Η ειρήνη του Θεού και η ειρήνη του κόσμου

 3.1 ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

 

Ο κακόμοιρος ο κόσμος διψά ειρήνη. Μα χωρίς την απομέσα ειρήνη, δεν μπορεί να γίνη ειρήνη εξωτερική.

Χωρίς την ψυχική ειρήνη, η πολιτική και κοινωνική ειρήνη είναι ψεύτικη.

«Ειρήνη αφίημι υμίν, είπε ο Χριστός στους μαθητές Του κατά το Μυστικό Δείπνο, ειρήνην την εμήν δίδωμι υμίν. Ου καθώς ο κόσμος δίδωσι, εγώ δίδωμι υμίν». Πρόσεξες για να δης καλά τί λέγει ο Χριστός; «Ου καθώς ο κόσμος δίδωσι, εγώ δίδωμι υμίν». 

«Δεν σας δίνω, λέγει, εγώ την ειρήνη που δίνει ο κόσμος», την ψεύτικη, την οργισμένη ειρήνη, την ανειρήνευτη ειρήνη, την ειρήνη που στ’ αληθινά δεν έχει ολότελα ειρήνη και ησυχία. 

Τέτοια είναι η ειρήνη που μπορεί να κάνη ο κόσμος, οι άνθρωποι, που τρώγονται με τα πάθη τους και που τους κατατρώγει η περηφάνεια, η ματαιοδοξία-φιλαργυρία, η σκληροκαρδία και η απονιά στους άλλους, η μανία της ακολασίας και η επιθυμία της καλοπέρασης.

Όλα τούτα τα πάθη είναι οργισμένα και όχι ειρηνικά.

Αυτά κάνουνε τους ανθρώπους να μαλώνουνε, να εχθρεύονται ο ένας τον άλλον, αυτά λιγοστεύουνε την αγάπη, που είναι δα πολύ λίγη ανάμεσά τους, και φέρνουνε την παραζάλη, την έχθρα, «την έριδα» που λέγανε οι αρχαίοι.

Με άλλα λόγια, φέρνουνε τη βασιλεία του διαβόλου επί της γης, και όχι τη βασιλεία του Θεού, που είναι η ειρήνη».

Φώτης Κόντογλου,  Ο Φώτης Κόντογλου στην τρίτη διάστασή του, εκδ. Ι. Κοιν. Οσίου Νικοδήμου, Γουμένισσα 2003, σελ. 124-127.

 

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

Η ΗΘΙΚΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος 

Η τεχνολογία… επαγγέλλεται την απελευθέρωση του ανθρώπου από την ανάγκη, αλλά δεν την εξασφαλίζει.

 Η τεχνοκρατία μπορεί να επιθυμεί ένα καλύτερο μέλλον για όλους μας, αλλά δεν είναι σε θέση να σιγουρέψει κανέναν μας, για την αίσια έκβαση των εφαρμογών της επιστήμης στην καθημερινή μας ζωή.

  Υπάρχει κάτι που διαφεύγει από τα όρια της τεχνικής.

 Αυτό είναι η ανθρώπινη ελευθερία.

 Το καίριο, κύριο και ζωτικό αίτημα δεν είναι η πρόοδος, η ευημερία, η ανάπτυξη, η ποσοτική αύξηση του κατά κεφαλήν εισοδήματος ή ακόμα και η βελτίωση των βιοτικών όρων της καθημερινότητας,

αλλά είναι η ποιότητα της ζωής μας, η ελευθερία και η ανθρωπιά, δηλαδή η βιωσιμότητα του βίου μας.

  Το πρόβλημα δεν είναι η μετάβαση από τη «σκάφη» στο ηλεκτρικό πλυντήριο, έστω με «βιολογικό πλύσιμο», αλλά είναι η μετάβαση από την ανάγκη στην ελευθερία, από τον απανθρωπισμό στον εξανθρωπισμό της κοινωνίας μας, από την ποσοτική αύξηση στην ποιοτική ανάπτυξη, από το οικονομικό κέρδος στο οικονομικό όφελος.

 Αλλιώτικα μπορεί ο «Θαυμαστός καινούργιος κόσμος» να γίνει μια απέραντη φυλακή πολυτελείας ή ένα ευρύχωρο κλουβί ανέσεων.

 Σε αυτό όμως το αίτημα για τη μετάβαση από την ανάγκη στην ελευθερία κι από την απανθρωπιά στην ανθρωπιά μπορεί να αποδειχθεί δραστική η παρέμβαση της θεολογίας.

 Εκεί ακριβώς μπορεί σήμερα πια να γίνει λόγος για τις σχέσεις της θεολογίας με την τεχνολογία.

Η τεχνική χρειάζεται τη θεολογία μόνο εκεί που υστερεί, σε κάτι το οποίο διαφεύγει των ορίων της.

Κι αυτό που στερείται η τεχνολογία είναι η διασφάλιση της ελευθερίας του ανθρώπου, η κατοχύρωση της ανθρωπιάς του, η εγγύηση της ποιότητας της ζωής του, με δύο λόγια, η νοηματοδότηση της ανθρώπινης ύπαρξης.

 Το κοινό σημείο θεολογίας και τεχνολογίας είναι ότι κι οι δύο προλογίζουν την ανθρώπινη ελευθερία, ενδιαφέρονται γι’ αυτήν και ασχολούνται άμεσα μαζί της.

Η διαφορά τους έγκειται στον τρόπο πρόσβασης: Ενώ η τεχνολογία κινείται στον άξονα της μετάβασης από την ανάγκη στην

ελευθερία, η θεολογία λειτουργεί στο πεδίο των σχέσεων της αγάπης με την ελευθερία.

 Εκείνο που η θεολογία προσθέτει στην απελευθέρωση του ανθρώπου είναι η αγάπη, με την οποία δυναμιτίζει την ανάγκη και προλογίζει την ελευθερία.

Μάριος Μπέγζος, Τεχνολογία και Θεολογία

Η βαθύτερη σημασία του μυστηρίου της Μετάνοιας

 3.6 ΜΕΤΑΝΟΙΑ, Η ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΗΣ ΑΜΑΡΤΙΑΣ 

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Πολλοί άνθρωποι, όταν αμαρτάνουν λυπούνται και στενοχωρούνται.

 Η αληθινή όμως μετάνοια δεν είναι απλή μεταμέλεια. Είναι ο πόνος της καρδιάς μας, που δεν ανταποκριθήκαμε στην αγάπη του Θεού, δεν τιμήσαμε τον εαυτό μας και τους συνανθρώπους μας.

 Βιώνοντας το λάθος μας, αποφασίζουμε να αλλάξουμε τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς, δηλαδή μετα-νοούμε και ζητούμε συγχώρηση.

 Ο Θεός, στον οποίο ο μετανιωμένος καταφεύγει, συγχωρεί.

Την επισφράγιση της συγχώρησης δίνει το μυστήριο της Εξομολόγησης.

Όπως στο Βάπτισμα με τη μεσολάβηση του ιερέα πήραμε το φωτισμό του Αγίου Πνεύματος, έτσι κι εδώ με τη μεσιτεία του παίρνουμε την άφεση με τη χάρη του Χριστού.

 Για την Εξομολόγηση υπάρχουν μερικοί δισταγμοί. Θα τους ξεπεράσουμε, αν σκεφτούμε:

1. Τα αμαρτήματά μας στην ουσία τα λέμε στο Θεό και αυτός συγχωρεί. Ο ιερέας είναι ο μεσίτης και μέσω αυτού συγχωρούνται οι αμαρτίες μας με την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Οι ευχές του μυστηρίου προσδιορίζουν με σαφήνεια τη θέση του.

2. Η ντροπή δεν πρέπει να γίνεται εμπόδιο. Ο ιερέας είναι κι αυτός αμαρτωλός, εξομολογείται όπως εμείς, έχει κατανόηση και συμπάθεια.

3. Η μετάνοια μας συμφιλιώνει με τον εαυτό μας και τους συνανθρώπους μας, γι’ αυτό δεν πρέπει να την αναβάλλουμε.

4. Να σκεφτόμαστε τη χαρά που αισθανόμαστε, όταν απαλλασσόμαστε από ό,τι μας βαραίνει και τη χαρά που γίνεται από τη μετάνοιά μας στον ουρανό

(Λουκ. 15, 7) και στην Εκκλησία, που ύστερα από την αυτοεξορία μας είμαστε και πάλι στην αγκαλιά της.

5. Αυτά που λέμε στον ιερέα δεν κοινολογούνται. Ασφαλίζονται με το απόρρητο της Εξομολόγησης, που είναι κατοχυρωμένο και από την Εκκλησία και από την Πολιτεία.

Κυριακή της Ορθοδοξίας

 2.1 ΕΙΣ ΜΙΑΝ, ΑΓΙΑΝ, ΚΑΘΟΛΙΚΗΝ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗΝ

Η βαθύτερη έννοια της εικόνας

Η Κυριακή της Ορθοδοξίας είναι μια από τις πιο σημαντικές ημέρες στην Εκκλησιαστική χρονιά.

Αυτήν την ημέρα αυτή, τιμούμε τη νίκη της Ορθόδοξης Εκκλησίας κατά των αιρέσεων και την αποκατάσταση των ιερών εικόνων.

Αυτή η γιορτή έχει βαθιές ιστορικές και πνευματικές ρίζες και μας θυμίζει τη σημασία της πίστης, της παράδοσης και της ενότητας στην Ορθόδοξη Εκκλησία.

Χαιρετισμοί της Παναγίας – Το βαθύτερο νόημα πίσω από το «Χαίρε»

 3.2 ΟΙ ΓΙΟΡΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ 

Οι Χαιρετισμοί της Παναγίας δεν είναι απλώς μια ακολουθία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.

Είναι ένας ύμνος γεμάτος θεολογία, ποίηση και συγκίνηση.

Σε αυτό το βίντεο εξερευνούμε: – Πώς γράφτηκε ο Ακάθιστος Ύμνος – Τι σημαίνει πραγματικά κάθε «Χαίρε» – Γιατί ψάλλεται όρθια – Και γιατί συγκινεί γενιές ανθρώπων μέχρι σήμερα

Κάστες και αποικιοκρατία.

 4.5 Ο ΙΝΔΟΥΙΣΜΟΣ Α'   

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Κάστες και αποικιοκρατία.

 Αν και επίσημα, με διάφορους νόμους, έχει καταργηθεί, η διάκριση των ανθρώπων σε κάστες αποτελεί στην επικρατούσα πράξη το κοινωνικό σύστημα της Ινδίας.

 Οι κάστες (ή «τζάτι», όπως λέγονται ινδικά) αποτελούνται από ανθρώπους που κληρονόμησαν με τη γέννησή τους την ιδιότητα να ανήκουν σε κάποια από αυτές.

 Η διάκριση προέρχεται από τον βαθμό καθαρότητας ή ακαθαρσίας που χαρακτηρίζει καθεμιά και την τοποθετεί σε θέση ανώτερη η κατώτερη μέσα στην κλίμακα.

 Η καθαρότητα ή ακαθαρσία προέρχεται κυρίως από το επάγγελμα που παραδοσιακά κανείς κληρονομεί, αν και τώρα, όσο η χώρα εκσυγχρονίζεται, υπάρχει κάποια κινητικότητα.

  Ύψιστο βαθμό καθαρότητας έχουν οι διάφορες κάστες των βραχμάνων. Ακαθαρσία προσπορίζουν επαγγέλματα που ασχολούνται με σωματικές ακαθαρσίες, την καύση νεκρών, τη σφαγή ζώων, την επεξεργασία δερμάτων κ.λπ.

 Κάθε κάστα έχει ιδιαίτερους κανόνες κυρίως ως προς τον ομοτράπεζο (με ποιες κάστες μπορεί να συμφάει, να ανταλλάξει τροφή κ.λπ.), τον γάμο και το επάγγελμα.

 Το κατώτατο άκρο αποτελούν οι λεγόμενοι «νταλίτ», που αποτελούν την πιο καταπιεσμένη μερίδα της ινδικής κοινωνίας.

 Στη διάρκεια της βρετανικής κατοχής της Ινδίας οι θρησκείες του Ινδουισμού ήρθαν σε επαφή με τη Δύση και τον Χριστιανισμό.

Αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθούν διάφορα μεταρρυθμιστικά κινήματα που είχαν ως σκοπό την κάθαρση του Ινδουισμού ή προσπάθειες που αποσκοπούσαν στην, με διάφορες έννοιες, βελτίωση της εικόνας του.

 Πρωταγωνιστές υπήρξαν μεγάλες μορφές του νεότερου Ινδουισμού, όπως ο Ραμακρίσνα Παραμαχάνσα και ο Μαχάτμα Γκάντι. Ο Γκάντι εφάρμοσε κατά της αποικιοκρατίας, αλλά και κατά των κοινωνικών προβλημάτων  της χώρας του, σύγχρονες μορφές της «μη βίας» – όπως π.χ. η απεργία.

Την ανάδειξη του Ινδουισμού, με βάση τις Ουπανισάδες και τη Βεδάντα, ως φιλοσοφικού τύπου θρησκείας, επιδίωξε το κίνημα του Νεοβεδαντισμού ή Νεοϊνδουισμού.

Παπαλεξανδρόπουλος Στυλιανός, 2019, ΕΚΠΑ.

Ο Κομφούκιος και η διδασκαλία του

 4.7 Η ΚΙΝΕΖΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ 

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Ο Κομφουκιανισμός είναι ένα ηθικοκοινωνικό σύστημα, που έχει ως σκοπό τη δημιουργία του ιδανικού ανθρώπου και της ιδανικής κοινωνίας. 

Στις απωανατολικές κοινωνίες καλύπτει το τμήμα της ηθικής, των κοινωνικών σχέσεων, της συμβίωσης. Ωστόσο, έχει και κάποιες θρησκευτικές όψεις, εφόσον έχει ναούς για τα πνεύματα του Κομφούκιου ή των μεγάλων κομφουκιανών δασκάλων. 

Επίσης έχει ναούς για τον Ουρανό (προσωποποιημένο), που ήταν η κύρια θεότητα της εποχής που έζησε ο Κομφούκιος, και από τον οποίο αυτός θεωρούσε ότι πήρε την αποστολή να αναμορφώσει την τότε κοινωνία με βάση κάποιες αρχές. 

Αυτές οι αρχές στον Κομφούκιο αφορούν κοινωνικές αρετές (σεβασμός στον ανώτερο ή γεροντότερο, πειθαρχία στους ίδιους, εντιμότητα, λιτότητα στο ντύσιμο και την κατοικία, αυτάρκεια, φιλαλήθεια, αυταπάρνηση, φροντίδα για τους άλλους κ.ο.κ.), τις οποίες καλλιεργώντας γίνεται κάποιος ο ιδανικός ή ο «ανώτερος άνθρωπος».

Βαθμιαία ο Κομφουκιανισμός, εκτός από αυτό, πήρε μια συνολική κοινωνική διάσταση με κύριες αρχές α) ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν κάποιο ρόλο μέσα σε μια οικογένεια και, κατ’ επέκταση, σε μια κοινωνία διαστρωματωμένη κάθετα και ιεραρχικά. Οι ρόλοι έχουν κάποια ιδιαίτερα, ορισμένα χαρακτηριστικά, και οι φορείς τους (π.χ. ο μεγάλος αδελφός προς τούς μικρότερους, οι γυναίκες προς τούς άντρες, οι γιοι προς τους γονείς κ.τ.λ.) πρέπει να φέρονται και να λειτουργούν σύμφωνα με αυτά.

 Συχνά αυτά τα χαρακτηριστικά αντανακλούν τη δομή τού κόσμου (το Ντάο). Π.χ. ο ουρανός είναι πάνω και η γη κάτω – η αντανάκλαση στην οικογένεια είναι ότι ο πατέρας είναι ανώτερος και η μητέρα κατώτερη κ.ο.κ. Αυτές οι σχέσεις ισχύουν και για το κράτος, εφόσον ο αυτοκράτορας είναι πατέρας όλου τού έθνους και αυτό είναι σαν μια εκτεταμένη οικογένεια. 

Ο Κομφουκιανισμός κυριάρχησε σ' όλη την Άπω Ανατολή (Κορέα, Ιαπωνία – στους γνωστούς σαμουράι) και διαπότισε τον τρόπο συμβίωσης αλλά και την ιδέα για τον ιδανικό άνθρωπο. Πάντως, επειδή καταλήγει σε μια κοινωνία άκαμπτων, συχνά, ρόλων ή καθηκόντων, έχει προσδώσει στις κοινωνίες αυτών των χωρών έναν δεοντολογικό χαρακτήρα.

Παπαλεξανδρόπουλος Στυλιανός, 2019, ΕΚΠΑ.

Ο ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΣΟΛΟΜΩΝΤΑ

 4.3 Ο ΙΟΥΔΑΙΣΜΟΣ 

Ο «πρώτος Ναός» χτίστηκε από τον Σολομώντα τον 10ο αιώνα π.Χ. (955 π.Χ.) και αποτέλεσε το κέντρο λατρείας του αρχαίου Ιουδαϊσμού. Ο Σολομών θα ήταν αυτός, που σύμφωνα με εντολή του Θεού, θα ανοικοδομούσε τον πρώτο ναό.

Ο πρώτος Ναός του Σολομώντα καταστράφηκε από τους Βαβυλώνιους το 587 π.Χ. 

Ο «Δεύτερος Ναός» χτίστηκε, κατά την Τανάκ, μεταξύ του 516 π.Χ. και του 70 μ.Χ. από τον κυβερνήτη Ζοροβάβελ, μετά από διάταγμα που εξέδωσε ο Κύρος ο Μέγας.

Ο Ναός ανοικοδομήθηκε το 20 π.Χ. από τον Ηρώδη, ενώ και αυτός καταστράφηκε ολοκληρωτικά από τους Ρωμαίους το 70 μ.Χ.

Tο Δυτικό τείχος αποτελεί τόπος προσκυνήματος για τους Εβραίους όπου θρηνούν την απώλεια του ναού του Σολομώντα και γι’ αυτό πήρε το όνομα Τείχος των Δακρύων.

Αντιγραφή ( με την προσθήκη υποτίτλων, αποκλειστικά για σχολική χρήση) από το video:    • Η ιστορία του Ναού του Σολομώντος μέσα από...   και από το κανάλι:    / @bibleafgr