Σχέσεις γονέων και παιδιών: Η “τρίτη έξοδος”

 2.3 Η ΜΟΝΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ 

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Η απόφαση ενός ζευγαριού να κάνει παιδιά είναι εξαιρετικά καίρια και πρέπει να συνοδεύεται από την επίγνωση πλήθους ευθυνών - επικοινωνιακών, παιδαγωγικών, οικονομικών, κοινωνικών κ.ο.κ.

 Ο μεγάλος κίνδυνος είναι να ξεκινάει κανείς να κάνει οικογένεια επειδή “έτσι κάνει όλος ο κόσμος”, δίχως δηλαδή ο ίδιος να το έχει θελήσει συνειδητά και ξεκάθαρα.

  Συχνά, μάλιστα, η επιδίωξη να δημιουργηθεί οικογένεια και να γεννηθούν παιδιά, ρίχνει σε δεύτερη μοίρα το πρόσωπο του/της συζύγου, σαν να μην είναι αυτός/αυτή παρά ένα έμψυχο εργαλείο για την επίτευξη αυτού του στόχου.

 Η μεταξύ των συζύγων αγάπη είναι το θεμέλιο των ενδοοικογενειακών σχέσεων και το καλύτερο, έμπρακτο παράδειγμα για τα παιδιά.

 Η γέννηση των παιδιών (οφείλει να) είναι καρπός της συζυγικής αγάπης, κι όχι κάτι άλλο, π.χ. απεγνωσμένη προσπάθεια να αποκτήσει νόημα στη ζωή του ένας άνθρωπος, που δε βρίσκει νόημα στον ίδιο του τον συζυγικό δεσμό και στο πρόσωπο του συντρόφου του.

 Σ’ αυτή την περίπτωση δημιουργούνται προβληματικές εξαρτήσεις του γονιού από το παιδί, και αντίστροφα, που εμποδίζουν την ανάπτυξη της προσωπικότητας.

 Ο κοινωνικός ψυχολόγος Έριχ Φρομ (1900-1980) επισημαίνει ότι στη ζωή του ανθρώπου πρέπει να πραγματοποιηθούν διαδοχικά τρεις έξοδοι: από τη μήτρα της μητέρας του, από το στήθος της και από την αγκαλιά της.

 Η τρίτη έξοδος σημαίνει τη συγκρότηση του παιδιού σε ξεχωριστή προσωπικότητα που δεν θα είναι εξάρτημα της γονεϊκής ύπαρξης.

  Η έξοδος αυτή, μολονότι είναι εξαιρετικά σημαντική για την ψυχική υγεία, δεν επιτυγχάνεται πάντα και απ' όλους.

 Συχνά δυσχεραίνεται από το γεγονός ότι η εξάρτηση από τον γονιό φέρει το ευγενέστερο προσωπείο: το προσωπείο της αγάπης.

 Σε τέτοια περίπτωση όμως πρόκειται για μια "αγάπη" κτητική.

Ο άλλος δεν αντιμετωπίζεται ως μια ξεχωριστή ύπαρξη, αλλά σαν ιδιοκτησία.

Κι έτσι, αντί να είναι στόχος της διαπαιδαγώγησης η διαμόρφωση του νέου ανθρώπου σε ελεύθερη και αληθινή προσωπικότητα είναι η διατήρηση αυτής της εξάρτησης.

 Απόσπασμα από το παλιό βιβλίο της Γ' Λυκείου: 12. Η οικογένεια

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ

 2.3 Η ΜΟΝΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ 

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Για την Εκκλησία η οικογένεια καλείται να δομηθεί πάνω σε δυο

θεμελιώδεις άξονες:

 1. Στην αγαπητική συνύπαρξη.

 Η οικογένεια δεν αποτελεί  συμφεροντολογικό συνεταιρισμό ούτε άθροισμα ατομικισμών.

 Για να μιλάμε πραγματικά για οικογένεια δεν αρκεί η συστέγαση ορισμένων ατόμων.

Συστέγαση έχουμε και αλλού, π.χ. σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης, αλλά αυτό απέχει πολύ από το να χαρακτηριστεί οικογένεια!

 Η οικογένεια (οφείλει να) είναι ουσιαστική συνύπαρξη, δηλαδή αγαπητική μετοχή από κοινού σε όλα τα γεγονότα της ζωής – στη γέννηση ενός νέου μέλους της και στον θάνατο άλλου, στις χαρές του ενός και στις οδύνες του άλλου, κ.ο.κ.

 2. Στη μοναδικότητα του κάθε προσώπου.

 Στη συνύπαρξη που προαναφέραμε, κανένα μέλος (είτε μεγάλο είτε μικρό σε ηλικία) δεν απορροφάται σε μια απρόσωπη μάζα, ούτε ζει στη σκιά άλλου.

 Η οικογένεια είναι το εργαστήρι όπου η προσωπικότητα του καθενός, μοναδική κι ανεπανάληπτη, αναδεικνύεται και καλλιεργείται με αγάπη, σεβασμό και αμοιβαιότητα.

Για την Εκκλησία, η νομική και βιολογική συγκρότηση της οικογένειας δε σημαίνει αυτομάτως λειτουργία της αληθινά ως οικογένειας.

 Αυτή η λειτουργία είναι κάτι που πρέπει να επιτευχθεί με άσκηση και υπευθυνότητα (γι’ αυτό, άλλωστε, αποκαλέσαμε την οικογένεια “πείραμα”).

 Η οικογένεια, με δυο λόγια, είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια υποδιαίρεση του κοινωνικού συνόλου, ή από μια μονάδα κατανάλωσης.

Είναι ο χώρος ενός θαυμαστού πειράματος: της εφαρμοσμένης αγάπης και ελευθερίας, που είναι ουσιώδη χαρακτηριστικά της ίδιας της Εκκλησίας.

Απόσπασμα από το παλιό βιβλίο της Γ' Λυκείου: 12. Η οικογένεια

Άσωτος Υιός: ο Δρόμος της Επιστροφής

  3.6 ΜΕΤΑΝΟΙΑ, Η ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΗΣ ΑΜΑΡΤΙΑΣ 

Η παραβολή του Ασώτου Υιού δεν μιλά μόνο για έναν γιο που έφυγε.

Μιλά για τον άνθρωπο σήμερα. Για τη φυγή, την απώλεια, τη μοναξιά. Και κυρίως, για την επιστροφή.

Ο δρόμος της επιστροφής δεν είναι τόσο μακρύς όσο νομίζουμε. Δεν ξεκινά από δικαιολογίες ή υποσχέσεις, αλλά από μια απλή απόφαση: να σταθούμε ξανά μπροστά σε Εκείνον που περιμένει. Γιατί το σπίτι δεν έκλεισε ποτέ. Και η πόρτα παραμένει ανοιχτή.

ΑΦΡΙΚΑΝΙΚΑ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ

 4.2 ΤΑ ΑΦΡΙΚΑΝΙΚΑ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ

Τα Αφρικανικά θρησκεύματα αποτελούν ένα σύνολο πολλών επιμέρους θρησκευτικών πεποιθήσεων, οι οποίες αναπτύχθηκαν στις πολυάριθμες φυλές ολόκληρης της Αφρικανικής Ηπείρου, εκτός από τη βόρεια ζώνη, η οποία βρέχεται από τη Μεσόγειο Θάλασσα.

Οι Αφρικανοί ιδιαίτερα ευαίσθητοι στο θέμα της θρησκείας, ανέπτυξαν θρησκευτικές πεποιθήσεις και παραδόσεις, οι οποίες καθόρισαν τον τρόπο της ζωής τους.

Όλες οι φάσεις της κοινωνικής ζωής τους διαποτίζονται από την αντίληψη ότι υπάρχει ένας δημιουργός Θεός, ένας ενδιάμεσος κόσμος πνευμάτων και ορατός κόσμος.

Ο άνθρωπος οφείλει να ζήσει μέσα στον φυσικό κόσμο, σύμφωνα με τους νόμους τους οποίους έχει θεσπίσει ο Θεός, δηλαδή την οικογενειακή και κοινοτική ζωή, τη χρήση των αγαθών της γης και την υπακοή στους νόμους της κοινότητας.

Η δυνατότητα επικοινωνίας με τον Θεό υπάρχει μόνο εφόσον δίνεται ιερός χαρακτήρας σε κάθε εκδήλωση της ζωής, όπως η γέννηση, η μύηση στον τρόπο ζωής της φυλής, ο γάμος, οι φάσεις της αγροτικής ζωής, ο θάνατος.

Με τον κόσμο των πνευμάτων, ο άνθρωπος έρχεται σε επικοινωνία με τη βοήθεια των Ιεροδιαμέσων.

Η έντονη παρουσία των διαφόρων προκαταλήψεων τροφοδότησε τη μακραίωνη παράδοση της μαγείας και των υπηρετών της, μάγων, των οποίων η ύπαρξη είναι μέχρι σήμερα ορατή.

Η παραδοσιακή Αφρικανική θρησκευτική παράδοση, με την εισβολή των δυτικών πολιτιστικών προτύπων, βρίσκεται σε παρακμή και είναι υπό αφανισμό.

Καινούργια προβλήματα αναφύονται στις κοινότητες  της Μαύρης Ηπείρου, τα οποία η παραδοσιακή και θρησκευτικού χαρακτήρα πρακτική δεν μπορεί να αντιμετωπίσει, όπως είναι η έξαρση του AIDS, οι εθνοαπελευθερωτικοί πόλεμοι, η πείνα και η αύξηση των κοινωνικών προβλημάτων, κυρίως της Μεγαλουπόλης.

Ωστόσο, δεν είναι λίγοι εκείνοι οι οποίοι νοσταλγούν τις παλιές θρησκευτικές παραδόσεις της  Αφρικανικής Ηπείρου, επανέρχονται σε αυτές και μέσω του διαδικτύου προβάλλουν πλευρές της θρησκευτικής πίστης των Αφρικανών από τις πιο ελκυστικές, όπως η μαγεία ή οι τελετές θεραπείας.

 

Αντιγραφή από το Φωτόδεντρο με την προσθήκη υποτίτλων, αποκλειστικά για σχολική χρήση.

ΒΟΥΔΙΣΜΟΣ

 4.6 Ο ΒΟΥΔΙΣΜΟΣ

Τα πιστεύω και οι πρακτικές του Βουδισμού βασίζονται στις διδασκαλίες του Βούδα, άλλοτε πρίγκιπα Γκαουτάμα, ο οποίος εγκατέλειψε τα εγκόσμια υπαρχοντά του για να ζήσει τη ζωή ενός ασκητή, επειδή αναζητούσε τη φώτιση.

Μια μέρα, καθώς καθόταν κάτω από ένα δέντρο, το δέντρο Μπόντι, βρήκε αυτή τη φώτιση.

Ανακάλυψε την απάντηση σχετικά με την αιτία της ανθρώπινης δυστυχίας και πώς να την υπερνικήσει.

Ανώτερη θεότητα στο Βουδισμό, η λέξη Βούδας, σημαίνει "ο φωτισμένος" και ο σεβασμός που αποδίδεται σε αυτόν αναφέρεται στην κατάσταση στην οποία έφτασε.

 Για τους Βουδιστές, αυτό ήταν μια ζωντανή απόδειξη ότι μπορεί να βρεθεί μια λύση στον πόνο.

Η βασική διδασκαλία του Βούδα είναι η αποφυγή των ακραίων καταστάσεων.

Δεν υπάρχει κανένα κέρδος από το παραχάιδεμα της επιθυμίας ούτε από τη φανατική ασκητικότητα και την αυταπάρνηση.

Η οδός του Βούδα είναι η μέση οδός.

Είπε ότι η ζωή είναι σαν να είσαι πάνω σε μία ρόδα, με ανθρώπους να κινούνται σε ένα συνεχή κύκλο από τη γέννηση μέσω της ζωής μέχρι το θάνατο και την αναγέννησή τους.

Είπε ότι η ακατάσχετη επιθυμία και ο πόθος κρατούν τους ανθρώπους πάνω στη ρόδα.

Η απόδραση από αυτόν τον ατελείωτο κύκλο είναι η φώτιση.

Η φώτιση μπορεί να συμβεί μέσω του διαλογισμού, αν και μπορεί να χρειαστούν πολλές ζωές.

Από τη στιγμή που ο Βούδας πέθανε, το 480 π .Χ., απέκτησε χιλιάδες πιστούς στην Ινδία.

Η οδός του Βούδα απλώθηκε από άκρη σε άκρη στο μεγαλύτερο μέρος της Ασίας, όπου ο βουδισμός αναμείχθηκε με τις τοπικές παραδόσεις και πρακτικές των λαών αυτών.

Γι' αυτόν τον λόγο υπάρχουν τόσο πολλοί διαφορετικοί τόποι να ζήσει κανείς στη ζωή της πίστης τον βουδισμό.

Σήμερα υπάρχουν πάνω από 500 εκατομμύρια βουδιστές, απλωμένοι σε όλο τον κόσμο, με το μεγαλύτερο ποσοστό συγκέντρωσης στην Κίνα, την Ινδία, την Ιαπωνία, τη Μαλαισία, το Μιανμάρ, Μπούρμα, το Νεπάλ, τη Σρι Λάγκα, την Ταϊλάνδη, το Θιβέτ και το Βιετνάμ.

Ο Βουδισμός έχει γίνει επίσης γνωστό στη Δύση και υπάρχουν κοινότητες βουδιστών μοναχών και λαϊκών σε όλη την Ευρώπη και την Αμερική.

Αντιγραφή από το Φωτόδεντρο με την προσθήκη υποτίτλων, αποκλειστικά για σχολική χρήση.

Σιντοϊσμός

 4.8 Η ΙΑΠΩΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ 

Ο Σιντοϊσμός είναι μία από τις δύο βασικές θρησκείες της Ιαπωνίας.

Είναι κοινό για κάποιο Γιαπωνέζο να πιστεύει και στις δύο θρησκείες, του Σιντοϊσμού και του Βουδισμού, αλλά για διαφορετικούς λόγους.

Ο Σιντοϊσμός συσχετίζεται με τις ζωντανές  πτυχές των Ιαπωνικών θρησκευτικών πιστεύω, γέννηση, ωριμότητα, γαμήλιες τελετές, ενώ ο κόσμος πάει σε βουδιστικούς  ναούς για τελετές που σχετίζονται με το θάνατο και τη μεταθάνατο ζωή.

 

Αντιγραφή από το Φωτόδεντρο με την προσθήκη υποτίτλων, αποκλειστικά για σχολική χρήση (Β' Λυκείου, η Ιαπωνική Θρησκεία).

Κομφουκιανισμός

 4.7 Η ΚΙΝΕΖΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ

Ο Κομφουκιανισμός είναι το όνομα που δόθηκε στη φιλοσοφία που διδάχτηκε από τον Κινέζο σοφό Κ'ουνγκ-φου-τζου Κομφούκιος (孔夫子) και εφαρμόζεται μέχρι σήμερα από τον Κινέζικο λαό.

Συχνά υπάρχει διαφωνία για το αν ο Κομφουκιανισμός είναι μία θρησκεία ή μία φιλοσοφία.

Το μόνο όμως σίγουρο είναι ότι ο Κομφούκιος ο ίδιος πίστευε στο Τιέν (Ουρανός), μια ανώτερη θεότητα της αρχαίας Κινέζικης θρησκείας.

Στο κέντρο των διδασκαλιών του Κομφούκιου δεν βρίσκεται μόνο ένας θεός, αλλά το ανθρώπινο γένος.

Ο Κομφούκιος είδε ότι η βελτίωση της κοινωνίας αρχίζει από το άτομο και ότι η ανθρώπινη ευτυχία, η γαλήνη του νου και η σταθερότητα δεν βρίσκεται στη λατρεία ειδώλων, αλλά στις ανθρώπινες σχέσεις.

Δίδαξε ότι η καλλιέργεια σεβασμού προς τους άλλους, η οικογένεια και η φιλική αγάπη, η αμοιβαιότητα, η ανθρώπινη συμπεριφορά, η μάθηση, η εμπιστοσύνη και η ταπεινότητα μπορούν να δημιουργήσουν μια καλύτερη κοινωνία.

 Επίσης, ζώντας μια ζωή τέτοιας αρετής, ο άνθρωπος παίρνει ένα φυσικό δρόμο, μια φυσική οδό, αυτήν του Τάο. Μέσα σε όλα τα πράγματα, ανθρώπους, ζώα, δάση, βουνά, θάλασσες, ουσιαστικά μέσα σε κάθε τι στο σύμπαν, υπάρχει μια φυσική δύναμη, η ονομαζόμενη σήμερα «Τσί».

Το ανθρώπινο γένος συνδέεται με οτιδήποτε υπάρχει μέσα στο σύμπαν.

Ζώντας σύμφωνα με τη φυσική οδό, τα άτομα και η κοινωνία σαν  σύνολο μπορούν να είναι παραγωγικοί, αρμονικοί και ευτυχισμένοι.

Αντιγραφή από το Φωτόδεντρο με την προσθήκη υποτίτλων, αποκλειστικά για σχολική χρήση.

Ιουδαϊσμός

 4.3 Ο ΙΟΥΔΑΙΣΜΟΣ

Ο Ιουδαϊσμός είναι η θρησκεία των Εβραίων.

Είναι ένας τρόπος ζωής βασισμένος πάνω στην προσευχή και την Τορά, ο νόμος.

Οι Εβραίοι συγκεντρώνονται για τη λατρεία στις Συναγωγές, αλλά για αυτούς η θρησκεία είναι ένα θέμα που αφορά πάνω απ' όλα το σπίτι και την οικογένεια, τα οποία είναι πολύ σημαντικά.

Αντιγραφή από το Φωτόδεντρο με την προσθήκη υποτίτλων, αποκλειστικά για σχολική χρήση (Β' Λυκείου, Ο Ιουδαϊσμός).