότι ο Θεός δεν ακούει τους αμαρτωλούς, αλλά τους θεοσεβείς.
Και από τη στιγμή που πραγματοποίησε ένα τόσο μεγάλο και πρωτάκουστο θαύμα, δεν μπορεί να μην προέρχεται από τον Θεό”.
Η πνευματική όμως τύφλωση, η οποία πάντοτε συνοδεύεται από τον εγωισμό, υπαγορεύει στους φαρισαίους να εκφραστούν υπεροπτικά: “εσύ, που γεννήθηκες μέσα στην αμαρτία, τολμάς να μας διδάσκεις;” και με τα λόγια αυτά τον έδιωξαν από τη συναγωγή.
Όταν άκουσε ο Ιησούς ότι τον έδιωξαν από τη συναγωγή, τον συνάτησε και τον ρωτά: “πιστεύεις στον υιό του Θεού;” -”και ποιός είναι, Κύριε, για να πιστέψω σε αυτόν;”, ρωτά εκείνος.
Και όταν ο Χριστός αποκαλύπτεται πλέον στον πρώην τυφλό, τότε εκείνος αναφωνεί “Πιστεύω, Κύριε” και Τον προσκυνάει.
Η οικογένεια, ο πυρήνας της κοινωνίας, δοκιμάζεται συνεχώς από τις προκλήσεις της καθημερινότητας.
Αλλά τι κρύβεται πίσω από την επιφανειακή αρμονία;
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, με τη σοφία και την ευθύτητα του λόγου του, μας αποκαλύπτει τα βαθύτερα μυστικά για την οικογενειακή ζωή.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος έζησε τον 4ο και 5ο αιώνα μ.Χ., μια εποχή ταραχώδους αλλαγής και πνευματικής αναζήτησης. Γεννημένος στην Αντιόχεια, υπήρξε ένας από τους πιο επιφανείς εκκλησιαστικούς πατέρες και ρήτορες της εποχής του, κερδίζοντας το προσωνύμιο "Χρυσόστομος" για την ρητορική του δεινότητα και τη χρυσή γλώσσα του.
Το έργο του εκτείνεται σε πάμπολλες ομιλίες, επιστολές και συγγράμματα που πραγματεύονται θέματα πίστης, ηθικής και κοινωνικής ζωής, προσφέροντας πολύτιμες γνώσεις για την οικογενειακή αρμονία και τις σχέσεις. Μια από τις πιο σημαντικές πτυχές της διδασκαλίας του Χρυσόστομου είναι η έμφαση που δίνει στην αγάπη και την αμοιβαία υποστήριξη εντός της οικογένειας.
Υποστηρίζει ότι η οικογένεια δεν είναι απλώς μια κοινωνική μονάδα, αλλά ένα πνευματικό σώμα που πρέπει να λειτουργεί με αρμονία και αλληλοσεβασμό. Σύμφωνα με τον Χρυσόστομο, η αγάπη μεταξύ συζύγων δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στο πάθος, αλλά και στην αμοιβαία εκτίμηση, την πίστη και την πνευματική ανάπτυξη.
Η συμβολή του στη θεολογία του γάμου και της οικογένειας είναι ανυπολόγιστης αξίας, καθώς προάγει μια ολιστική προσέγγιση στις οικογενειακές σχέσεις.
Ο Χρυσόστομος αναλύει επίσης τον ρόλο των γονέων στην ανατροφή των παιδιών, τονίζοντας την ευθύνη τους να παρέχουν όχι μόνο υλικά αγαθά, αλλά και πνευματική καθοδήγηση και ηθική μόρφωση.
Η διδασκαλία του αυτή αντανακλά την πεποίθησή του ότι η οικογένεια είναι ο πρώτος και πιο σημαντικός θεσμός για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα και της πίστης των παιδιών.
Μέσα από τις ομιλίες του, ο Χρυσόστομος προτρέπει τους γονείς να είναι πρότυπα ενάρετης ζωής για τα παιδιά τους, υπογραμμίζοντας την επίδραση που έχει η γονεϊκή συμπεριφορά στη διαμόρφωση της προσωπικότητας και των αξιών των νέων. Επιπλέον, ο Χρυσόστομος θίγει το ζήτημα της σχέσης μεταξύ των μελών της οικογένειας και του ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος.
Προτείνει ότι η οικογενειακή αρμονία δεν είναι μόνο ευεργετική για τα ίδια τα μέλη της οικογένειας, αλλά και για την κοινωνία ως σύνολο. Μια αρμονική οικογένεια, σύμφωνα με τον Χρυσόστομο, μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για την ευρύτερη κοινωνία, προάγοντας αξίες όπως η αγάπη, η αλληλεγγύη και η αμοιβαία υποστήριξη.
Φθάνοντας στο αποκορύφωμα της διδασκαλίας του για την οικογένεια, ο Χρυσόστομος μας αποκαλύπτει ότι η οικογενειακή ζωή δεν είναι απλώς μια σειρά από υποχρεώσεις και καθημερινές ρουτίνες, αλλά ένα ταξίδι πνευματικής ανακάλυψης και προσωπικής ανάπτυξης.
Μέσα από την πνευματική καλλιέργεια και την αμοιβαία αγάπη, η οικογένεια μπορεί να μετατραπεί σε έναν ιερό χώρο, όπου τα μέλη της μπορούν να αναπτυχθούν όχι μόνο ως άτομα, αλλά και ως πνευματικές οντότητες.
Η μεγάλη αποκάλυψη βρίσκεται στο ότι η οικογενειακή αρμονία δεν είναι απλώς ένα ιδανικό, αλλά μια εφικτή πραγματικότητα, υπό την προϋπόθεση ότι τα μέλη της οικογένειας θα υιοθετήσουν τις αρχές της αγάπης, του σεβασμού και της αμοιβαίας υποστήριξης.
Ο Χρυσόστομος μας δείχνει ότι η οικογένεια, όταν λειτουργεί ως ένα συνεκτικό και πνευματικά προσανατολισμένο σύνολο, μπορεί να αποτελέσει μια ισχυρή δύναμη για το καλό, τόσο για τα ίδια τα μέλη της όσο και για την κοινωνία γενικότερα.
Και έτσι, επιστρέφοντας στο αρχικό ερώτημα για το τι κρύβεται πίσω από την επιφανειακή αρμονία της οικογένειας, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος μας δίνει μια σαφή απάντηση: πίσω από την επιφανειακή αρμονία κρύβεται η δυνατότητα για μια βαθύτερη, πνευματική σύνδεση και μια πραγματικά ενάρετη ζωή, που μπορεί να αποτελέσει τη βάση για μια ισχυρή και αρμονική οικογένεια, ικανή να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της ζωής με σοφία και αγάπη.
