«Όταν ειπώ σε
κάποιον: παρακάλεσε τον Θεό, ζήτησέ Του ό,τι θέλεις, ικέτευσέ Τον, απαντά:
παρακάλεσα μία φορά, δύο φορές, τρεις, δέκα, είκοσι φορές κι ακόμη δεν έλαβα
τίποτε.
Να μη
σταματήσεις την προσευχή, αδερφέ μου, ώσπου να λάβεις∙ δηλαδή η παράκληση στον
Θεό για βοήθεια τελειώνει, όταν σου
δοθεί εκείνο που ζητάς.
Την
προσευχή λοιπόν να τη σταματήσεις, όταν ικανοποιηθεί το αίτημά σου∙ ή
καλύτερα ούτε τότε, αλλά να εξακολουθείς και πάλι να προσεύχεσαι.
Και αν δε
λάβεις, να ζητάς για να λάβεις∙ όταν όμως λάβεις, να ευχαριστήσεις επειδή
έλαβες.
Μπαίνουν
πολλοί στο ναό, σχεδιάζουν και λένε αναρίθμητους στίχους προσευχής, και
βγαίνουν χωρίς να ξέρουν τι είπαν∙ τα χείλη κινούνται, αλλ’ η
ακοή της ψυχής δεν ακούει.
Συ ο ίδιος
δεν ακούς την προσευχή σου, και θέλεις να την εισακούσει ο Θεός;
Γονάτισα,
λες∙ η σκέψη σου όμως πετούσε έξω∙ το σώμα σου ήταν μέσα στην Εκκλησία, αλλά ο
νους σου έξω – το στόμα έλεγε την προσευχή, αλλά η σκέψη λογάριαζε τόκους,
συμβόλαια, συναλλαγές, χωράφια, κτήματα, συναναστροφές φίλων. [...]
Και αν είσαι μέσα σε λουτρό, να προσεύχεσαι,
και αν είσαι στο δρόμο, και αν είσαι στο κρεβάτι∙ όπου και αν είσαι, να
προσεύχεσαι. Είσαι ναός του
Θεού, να μη ζητάς τόπο∙ η εσωτερική διάθεση και η σκέψη χρειάζεται μόνο».
Περικοπή
από τον λόγο του αγίου Ι. Χρυσοστόμου «Εἰς τήν ἐπίλυσιν τῆς Χαναναίας» (Ε.Π. 52,
58). Στο Θεοδώρου, Ευ. (198214). Ανθολόγιο
Πατερικών Κειμένων. Αθήνα: ΟΕΔΒ, σ. 134137.__
Αποκάλυψη του Θεού σημαίνει Θεοφάνειες στην κτίση και την ιστορία∙
συγχρόνως επισημαίνει την ριζική διαφορά μεταξύ δημιουργού και δημιουργήματος, όντος και μη
όντος, ακτίστου και κτιστού…
Έτσι ο Θεός, μολονότι ακατάληπτος ως προς την ουσία του, γίνεται
καταληπτός δυναμικά κατά τις ενέργειες.
Και τούτο είναι έργο μόνο των θεοφανειών, οι οποίες με αυτό τον τρόπο
γίνονται γέφυρες ή κρίκοι που συνδέουν τη θεότητα με την κτίση.
Ιστορία, κτίση, σύμβολα και κάθε γνώση, αποτελούν τον μοναδικό δρόμο
αυτής της αποκάλυψης.
Η ίδια η δημιουργία οφείλεται σε μια φανέρωση του Θεού, σε μια
θεοφάνεια.
Ολόκληρη η ιστορία της Π.Δ. γράφεται διά μέσου θεοφανειών.
Κι αυτή η ιστορία είναι η
απαρχή της ιστορίας της θείας οικονομίας.
Δημιουργία, παράδεισος, πτώση, δραματικές συνέπειες, εκλογή περιούσιου
λαού, μετακινήσεις, έξοδοι, πόλεμοι, προφήτες ιερείς βασιλιάδες, τα πάντα παρελαύνουν σε
μια ιστορική πορεία, όπου φανερώνεται ο Ζωντανός και κοινωνικός Θεός.
Ο πατριάρχης Αβραάμ φιλοξενεί την ίδια την Αγία Τριάδα∙ σ’ ορισμένους αποκαλύπτεται με τη νεφέλη, τα όνειρα
και τα οράματα, ενώ στο Μωυσή μιλάει “στόμα με στόμα”, …ο προφήτης Ηλίας τον είδε “στη λεπτή αύρα”…
Είναι ο ίδιος Θεός που παρουσιάστηκε “αυτοπροσώπως” και έδωσε τον
νόμο, μίλησε διά μέσου των προφητών και στην τελευταία φάση της περιόδου αυτής ενανθρώπησε (έγινε άνθρωπος) για όλους τους
ανθρώπους.
Σε κάθε φάση της πορείας, στην προϊστορία και την ιστορία, είναι ο
ίδιος ο τριαδικός Θεός που κάνει την παρουσία του…
Καταρχάς πρέπει να επισημάνουμε ότι δεν υπάρχει θέμα αντίθεσης ή
σύγκρουσης μεταξύ τους.
Πίστη και επιστήμη είναι δυο μεγάλα πνευματικά μεγέθη
αλληλοσυμπληρούμενα και όχι αλληλοαποκλειόμενα.
Είναι δυο εκδηλώσεις του ανθρώπινου πνεύματος που κινούνται σε
διαφορετικά επίπεδα.
Επιστήμη και θρησκεία έχουν αυτόνομες περιοχές ενδιαφερόντων και
έρευνας∙ ανταποκρίνονται σε διαφορετικές αξιολογικές ροπές και ανάγκες της ενιαίας ανθρώπινης
ύπαρξης.
Η επιστήμη ερευνά τα μυστήρια της δημιουργίας, ασχολείται με το
επιστητό, ενώ η θρησκεία ασχολείται με το μυστήριο του Δημιουργού, το υπεραισθητό.
Είναι δύο κύκλοι εφαπτόμενοι ή και τεμνόμενοι, αλλ' όχι ταυτιζόμενοι ή συγκρουόμενοι.
Επομένως, η σχέση πίστης και επιστήμης δεν μπορεί να είναι αντιθετική
ή εχθρική, αλλά διαλεκτική.
Κι αυτό γιατί έχουν κοινή αφετηρία την πνευματική υπόσταση του
ανθρώπου και ουσιαστικά στοχεύουν στην κατάκτηση της αλήθειας και την
εξασφάλιση της ευτυχίας του.
Κρίνονται όμως, μαζί ή χωριστά,
από το κατά πόσον οδηγούν τον άνθρωπο στον εξανθρωπισμό του ή στον απανθρωπισμό του.
Όταν η καθεμιά περιορίζεται στον χώρο της αρμοδιότητάς της, δεν
υπάρχει θέμα σύγκρουσης ή αντίθεσης.
Αν παλαιότερα παρουσιάστηκαν
κάποιες περιπτώσεις αντιπαράθεσης, αυτό οφείλεται σε ιδεολογικές προκαταλήψεις
ορισμένων επιστημόνων, οι οποίοι υπερέβησαν τα όρια της επιστήμης και ασχολήθηκαν με υπερφυσικά ζητήματα.
Άλλοι πάλι στην περίοδο του
Διαφωτισμού θεοποίησαν το λογικό, ενώ άλλοι απέρριψαν εκ των προτέρων ό,τι σχετίζεται με
θέματα μεταφυσικής.
Πιθανόν επίσης κάποιοι
χριστιανοί να αντιμετώπισαν με δυσπιστία και καχυποψία τις επιστημονικές
θεωρίες και ανακαλύψεις, νομίζοντας ότι κινδυνεύει η πίστη τους.
Με όλα τα παραπάνω γίνεται κατανοητό ότι η πίστη και η επιστήμη δε συγκρούονται,
γιατί:
1. Η επιστήμη ερευνά τον αισθητό, το φυσικό κόσμο, ενώ η θρησκεία
«περιγράφει» τον υπεραισθητό, τον υπερφυσικό κόσμο.
2. Η επιστήμη ερευνά το πώς έγινε ο κόσμος καθώς και τους φυσικούς
νόμους που ρυθμίζουν τη λειτουργία του, ενώ η θρησκεία ασχολείται με το ποιος
και γιατί δημιούργησε τον κόσμο.
Εφόσον απαντούν σε διαφορετικά ερωτήματα, επόμενο είναι ότι δε
δικαιολογείται αντίθεση ή σύγκρουση, αλλά μάλλον συνεργασία.
Καταρχήν, η
χριστιανική πίστη δεν είναι θεωρητική γνώση ή πεποίθηση για κάποια αφηρημένη
θρησκευτική αλήθεια.
Είναι απόλυτη
και χωρίς δισταγμούς βεβαιότητα για τις αλήθειες που διδάσκει η
Εκκλησία.
Κατά τον Απ.
Παύλο είναι η ακλόνητη πεποίθηση για την πραγματική και βέβαιη
ύπαρξη αγαθών που ελπίζουμε να αποκτήσουμε κάποτε και η βεβαιότητα γι' αυτά που
δε βλέπουμε: «Πίστη σημαίνει σιγουριά γι’ αυτά που ελπίζουμε και βεβαιότητα
γι’ αυτά που δε βλέπουμε» (Εβρ 11, 1).
Τελικά η χριστιανική πίστη είναι μια προσωπική
συνάντηση και σχέση πιστού και Θεού, μια
σχέση ανεπιφύλακτης εμπιστοσύνης όμοια με τη σχέση παιδιού και γονιού.
Η συνάντηση
αυτή άλλοτε πραγματοποιείται αιφνίδια (π.χ. Απ. Παύλος) και άλλοτε βαθμιαία
(π.χ. άγιος Αυγουστίνος).
Περιεχόμενο
της χριστιανικής πίστης.
Το
περιεχόμενο της χριστιανικής πίστης είναι τα «δόγματα»,
δηλαδή οι υπέρ λόγον αλήθειες, που πηγάζουν από την Αγία Γραφή και την Ιερά
Παράδοση.
Οι
αλήθειες αυτές περιέχονται συνοπτικά στο Σύμβολο της Πίστεως […].
Αναφέρονται
στον Τριαδικό Θεό, στον Θεάνθρωπο Χριστό, στη δημιουργία του κόσμου και του
ανθρώπου με κύριο σκοπό τη σωτηρία του από τις συνέπειες του προπατορικού αμαρτήματος
και στην έσχατη πραγματικότητα, την ανάσταση των νεκρών και τη μέλλουσα
Βασιλεία του Θεού.
Είναι
ευνόητο ότι η χριστιανική πίστη προϋποθέτει την ανθρώπινη ελευθερία, στην οποία και
απευθύνεται ο Χριστός: «Όποιος θέλει να με ακολουθήσει, ας απαρνηθεί
τον εαυτό του, ας σηκώσει το σταυρό του κι ας με ακολουθεί» (Μκ 8, 34).
Στη μέση της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, η Εκκλησία υψώνει τον Τίμιο Σταυρό. Όχι τυχαία. Όχι συμβολικά μόνο. Αλλά ως στήριγμα.
Η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως δεν είναι μια απλή υπενθύμιση του Πάθους. Είναι ανάπαυση μέσα στον αγώνα. Είναι δύναμη όταν η νηστεία βαραίνει. Είναι πρόσκληση να δούμε τον Σταυρό όχι ως ήττα, αλλά ως νίκη που έρχεται μέσα από θυσία.
Σε αυτό το βίντεο μιλάμε για:
• Το θεολογικό νόημα της Σταυροπροσκυνήσεως
• Γιατί τοποθετείται ακριβώς στη μέση της Σαρακοστής
• Τι σημαίνει πρακτικά για τη δική μας καθημερινότητα
• Πώς ο Σταυρός γίνεται προσωπική υπόθεση και όχι απλώς τελετουργία
Η απάντηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί συνοψίζει την επίσημη άποψη
της Εκκλησίας. Σύμφωνα με αυτή -και σε αντίθεση με τις αιρετικές
θεωρήσεις που είδαμε- στο πρόσωπο του Χριστού ενώθηκαν οι δύο
τέλειες φύσεις, η θεία και η ανθρώπινη.
Την πίστη της αυτή η Εκκλησία διατύπωσε οριστικά και επίσημα στον όρο της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου (451 στη Χαλκηδόνα) : «Εἷς καί ὁ αὐτός Χριστός ἐν δύο φύσεσιν ἀσυγχύτως, ἀτρέπτως, ἀδιαιρέτως, ἀχωρίστως καί εἰς ἕν πρόσωπον
Σε εποχές αβεβαιότητας και φόβου, οι Άγιοι της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας δείχνουν τον δρόμο της ελπίδας.
Σε αυτό το βίντεο ακούγονται λόγια από μεγάλους αγίους της πίστης μας, όπως ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, ο Άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ, ο Άγιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης και ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης.
Οι λόγοι τους μάς θυμίζουν ότι ακόμη και στους πιο δύσκολους καιρούς υπάρχει δρόμος: μετάνοια, προσευχή, ταπείνωση και εμπιστοσύνη στον Θεό.
