Η ΠΙΣΤΗ ΣΤΟΝ ΤΡΙΑΔΙΚΟ ΘΕΟ

 1.2 ΠΙΣΤΗ ΣΤΟΝ ΤΡΙΑΔΙΚΟ ΘΕΟ

Έννοια της χριστιανικής πίστης

Αρχικά, λέγοντας πίστη εννοούμε την εμπιστοσύνη σε κάποιον και τη βεβαιότητα για κάτι, οι οποίες στηρίζονται σε αξιόπιστες μαρτυρίες. Αυτή η έννοια της πίστης διαδραματίζει πρωταρχικό ρόλο

σε όλες τις δραστηριότητες και τις διαπροσωπικές σχέσεις των ανθρώπων.

 Σε δεύτερο επίπεδο, η πίστη παρατηρείται σε όλες τις θρησκείες και αποτελεί τον συνδετικό κρίκο του πιστού με τον Θεό. Η θρησκευτική πίστη είναι βασικό στοιχείο της πνευματικής ζωής και του πολιτισμού των λαών.

Σε ένα άλλο επίπεδο τοποθετείται η χριστιανική πίστη, η οποία εννοιολογικά και ουσιαστικά υπερβαίνει τα δύο προηγούμενα. Κι αυτό γιατί προϋποθέτει δύο πρόσωπα∙ εκείνο του πιστού χριστιανού, ο οποίος νοείται ως «εικόνα» του Θεού, και εκείνο «του Θεού του ζώντος» (Ματθ. 16, 16).

Πίστη: βεβαιότητα και αμφιβολία

Επειδή η πίστη δεν είναι λογική βεβαιότητα αλλά προσωπική σχέση, και επειδή αυτή η προσωπική σχέση είναι ακόμη πολύ ατελής στον καθένα μας κι έχει ανάγκη να εξελίσσεται συνέχεια, είναι δυνατό να συνυπάρχει η πίστη με την αμφιβολία. Αυτά τα δύο δεν αποκλείονται αμοιβαία. [...] Κι όμως η αμφιβολία καθαυτή δεν δείχνει έλλειψη πίστης. Ίσως σημαίνει το αντίθετο – ότι η πίστη μας είναι ζωντανή και αυξανόμενη.

Περιεχόμενο της χριστιανικής πίστης

Το περιεχόμενο της χριστιανικής πίστης είναι τα «δόγματα», δηλαδή οι υπέρ λόγον αλήθειες, που πηγάζουν από την Αγία Γραφή και την Ιερά Παράδοση. Οι αλήθειες αυτές περιέχονται συνοπτικά στο

Σύμβολο της Πίστεως […].

Αναφέρονται στον τριαδικό Θεό, στον Θεάνθρωπο Χριστό, στη δημιουργία του κόσμου και του ανθρώπου με κύριο σκοπό τη σωτηρία του από τις συνέπειες του προπατορικού αμαρτήματος και στην έσχατη πραγματικότητα, την ανάσταση των νεκρών και τη μέλλουσα Βασιλεία

του Θεού. Είναι ευνόητο ότι η χριστιανική πίστη προϋποθέτει την ανθρώπινη ελευθερία, στην οποία και απευθύνεται ο Χριστός: «Όποιος θέλει να με ακολουθήσει, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, ας σηκώσει

το σταυρό του κι ας με ακολουθεί» (Μκ 8, 34).

Η χριστιανική πίστη δεν είναι καρπός της ανθρώπινης διάνοιας∙ είναι η αβίαστη και ελεύθερη στροφή της καρδιάς στο Θεό. Η πίστη, ακόμη, δεν είναι κατάργηση, αλλά είναι υπέρβαση της λογικής, αφού καλεί τον άνθρωπο να συνειδητοποιήσει τα όριά της

Ο ΘΕΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

 1.3 Ο ΘΕΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Στο πρώτο επεισόδιο της νέας μας σειράς ταξιδεύουμε στην αρχή της δημιουργίας. Βλέπουμε πώς ο Θεός δημιούργησε το φως, τον ουρανό, τη γη, τις θάλασσες, τα φυτά, τα ζώα και στο τέλος τον άνθρωπο.

Η δημιουργία μάς φανερώνει τη δύναμη, τη σοφία και την απέραντη αγάπη του Θεού.

Ιερό Φως

1.3 Ο ΘΕΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Γιατί ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο; Ποιος είναι ο πραγματικός σκοπός της ζωής μας;

Στο τρίτο επεισόδιο της σειράς «Αγία Γραφή» μαθαίνουμε ότι ο άνθρωπος δημιουργήθηκε κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση του Θεού. Δημιουργήθηκε από αγάπη, για να ζει κοντά στον Θεό, να αγαπά τους συνανθρώπους του και να φροντίζει ολόκληρη τη δημιουργία. Παρακολουθήστε το βίντεο μέχρι το τέλος και ανακαλύψτε γιατί κάθε ανθρώπινη ζωή έχει μοναδική αξία και αιώνιο σκοπό.

Ιερό Φως

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΘΕΟ

 

1.1 Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

Ο άνθρωπος είναι πνευματικό ον και νιώθει μια εσωτερική ανάγκη για το απόλυτο και το αιώνιο. Η αναζήτηση του Θεού προέρχεται από την ανάγκη του να βρει νόημα στη ζωή, να απαντήσει σε υπαρξιακά ερωτήματα, όπως η δημιουργία, ο σκοπός της ζωής και ο θάνατος, καθώς και να βρει ελπίδα και σωτηρία.

 Η αναζήτηση και η προσέγγιση του Θεού προϋποθέτει την υπέρβαση των φραγμών που θέτει ο ανθρώπινος εγωισμός καθώς και την κάθαρση της ψυχής από τα πάθη. Τότε αρχίζει να υλοποιείται αυτή η αναζήτηση. Τότε η έντονη επιθυμία της επικοινωνίας και της συνάντησης ανθρώπου και θεού επιτυγχάνεται στiς ανώτερες πνευματικές σφαίρες της γνήσιας θρησκευτικότητας, της προσευχής, της λατρείας.                                       

Όλοι οι άνθρωποι αναζητούν τον Θεό. Ακόμη κι εκείνοι που τον απορρίπτουν. Η αναζήτηση του Θεού είναι μια βαθειά υπαρξιακή ανάγκη, που είναι έμφυτη στον άνθρωπο. 

 Ας μη λησμονούμε ότι η πίστη στο Θεό -ως σχέση εμπιστοσύνης- αποτελεί προσωπικό βίωμα κι οπωσδήποτε προκύπτει μέσα από την προσωπική αναζήτηση.

 Η αναζήτηση αυτή δεν αποτελεί μια στατική κατάσταση ή  ένα γεγονός που συμβαίνει μια φορά στη ζωή του ανθρώπου. Διαρκεί και επαναλαμβάνεται όσο διαρκεί η ανθρώπινη ζωή! Είναι μια δυναμική και ασταμάτητη προσπάθεια σε ολόκληρη τη ζωή κάθε ανθρώπου και έχει άμεση σχέση με την αυτογνωσία!

Η αναζήτηση του Θεού είναι έμφυτη και πηγάζει από τα βάθη της ανθρώπινης ύπαρξης.

Κάθε άνθρωπος αναζητεί τον Θεό, ακόμη κι εκείνοι που τον απορρίπτουν.

Η αναζήτηση του Θεού μοιάζει πολύ με το ψάξιμο στο σκοτάδι.

Πολύ περισσότερο εκφράζει την πορεία μιας σχέσης και οπωσδήποτε είναι επίπονη διαδικασία.

Περνά από την αμφισβήτηση, το διάλογο, την αποδοχή και ολοκληρώνεται στην αποδοχή του θελήματος του Θεού και την έμπρακτη αγάπη προς τον πλησίον.

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΤΑ ΔΥΟ ΔΕΝΤΡΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΥ

 1.3 Ο ΘΕΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Στο βιβλίο της γένεσης το  κεφάλαιο 2 , στίχοι 4-25 αναφέρεται στη δημιουργία από το Θεό του πρώτου ανθρώπινου ζευγαριού.

Αναφέρεται στη διάκριση του ανθρώπου από τα ζώα κατά ένα βασικό χαρακτηριστικό: Είναι δημιούργημα κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν του Θεού. Το κατ’ εικόνα δηλώνει μία αμετακίνητη σχέση μεταξύ Θεού και ανθρώπου, σχέση πατέρα και παιδιού.

 Ο άνθρωπος γίνεται συνδημιουργός και έχει την δυνατότητα να κυριαρχήσει στην κτίση. Ενώ στο καθ’ ομοίωσιν το δημιούργημα τείνει να γίνει θεός κατά χάρη, να φτάσει στην τελείωση, στη θέωση, να μοιάσει τον Θεό.

Η συμβολική αυτή διήγηση γίνεται με ποιητική εικονολογία: Ο κόσμος ως δώρο του Θεού στον άνθρωπο έχει εικόνα κήπου (παραδείσου) με διάφορα δέντρα.

Αυτός ο παράδεισος έχει στη μέση ένα δέντρο ξεχωριστό, που τρώγοντας του καρπούς του χαρίζει ζωή αθάνατη – ονομάζεται το ξύλον της ζωής (….και το ξύλον της ζωής εν μέσω του παραδείσου. Γεν. 2,9) .

Υπάρχει και  δεύτερο ξεχωριστό δέντρο στη μέση επίσης του παραδείσου,  που τρώγοντας του καρπούς του οδηγεί στη γνώση του καλού και του κακού.

Το δεύτερο αυτό δέντρο (το ξύλον του γιγνώσκειν καλόν και πονηρόν)  εξαιρείται από την ευλογία, οι καρποί του δεν είναι προσφορά του Θεού στον άνθρωπο. Αντίθετα ο Θεός προειδοποιεί τους πρωτόπλαστους: η αν ημέρα φάγητε απ’ αυτού θανάτω αποθανείσθε.

Είναι το δέντρο που σαφώς εικονίζει τη δυνατότητα της ελευθερίας, την δυνατότητα του αυτεξούσιου που χάρισε ο Θεός στον άνθρωπο.

Ο Θεός δεν απαγόρευσε στους ανθρώπους να φάνε από τους καρπούς  του δέντρου της γνώσης του καλού και του κακού.  Μόνον τους προειδοποιεί: Όλοι οι άλλοι καρποί είναι δώρο και δημιουργούν σχέση με τον ίδιο τον δημιουργό. 

Η τροφή των καρπών της γνώσης του καλού και του κακού δεν είναι δώρο , δεν είναι σχέση , είναι όμως ανοιχτή δυνατότητα.  Με την τροφή αυτών των καρπών το δημιούργημα του Θεού αυτονομείται θεωρώντας ότι θα κατέχει την αιτία και τον σκοπό της ύπαρξής του.

 Η επιλογή της τροφής του καρπού που δεν είχε ευλογηθεί από το Θεό δεν έγινε από πρωτοβουλία του ανθρώπου. Το πρωτόπλαστο ζευγάρι ξελογιάζεται από το φίδι.

 ήταν άγγελος που εξέπεσε;

ήταν ο πειρασμός; ή

η λογική της αυτονομίας;

 Διαψεύδει τον Θεό και τον συκοφαντεί (διαβάλει –διάβολος) και λέει στην γυναίκα που είχε αρκετούς αρχικούς ενδοιασμούς: όχι βέβαια! Δεν θα πεθάνετε. Ήξερε όμως ο Θεός ότι την ημέρα που θα φάτε από αυτό, θα ανοίξουν τα μάτια σας και θα γίνετε σαν θεοί γνωρίζοντας το καλό και το κακό.

Μόλις οι πρωτόπλαστοι έφαγαν από τον καρπό αυτού του δέντρου αμέσως κατάλαβαν ότι ήταν γυμνοί. Έραψαν τότε φύλλα συκιάς και έφτιαξαν καλύμματα για σκεπάσουν την γύμνια τους.

 Με όρους μυθοπλαστικού ρεαλισμού η συμβολική εικονολογία  περιγράφει τον Θεό σε περίπατο, το δειλινό, μέσα στον παράδεισο.

 Ο Αδάμ και η Εύα ακούνε τα βήματα του Θεού, και κρύβονται μέσα στα δέντρα. Αλλά ο Θεός καλεί τον Αδάμ, τον καλεί, με την ίδια οικειότητα των διαλόγων που είχε και πριν μαζί του:

 Που είσαι Αδαμ;  Ο Αδάμ εμφανίζεται και απαντάει:

-       Άκουσα τη φωνή σου που περπατούσες στον παράδεισο και φοβήθηκα επειδή είμαι γυμνός , γι’ αυτό κρύφτηκα.

-       Και ποιος σε πληροφόρησε ότι είσαι γυμνός; Εκτός και αν έφαγες από τους καρπούς του μόνου δέντρου που τη βρώση των καρπών του σου συνέστησα να αποφύγεις.

 Η λανθασμένη απόφαση άρνησης του δημιουργού του από μέρους του ανθρώπου, επέσυρε την διακοπή της σχέσης τους.

Εξέπεσε ο άνθρωπος σε βασανιστική για τον ίδιο δυσαρμονία σχέσης  με τη φύση και τους συνανθρώπους του, ο βίος του κυριαρχήθηκε από μόχθο και οδύνη, με οριστική κατάληξη τον θάνατο. Η  τιμωρία συμπεριέλαβε ολόκληρη την ανθρωπότητα και την κτίση.   

 Τελειώνοντας  ας δούμε τι σημαίνουν τα ονόματα: Το όνομα Αδάμ δήλωνε γενικά τον χοϊκό (από χώμα) άνθρωπο, τον άνθρωπο γενικά και όχι ένα άτομο, όχι τον πρωτόπλαστο άντρα. Και τον όνομα Εύα δήλωνε τη ζωή , τη ζωτική λειτουργία της μητρότητας, το χάρισμα κάθε γυναίκας (Γεν. 3, 20: και εκάλεσεν Αδάμ το όνομα της γυναικός αυτού ΖΩΗ, ότι αυτή μήτηρ πάντων των ζώντων). 

Για το μάθημα της Β' Λυκείου, με την βοήθεια του Notebook LM k' Canva.

Ο ΤΡΙΑΔΙΚΟΣ ΘΕΟΣ

 1.4 ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

Τα τρία πρόσωπα της Άγιας Τριάδος είναι μεν τρία, αλλά δεν είναι ανεξάρτητα μεταξύ τους. Δεν υπάρχουν το καθένα για τον εαυτό του, έχουν ενότητα ζωής, θελήματος, ενέργειας. Και μια ιδιαίτερη σχέση συνδέει μεταξύ των τα τρία αυτά πρόσωπα.

Έτσι, ο Πατήρ είναι αγέννητος, ο ίδιος γεννά όμως τον Υιόν αχρόνως. Ο Υιός γεννάται εκ τού Πατρός και το Άγιον Πνεύμα εκπορεύεται από τον Πατέρα.

Και τα τρία πρόσωπα έχουν την θεότητα σε όλη της την έκταση.

 Γι' αυτό ομολογούμε στο «Σύμβολο της Πίστεως» ότι ο Υιός είναι ομοούσιος με τον Πατέρα, δηλ. ίσος, είναι Θεός όπως είναι ο Πατέρας. Το ίδιο είπαν οι Πατέρες και για το Άγιον Πνεύμα. Επομένως, με το να είναι πρόσωπα ο Πατέρας, ο Υιός και το Άγιον Πνεύμα σημαίνεται η ξεχωριστή υπαρκτική οντότητα τού καθενός και με το να είναι ομοούσια τα πρόσωπα αυτά σημαίνεται η ενότητα των.

Δεν υπάρχει παρόμοιο πρότυπο αλλού. Όταν π.χ. έχουμε εμπρός μας τον Νίκο, τον Γιάννη και τον Αντώνη, και οι τρεις τους είναι της ίδιας ουσίας, δηλ. άνθρωποι, αλλά έχουν ξεχωριστή θέληση, ξεχωριστή σκέψη, ξεχωριστή ενέργεια. Είναι τρεις άνδρες και όχι ένας. Στην περίπτωση όμως των τριών προσώπων της Αγ. Τριάδος δεν συμβαίνει το ίδιο. 

Εκεί υπάρχουν τρία πρόσωπα, αλλά με μια ουσία και θέληση και ενέργεια. Κανείς από τους τρεις δεν ενεργεί ποτέ χωριστά, χωρίς τους άλλους δύο. Δεν είναι τρεις θεοί, αλλά ένας.

Στη ζωή αυτή ένας πατέρας και ένας γιός έχουν διαφορά στην ηλικία. Ο πατέρας είναι μεγαλύτερος στην ηλικία από το γιό του. Δεν συμβαίνει το ίδιο με τον Θεό Πατέρα και το Χριστό. Για το Χριστό πιστεύουμε ότι «δεν υπήρξε χρόνος πού δεν υφίστατο». Το ίδιο ισχύει και για το Άγιον Πνεύμα.

Και τα τρία πρόσωπα είναι το καθένα πλήρης και τέλειος Θεός. Κανείς δεν έχει περισσότερη θεότητα ή λιγότερη θεότητα από τον άλλο.

Ο Θεός στον οποίο πιστεύω είναι ένας, όχι πολλοί. Ο Χριστιανισμός ανήκει στις μονοθεϊστικές θρησκείες. Η τριαδικότητα τού Θεού δεν θίγει την μονοθεΐα. Γιατί στην Αγία Τριάδα έχουμε τρία μεν πρόσωπα και υποστάσεις, αλλά ένα Θεό.

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΙΔΙΩΜΑΤΑ

Τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδας έχουν τα προσωπικά τους ιδιώματα.

Ο Πατέρας είναι αγέννητος, ο Υιός «γεννάται» προαιώνια από τον Πατέρα, και το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται προαιώνια από τον Πατέρα.

       Η ουσία  του Θεού είναι απρόσιτη και ακατάληπτη, αλλά οι ενέργειές Του είναι μεθεκτές (μπορεί ο άνθρωπος να μετάσχει σ' αυτές) με βάση το λογικό και με προϋπόθεση την πίστη.

(Αποσπάσματα από το παλιό βιβλίο)

Γνωρίζοντας την πίστη μας - Το Άγιο Βάπτισμα

 

 3.4  ΕΙΣΟΔΟΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ:

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ

Τι συμβαίνει πραγματικά την ώρα του Αγίου Βαπτίσματος;

Γιατί ο ιερέας φυσά στο πρόσωπο του βαπτιζομένου; Τι σημαίνουν η απόταξη του Σατανά και η σύνταξη με τον Χριστό; Γιατί γίνεται η τριπλή κατάδυση στην κολυμβήθρα; Τι συμβολίζουν το λάδι, το Άγιο Χρίσμα, το λευκό ένδυμα, ο Σταυρός και η τριπλή περιφορά; Πίσω από κάθε λόγο και κάθε πράξη του Μυστηρίου κρύβεται ένα βαθύ πνευματικό νόημα. Το Βάπτισμα δεν είναι απλώς μια όμορφη οικογενειακή στιγμή ούτε μια τελετή που μένει στο παρελθόν. Είναι νέα γέννηση «ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος», ένωση με τον θάνατο και την Ανάσταση του Χριστού και η αρχή της ζωής του ανθρώπου μέσα στην Εκκλησία. Σε αυτό το βίντεο ακολουθούμε, βήμα προς βήμα, την ακολουθία του Αγίου Βαπτίσματος και προσπαθούμε να γνωρίσουμε το νόημα όσων βλέπουμε και ακούμε.

Το βίντεο βασίστηκε στο βιβλίο «Γνώρισόν μοι, Κύριε – Στοιχεία σύγχρονης λειτουργικής κατήχησης», Εκδόσεις Θεσβίτης. Για όποιον επιθυμεί να γνωρίσει βαθύτερα τα Μυστήρια και τη λατρευτική ζωή της Εκκλησίας, το βιβλίο αποτελεί έναν χρήσιμο οδηγό λειτουργικής κατήχησης. Πληροφορίες για το βιβλίο «Γνώρισόν μοι, Κύριε»⁠

Η αποκάλυψη του Θεού στον Χριστιανισμό

 1.2  Η ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο Θεός είναι απρόσιτος στην ουσία του και μεθεκτός στις ενέργειες του.

Αυτό σημαίνει ότι ο Θεός είναι άγνωστος στην ουσία του και γνωστός με τις ενέργειες του προς τον κόσμο. Δεν έχουμε τη δυνατότητα να προσδιορίσουμε την  ουσία του Θεού, η οποία είναι απρόσιτη και αμέθεκτη. Το μυστήριο της ύπαρξης και της ουσίας του Θεού παραμένει απρόσιτο και ακατάληπτο και η γνώση του είναι αδύνατη.

Μέσω των ενεργειών του όμως μπορούμε να τον γνωρίσουμε.

Για το μάθημα της Β' Λυκείου, με την βοήθεια του Notebook LM k' Canva.

Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

 1.1 Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

Για το μάθημα της Β' Λυκείου, με την βοήθεια του Notebook LM k' Canva.

Η αναζήτηση του Θεού είναι έμφυτη και πηγάζει από τα βάθη της ανθρώπινης ύπαρξης, αγγίζοντας ακόμα και όσους τον απορρίπτουν.

Η παρομοίωσή της με «ψάξιμο στο σκοτάδι» αναδεικνύει τον επίπονο χαρακτήρα αυτής της διαδρομής, η οποία εκφράζεται ως η εξέλιξη μιας ζωντανής σχέσης:

• Τα στάδια της διαδρομής: Η πορεία περνά διαδοχικά από την αμφισβήτηση, τον διάλογο και την αποδοχή.
• Ο τελικός προορισμός: Ολοκληρώνεται στην ευθυγράμμιση με το θέλημα του Θεού και εκδηλώνεται ως έμπρακτη αγάπη προς τον πλησίον
• Σε αυτή τη μαθησιακή διαδικασία κυριαρχούν οι προβληματισμοί και η κατάθεση προσωπικών βιωμάτων, όπου τα ερωτήματα υπερέχουν των δογματικών διαπιστώσεων και δεν υπάρχουν «σωστές ή λάθος» απαντήσεις