Η ΘΕΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΙΝΔΟΥΙΣΜΟ

 4.5 Ο ΙΝΔΟΥΙΣΜΟΣ Α'   

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Στις Ουπανισάδες  (μια  σειρά βιβλίων  και γράφηκαν περ. από το 800 ως το 500 π.Χ.) η θεία πραγματικότητα που αποτελεί το υπόστρωμα του σύμπαντος ονομάστηκε Μπράχμαν.

 Όπως ο αέρας που, αν και άμορφος, μπορεί να περικλειστεί μέσα στα δοχεία, έτσι και μέσα σε κάθε τι υπάρχει ένα «τμήμα» του Μπράχμαν, ένα θείο στοιχείο.

 Αυτό ονομάζεται Άτμαν. Μ’ αυτόν τον τρόπο όλα τα όντα είναι στο βάθος τους Άτμαν και άρα μέρος του Μπράχμαν. Το ίδιο και ο άνθρωπος.

 Μόνο που αυτός, γοητευμένος από τον κόσμο, έχει συνεχώς στραμμένο το νου του προς αυτόν και άρα προς τα έξω και αγνοεί ότι το βάθος του εαυτού του είναι η θεία πραγματικότητα.

Ενώ στις Βέδες ο κόσμος θεωρείται ως κάτι καλό, στις Ουπανισάδες καλό θεωρείται μόνο το Μπράχμαν. Ο κόσμος είναι μια δευτερεύουσα πραγματικότητα και όχι η βασική και αληθινή. Εξάλλου αποτελείται

από όντα που βρίσκονται σε κατάσταση περιορισμού και μεταβολής. Τα έμβια όντα, μεταξύ των οποίων και ο άνθρωπος, αισθάνονται οδυνηρά αυτήν την κατάσταση. Βιώνουν λοιπόν την ύπαρξη ως πόνο. 

Στις Ουπανισάδες εμφανίζονται, επίσης, δύο άλλες ιδέες, που είναι άγνωστες στις Βέδες. Αυτές είναι η σαμσάρα και το κάρμα.

Σαμσάρα είναι η ανακύκληση των υπάρξεων. Σύμφωνα μ’ αυτήν την αντίληψη τα έμβια όντα δε ζουν μόνο μια φορά αλλά αφού μια μορφή ύπαρξης διαλυθεί, κάτι από αυτήν επιβιώνει και μεταβαίνει σε άλλη μορφή ύπαρξης.Δημιουργείται έτσι ένας ατέρμων κύκλος μετενσαρκώσεων που διατηρεί συνεχώς τα όντα σε κάποια μορφή ύπαρξης.

Κάρμα σημαίνει πράξη.

Οι πράξεις που το ον διέπραξε στην προηγούμενη μορφή ύπαρξης είναι εκείνες που προσδιορίζουν τη μορφή στην οποία θα μεταβεί. Τέτοιες μορφές εκτός από την ανθρώπινη μπορούν να είναι μια ζωική, μια δαιμονική σε κάποια κόλαση ή μια θεϊκή σε κάποιο ουρανό. Τι πράξεις κάνει ο άνθρωπος εξαρτάται από εκείνο που επιθυμεί.

Έτσι τελικά μετενσαρκώνεται κάθε φορά σε κάποια μορφή ύπαρξης ανάλογη με την επιθυμία του.

Η ατέρμονη παραμονή σε κάποια μορφή ύπαρξης, δηλαδή σε μια κατάσταση που ταυτίζεται με την οδύνη, προκάλεσε το αίτημα της απελευθέρωσης (μούκτι ή μόξα) από αυτή. 

Σύμφωνα με τις Ουπανισάδες, αυτή επιτυγχάνεται με τη σταδιακή απόσυρση του νου του ανθρώπου από τον εξωτερικό κόσμο και τη στροφή του προς τον εσωτερικό με τελικό σκοπό την ταύτιση του νου με το Άτμαν και μέσω αυτού με το Μπράχμαν.

Η διαδικασία αυτή, από τη σταδιακή απόσυρση του νου από τον εξωτερικό κόσμο ως την ταύτιση ή ένωση με το Μπράχμαν ονομάζεται γιόγκα.

 Η χρήση της γιόγκα γι’ αυτό το σκοπό καθιστούσε το έργο της σωτηρίας μια ατομική προσπάθεια που μπορούσε να αναλάβει ο καθένας μόνος του.

ΑΡΓΟΥΜΕ;

Όταν ανοίγει το Τριώδιο

φαντάζομαι τους αγγέλους

ν' ανεβαίνουν σκαλί σκαλί

τη χαρμολύπη της Άνοιξης.

Στις πολιτείες βιάζονται οι άνθρωποι

η θλίψη τους κουρνιάζει στα λίγα δέντρα.

Ο ήχος της παλιάς καμπάνας

ισορροπεί τις αντιφάσεις στο σούρουπο.

Τεντωμένη χορδή η καρδιά μου

ελπίζει κι απελπίζεται στο χρόνο.

Αργούμε για την Ανάσταση;

Νόνη Σταματέλου

ποιητ. συλλογή " Έλλειψη χώρου", εκδ. Μελάνι

Έργο Νίκου- Χατζηκυριάκου Γκίκα

 

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ

  3.4  ΕΙΣΟΔΟΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ:

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Είναι μεγάλη τιμή και ξεχωριστό προνόμιο το να είμαστε μέλη της Εκκλησίας του Χριστού.

 Η ένταξή μας στην άγια ποίμνη της Εκκλησίας γίνεται με το μυστήριο του Βαπτίσματος.

Το σύστησε ο ίδιος ο Κύριος με την εντολή που έδωσε στους μαθητές του να βαπτίζουν τους ανθρώπους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος (Ματθ. 28,19).

 Ο ίδιος βαπτίστηκε και η βάπτισή του έγινε τύπος και υπογραμμός του δικού μας Βαπτίσματος.

 Στην πρώτη χριστιανική εποχή, οι άνθρωποι βαπτίζονταν μεγάλοι, όπως γίνεται σήμερα στις χώρες της ιεραποστολής και στην Ελλάδα με αρκετούς οικονομικούς πρόσφυγες.

 Η κατήχησή τους κρατούσε τρία χρόνια και τη νύχτα του Πάσχα βαπτίζονταν ομαδικά. Ανάλογα με το στάδιο της κατήχησης λέγονταν:

ακροώμενοι, κυρίως κατηχούμενοι και φωτιζόμενοι.

 Οι πρώτοι άκουγαν το λόγο του Θεού, χωρίς άλλη υποχρέωση.

 Οι δεύτεροι παρακολουθούσαν το πρώτο μέρος της Θείας Λειτουργίας με την υποχρέωση να ζουν χριστιανικά και οι τρίτοι ήταν εκείνοι που τους χώριζαν από το Βάπτισμα λίγες εβδομάδες.

 Αλλά και μετά το Βάπτισμα συνεχιζόταν η κατήχηση για τους νεοφώτιστους.

Όταν επικράτησε ο νηπιοβαπτισμός (5ος αι.), η κατήχηση ανατέθηκε στον ανάδοχο και στους γονείς του νηπίου.

Το μυστήριο του Χρίσματος

 3.4  ΕΙΣΟΔΟΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ:

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Στην ακολουθία του Βαπτίσματος, είναι ενσωματωμένο και το μυστήριο του Χρίσματος.

 Η πράξη της χρίσης είναι γνωστή από την Παλαιά Διαθήκη. Βασιλείς, ερείς, προφήτες χρίονται πριν αναλάβουν το έργο τους. Ήταν σημάδι κλήσης και αφιέρωσης στο Θεό.

Ο Κύριος είναι ο Μεσσίας (=χρισμένος), γιατί ως άνθρωπος χρίστηκε με το Άγιο Πνεύμα κατά τη Βάπτισή του.

Στην Καινή Διαθήκη, βλέπουμε τους αποστόλους να θέτουν τα χέρια τους στους βαπτιζόμενους, οι οποίοι με τη χειροθεσία αυτή λάβαιναν το Άγιο Πνεύμα (Πράξ. 8, 17).

Ο ιερέας, ύστερα από κατάλληλη ευχή, χρίει το νεοφώτιστο σ’ όλα τα μέρη του σώματός του με Άγιο Μύρο κάνοντας το σημείο του σταυρού και λέγοντας: «Σφραγίς δωρεᾶς Πνεύματος Ἁγίου. Ἀμήν».

Η συμβολική αυτή πράξη βεβαιώνει τη δωρεά των χαρισμάτων του Αγίου Πνεύματος.

Έτσι το Χρίσμα έχει μια βαθύτερη σημασία. Με το μυστήριο του Βαπτίσματος γίναμε νεοσύλλεκτοι στρατιώτες του Χριστού. 

Με το Χρίσμα εξοπλιζόμαστε, τελειοποιούμε τις πνευματικές μας δυνάμεις, γινόμαστε κοινωνοί και μέτοχοι της ζωή του Χριστού. 

 Δε φθάνει που ξαναγεννηθήκαμε, πρέπει και πνευματικά να προοδεύσουμε.

Ο καθένας μας ως μέλος της Εκκλησίας πρέπει να είναι: βασιλιάς, που κυριαρχεί στα πάθη του, ιερέας, που προσφέρει στον Κύριο πνευματικές θυσίες και προφήτης, που διδάσκει τους συνανθρώπους του.

 Επειδή αξιωθήκαμε να χριστούμε, έχουμε το όνομα χριστιανός και είναι τιμή μας αυτό.

Οι πρώτοι χριστιανοί όταν σύρονταν στα δικαστήρια και τους ρωτούσε ο δικαστής ποιο ήταν το όνομά τους, απαντούσαν: «Είμαστε χριστιανοί».

Ας διδαχτούμε από το παράδειγμά τους.

Η θεολογία του μυστηρίου του Γάμου.

  3.5 ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Η θεολογία του μυστηρίου του Γάμου.

Η Εκκλησία ευλογεί και εντάσσει στο σώμα της την ένωση του άνδρα και της γυναίκας «εἰς σάρκα Μίαν» με το μυστήριο του Γάμου.

 

Με την ευλογία του Θεού, η ένωση αυτή γίνεται συζυγία, κοινωνία ζωής και σωμάτων με στόχο την τελείωση των προσώπων και τη σωτηρία.

Η απόκτηση παιδιών δεν είναι ο πρώτος ή ο μοναδικός σκοπός του Γάμου.

 Τα παιδιά είναι καρπός της αγαπητικής σχέσης των συζύγων.

Έτσι, δημιουργείται η οικογένεια, η «κατ’ οἶκον Ἐκκλησία».

 Ο Θεός δημιούργησε και ευλόγησε το πρώτο ζευγάρι. Η Εύα ήταν για τον Αδάμ σάρκα από τη σάρκα του, συμπορευτής του στο δρόμο για την τελείωση και την ένωση με το Θεό.

 Η αρχική αυτή ενότητα και η κοινή πορεία του ζεύγους διασπάστηκε από την πτώση του ανθρώπου. Έτσι άρχισαν οι έχθρες και οι εγωιστικές αντιπαραθέσεις μεταξύ του άνδρα και της γυναίκας.

 Ο Χριστός, όμως, ευλογώντας το Γάμο, μεταμορφώνει τα αποτελέσματα της πτώσης σε μια κοινωνία ενότητας του ανδρογύνου, μεταξύ τους και με το Θεό.

 Η σημαντικότερη στιγμή του μυστηρίου του Γάμου είναι όταν ο ιερέας ενώνει τα χέρια των νυμφευόμενων (η λεγόμενη «άρμοση των χειρών»).

 Η ωραία αυτή συνήθεια σημαίνει την αδιάσπαστη ένωσή τους αλλά και την τιμή που δείχνει στο νέο ζευγάρι ο Θεός, ο οποίος οδηγεί τη γυναίκα προς τον άνδρα ως νυμφαγωγός, όπως κάποτε είχε οδηγήσει την Εύα προς τον Αδάμ.

 Ο απόστολος Παύλος ονομάζει «μέγα» το μυστήριο του Γάμου (παραπάνω κείμενο), διότι η ένωση του άνδρα και της γυναίκας «εἰς σάρκα μίαν» έχει ως πρότυπο την ένωση του Χριστού με την Εκκλησία.

Είναι αδύνατη η εφαρμογή της αγάπης μεταξύ των ανθρώπων χωρίς την αναφορά στο Θεό.

Γι’ αυτό τονίζεται ότι ο άνδρας αγαπά και φροντίζει τη γυναίκα όπως αγάπησε την Εκκλησία ο Χριστός (δηλαδή μέχρι θανάτου), η δε γυναίκα υπακούει στον άνδρα όπως η Εκκλησία στο Χριστό.

 Ο άνδρας θεωρείται ως κεφαλή της γυναίκας όχι με την έννοια της εξουσίας, αλλά με την έννοια της θυσίας όπως ακριβώς συνέβη με το Χριστό, που είναι η κεφαλή της Εκκλησίας. 

Σχολικό Βιβλίο Θρησκευτικών Α΄ Λυκείου, ΔΕ 25.

 

ΙΝΔΟΥΙΣΜΟΣ

 4.5 Ο ΙΝΔΟΥΙΣΜΟΣ Α'   

Η καταγωγή της Ινδουιστικής θρησκείας βρίσκεται στο μακρινό παρελθόν.

Ο Ινδουισμός δεν έχει κανέναν ιδρυτή ή ηγέτη και κανένα μοναδικό ιερό βιβλίο, αλλά αριθμεί πάνω από 1 δις εκατομμύρια πιστούς και είναι η τρίτη μεγαλύτερη θρησκεία στον κόσμο.

Οι Ινδουιστές μπορεί να έχουν διαφορετικά πιστεύω και να αφοσιώνονται σε διαφορετικούς θεούς, αλλά μέσα σε αυτή την ποικιλία υπάρχει η κοινή κεντρική πίστη στο Brahman (Μπραχμάν), το ανώτερο πνεύμα.

Πιστεύουν ότι σε ολόκληρη την ύπαρξη, το Brahman είναι το μόνο πράγμα που δεν αλλάζει, η απόλυτη πραγματικότητα.

Οι Ινδουιστές πιστεύουν ότι το Atman, ο πραγματικός εαυτός, κατοικεί σε πολλά σώματα διαδοχικά και ότι μετά το θάνατο, το Atman ενός ανθρώπου ξαναγεννιέται σε ένα άλλο σώμα. Ο κύκλος της γέννησης και της αναγέννησης ονομάζεται μετεμψύχωση.

Οι Ινδουιστές αναζητούν την Nirvana, απόδραση από τον ατελείωτο κύκλο της αναγέννησης  για να πετύχουν την ένωση με το Brahman.

Αντιγραφή απο το φωτόδεντρο (με την προσθήκη υποτίτλων).

Ακύλας και Πρίσκιλλα οι Άγιοι Απόστολοι

 

Για δες!...

Σήμερα γιορτάζει ένα ζευγάρι. Όπου κι αν κοιτάξουμε, θα διαβάσουμε ότι γιορτάζει το ανδρόγυνο Ακύλας και Πρίσκιλλα (στενοί συνεργάτες του αποστόλου Παύλου, στα πρώτα χρόνια της Εκκλησίας).

Έτσι βρίσκουμε την αναγραφή τους: πρώτα ο άντρας, μετά η γυναίκα. Έτσι τους βρίσκουμε, για παράδειγμα, στα διάφορα ημερολόγια τσέπης, στο λειτουργικό εκκλησιαστικό βιβλίο "Μηναίον", στον "Συναξαριστή" του αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτη κ.α.

Όμως αξίζει να προσέξουμε πώς αναγράφονται στην πρωτογενή πηγή: στην Καινή Διαθήκη, με δεδομένο το ότι, σε περιπτώσεις μνείας προσώπων περισσοτέρων του ενός, η σειρά με την οποία γράφονταν είχε συνήθως νόημα. Ο συγγραφέας δηλαδή μπορεί να μνημόνευε πρώτο το πρόσωπο του οποίου την συμβολή αξιολογούσε ως βαρύτερη.

Στην Καινή Διαθήκη λοιπόν το ζευγάρι μνημονεύεται έξι φορές: Τρεις φορές στις Πράξεις των Αποστόλων (18:2-3, 18, 26) και τρεις φορές σε επιστολές του αποστόλου Παύλου (Ρωμ. 16:3, 1 Κορ. 16:19, 2 Τιμ. 4:19). Σε αυτές τις έξι φορές, η Πρίσκιλλα βρίσκεται πρώτη τέσσερις φορές, ενώ ο Ακύλας δύο.

Αν δεν το δούμε ως (τόσο βολικό!) παιχνίδι σαβουάρ-βιβρ, μπορεί να δούμε μια άλλη δυναμική, η οποία βάζει έμφαση στην προσωπική παρουσία, στο προσωπικό ειδικό βάρος - όχι σε στερεοτυπικές ιεραρχήσεις. Ίσα-ίσα, είναι μια δυναμική που αποτελεί πρόκληση για τις στερεοτυπικές ιεραρχήσεις (οι οποίες βεβαίως δεν αφορούν μονάχα νοοτροπίες, αλλά και κοινωνικά πλαίσια).

Με εόρτιους ασπασμούς

και με την επισήμανση ότι το αδύναμο σημείο του αγίου Βαλεντίνου –αύριο, με το καλό– δεν είναι ότι τάχα είναι "ξενόφερτος" κλπ κλπ. Ξενόφερτος είναι... και ο καφές, αλλά εκφράζει πλέον μια χαρά τον τρόπο μας! Το αδύναμο σημείο της γιορτής του αγίου Βαλεντίνου είναι απλώς ότι δεν είναι γιορτή ζευγαριού. Χωρίς αυτό να μειώνει κάθε καρδούλα που λαχταρά την αγάπη!

Θ.Ν.Π. / 13-2-2026

ΥΓ: Στη ζωγραφιά η Πρίσκιλλα και ο Ακύλας εικονίζονται ανάμεσα στον Παύλο και τον Απολλώ. Έργο της Βουλγάρας Silvia Dimitrova (2013).

Πηγή: Το video από το youtube, το κείμενο του Θανάση Παπαθανασίου, αλιευμένο απο το facebook.

Η εορτή του Σαββάτου για τους Εβραίους

 4.3 Ο ΙΟΥΔΑΙΣΜΟΣ 

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Η ημέρα του Σαββάτου (στην εβραϊκή γλώσσα Shabbat) παίζει αναμφισβήτητα σπουδαίο ρόλο στην καθημερινότητα των απανταχού Εβραίων, καθώς θεωρούν την τήρηση της αργίας και τον εορτασμό της συγκεκριμένης ημέρας αναπόσπαστο κομμάτι της θρησκευτικής τους λατρείας.

 Είναι η ημέρα που από τους αρχαίους ήδη χρόνους της ισραηλιτικής ιστορίας αφιερώνεται εξ ολοκλήρου στον Θεό.

 Σύμφωνα με τον εβραϊκό νόμο η τήρηση της γιορτής του Σαββάτου είναι αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας κάθε πιστού.

 Ο νόμος αυτός ερμηνεύεται με δύο τρόπους:

α) το Σάββατο συμβολίζει τη θύμηση της δημιουργίας του κόσμου που διήρκεσε έξι ημέρες, ενώ την έβδομη ο Θεός αναπαύθηκε. Οπότε κάθε είδους εργασία απαγορεύεται στη θύμηση αυτού του γεγονότος,

 β) το Σάββατο συμβολίζει την ανάμνηση της απελευθέρωσης του υποδηλωμένου στους Αιγυπτίους Ισραηλιτικού λαού και την Έξοδο από την Αίγυπτο.

 Η αργία του Σαββάτου ξεκινά στο Ισραήλ το απόγευμα της Παρασκευής και ολοκληρώνεται το βράδυ του Σαββάτου, δηλαδή έχει διάρκεια 36 ωρών κατά τις οποίες είναι ανεπίτρεπτο για τους Εβραίους να εργάζονται.

 Σύμφωνα με το τυπικό της γιορτής, ο άνθρωπος πρέπει να αναπαύεται καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας του Σαββάτου και να απέχει από κάθε είδους εργασία ή ακόμα και δημιουργία.

 Με αυτό τον τρόπο θεωρείται ότι ο άνθρωπος απαλλάσσεται από τις έγνοιες της καθημερινότητας και ασχολείται με την καλλιέργεια και την εξύψωση του πνεύματος.

 Συνήθως το Σάββατο εορτάζεται στο χώρο της Συναγωγής, όπου συναθροίζονται οι πιστοί Εβραίοι και με τον ραβίνο ως διδάσκαλο προβαίνουν στην ανάγνωση των Γραφών και εν συνεχεία στο απαραίτητο κήρυγμα και την προσευχή.

Δημοσιεύτηκε στις 22/4/2016 στο Πρακτορείο Εκκλησιαστικών Ειδήσεων www.dogma.gr.