Η Ιερή Εξομολόγηση είναι ένα από τα μεγαλύτερα δώρα του Θεού προς τον άνθρωπο. Δεν είναι δικαστήριο, αλλά πνευματικό θεραπευτήριο. Δεν είναι φόβος, αλλά επιστροφή. Δεν είναι ντροπή, αλλά ελευθερία.
Κάτω από το πετραχήλι του πνευματικού, ο άνθρωπος δεν στέκεται μπροστά σε έναν τιμωρό, αλλά μπροστά στον Χριστό, που περιμένει την ψυχή με αγάπη, έλεος και συγχώρηση.
Η αμαρτία πληγώνει την ψυχή, βαραίνει τη συνείδηση και απομακρύνει τον άνθρωπο από τον Θεό. Η εξομολόγηση όμως καθαρίζει, αναπαύει, θεραπεύει και ανοίγει ξανά τον δρόμο της μετανοίας.
Η ζωή της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας είναι μία από τις πιο δυνατές μαρτυρίες μετανοίας στην ορθόδοξη παράδοση.
Από μια ζωή μακριά από τον Θεό, οδηγήθηκε στην έρημο, στην άσκηση, στη συντριβή και τελικά στην αγιότητα.
Στο βίντεο αυτό γνωρίζουμε την πορεία της, το βαθύτερο νόημα της μετάνοιας και το μήνυμα που αφήνει μέχρι σήμερα σε κάθε άνθρωπο που αναζητά αληθινή επιστροφή, ελπίδα και πνευματική αναγέννηση.
Πολλοί
άνθρωποι, όταν αμαρτάνουν λυπούνται και στενοχωρούνται.
Η αληθινή όμως μετάνοια δεν είναι απλή
μεταμέλεια. Είναι ο πόνος της καρδιάς μας, που δεν ανταποκριθήκαμε στην αγάπη
του Θεού, δεν τιμήσαμε τον εαυτό μας και τους συνανθρώπους μας.
Βιώνοντας
το λάθος μας, αποφασίζουμε να αλλάξουμε τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς, δηλαδή
μετα-νοούμε και ζητούμε συγχώρηση.
Ο
Θεός, στον οποίο ο μετανιωμένος καταφεύγει, συγχωρεί.
Την
επισφράγιση της συγχώρησης δίνει το μυστήριο της Εξομολόγησης.
Όπως
στο Βάπτισμα με τη μεσολάβηση του ιερέα πήραμε το φωτισμό του Αγίου Πνεύματος,
έτσι κι εδώ με τη μεσιτεία του παίρνουμε την άφεση με τη χάρη του Χριστού.
Για
την Εξομολόγηση υπάρχουν μερικοί δισταγμοί. Θα τους ξεπεράσουμε, αν
σκεφτούμε:
1.
Τα αμαρτήματά μας στην ουσία τα λέμε στο Θεό και αυτός συγχωρεί. Ο ιερέας είναι
ο μεσίτης και μέσω αυτού συγχωρούνται οι αμαρτίες μας με την ενέργεια του Αγίου
Πνεύματος. Οι ευχές του μυστηρίου προσδιορίζουν με σαφήνεια τη θέση του.
2.
Η ντροπή δεν πρέπει να γίνεται εμπόδιο. Ο ιερέας είναι κι αυτός αμαρτωλός, εξομολογείται
όπως εμείς, έχει κατανόηση και συμπάθεια.
3.
Η μετάνοια μας συμφιλιώνει με τον εαυτό μας και τους συνανθρώπους μας, γι’ αυτό
δεν πρέπει να την αναβάλλουμε.
4.
Να σκεφτόμαστε τη χαρά που αισθανόμαστε, όταν απαλλασσόμαστε από ό,τι μας
βαραίνει και τη χαρά που γίνεται από τη μετάνοιά μας στον ουρανό
(Λουκ. 15, 7)
και στην Εκκλησία, που ύστερα από την αυτοεξορία μας είμαστε και πάλι στην
αγκαλιά της.
5.
Αυτά που λέμε στον ιερέα δεν κοινολογούνται. Ασφαλίζονται με το απόρρητο της
Εξομολόγησης, που είναι κατοχυρωμένο και από την Εκκλησία και από την Πολιτεία.
Ο Πέτρος ρωτά
τον Ιησού αν αρκεί να συγχωρεί κανείς τον αδελφό του μέχρι επτά φορές.
Ο Ιησούς
απαντά: «Δεν σου λέω μέχρι επτά φορές, αλλά μέχρι εβδομηκοντάκις επτά»
(Ματθαίος 18:21-22), υποδηλώνοντας άπειρη
συγχώρεση, και όχι απλώς έναν συγκεκριμένο αριθμό,
τονίζοντας την απεριόριστη και ακούραστη φύση της συγχώρεσης, όπως και ο Θεός
μας συγχωρεί.
Πολλές φορές στη ζωή μας, έρχονται στιγμές που αγαπημένα μας πρόσωπα μας πληγώνουν βαθιά ξανά και ξανά.
Ίσως νιώθουμε ότι η αγάπη μας γι αυτούς αργοσβήνει και τη θέση της παίρνει η αδιαφορία ή ακόμη και το μίσος.
Η συνείδηση ηχεί μέσα στο νου μας και μας φωνάζει, να συγχωρήσουμε.
Και τότε είναι που γεννιέται αυτό το ερώτημα.
Η μετάνοια
των ανθρώπων είναι διάχυτη στην ιερή ιστορία.
Στην Παλαιά Διαθήκη άτομα και λαός του Θεού
πολλές φορές αμαρτάνουν, αλλά, όταν συνειδητοποιούν το λάθος τους επιστρέφουν
με συντριβή στο Θεό. Αυτή την αλήθεια εκφράζει ο στίχος του Δαβίδ: «Είπα∙
θα πω στον Κύριο την αμαρτία μου καταδικάζοντας τον εαυτό μου. Κι όταν το
αποφάσισα, αμέσως εσύ συγχώρησες την ασέβεια της καρδιάς
μου». (Ψαλμ. 31,5).
Στην Καινή
Διαθήκη, ο Ιωάννης ο Πρόδρομος κήρυττε τη μετάνοια (Μάρκ. 1, 45).
Ο Κύριος,
αγαπούσε και συγχωρούσε τους αμαρτωλούς, όταν αυτοί έδειχναν πίστη και αγάπη
στο πρόσωπο του.
Ακόμη,
σύστησε το μυστήριο της Μετάνοιας ή Εξομολόγησης, παραχωρώντας την άδεια, τη
δυνατότητα της άφεσης, στους αποστόλους και στους διαδόχους τους, όπως φαίνεται
και από τα παρακάτω κείμενα.
Στους
πρώτους αιώνες, όσοι χριστιανοί είχαν βαριά αμαρτήσει, αποκόπτονταν από το σώμα
των πιστών.
Για να
επανασυνδεθούν με το σώμα της Εκκλησίας, έπρεπε να μετανοήσουν δημόσια.
Αναπέμπονταν
γι’ αυτούς ειδικές ευχές στη Θεία Λειτουργία και ύστερα από μακρά προπαρασκευή
(συνήθως τη Μ. Σαρακοστή), έπαιρναν τη συγχώρηση από τον επίσκοπο και γίνονταν
δεκτοί στη Λειτουργία της νύχτας του Πάσχα, τότε δηλ. που
πανηγυρίζουμε τη νίκη του Κυρίου πάνω στην αμαρτία και το θάνατο.
Σχολικό
βιβλίο Θρησκευτικών Α΄ Λυκείου, Διδ. Εν. 24.
Μην αφήνεις την πικρία να σε καταστρέψει. Δες πώς μπορείς να βρεις ειρήνη, ακόμη κι αν αυτός που σε πλήγωσε δεν ζήτησε ποτέ συγγνώμη.
Σε αυτό το βίντεο, θα εξερευνήσουμε ένα από τα πιο δύσκολα και επώδυνα διλήμματα: Πώς να συγχωρέσεις όταν ο άλλος δεν δείχνει καμία μεταμέλεια;
Μάθε γιατί η συγχώρεση δεν είναι μια πράξη για τον άλλον, αλλά για εσένα, και πώς μπορεί να σε ελευθερώσει από τον πόνο, τον θυμό και το βάρος της πικρίας που κουβαλάς.
Θα εμβαθύνουμε στη σοφία των Αγίων Πατέρων της Ορθοδοξίας, όπως του Αγίου Παϊσίου και του Αγίου Πορφυρίου, και θα δούμε τι έλεγαν για την πιο δύσκολη απόφαση της ζωής.
Όταν ήμουν
ακόμα μαθητής, είχα έναν υπέροχο δάσκαλο. Μια μέρα είχαμε κουβεντιάσει για το
πόσο απαραίτητο είναι να μην κρατάμε θυμό μέσα μας, αλλά να κοιτάμε πως θα
απαλλαγούμε από αυτόν…
Μας πρότεινε, λοιπόν,
να φέρουμε όλοι μια πλαστική σακούλα και ένα μικρό σακί με πατάτες. Τον
κοιτάξαμε έκπληκτοι, αλλά είχαμε μάθει πως δεν αστειεύεται με κάτι τέτοια. Έτσι
την άλλη μέρα ο καθένας μας έφερε ό,τι μας είχε ζητήσει.
Τότε εκείνος λέει: – Κάθε φορά που αποφασίζετε να μην συγχωρέστε κάποιον, να παίρνετε
μια πατάτα, να γράφετε πάνω της το όνομα εκείνου και την ημερομηνία και να την
βάζετε μέσα στην πλαστική σακούλα.
Δεν πέρασε πολύς καιρός που
μερικές σακούλες ήταν αρκετά βαριές.
Μας είπε επίσης αυτή την σακούλα να την κουβαλάμε μαζί μας, όπου
κι αν πηγαίνουμε.
Στο δρόμο, στο αυτοκίνητο, στο σχολείο, στα ψώνια
παντού.
Καταλαβαίνεις γιατί έτσι;
Μ’ αυτό τον τρόπο ήθελε να μας
δείξει ότι δεν πρέπει να ξεχνάμε το βάρος που κουβαλάμε. Να έχουμε επίγνωση
κάθε στιγμή. Να το έχουμε μαζί μας ακόμα και στα μέρη που είναι κάπως… καθως
πρέπει. Για φαντάσου τώρα να έχεις μια σακούλα με πατάτες στην disco.
Όπως επίσης φαντάσου ότι αρκετές από αυτές τις πατάτες είχαν
αρχίσει να σαπίζουν.
Για να μας θυμίζουν το τίμημα που έχουμε να πληρώσουμε για τον
αρνητισμό και τον πόνο μέσα μας, όταν δεν αποφασίζουμε να
συγχωρούμε.
Πάρα πολλές φορές σκεφτόμαστε πως
το να συγχωρήσουμε κάποιον είναι ένα δώρο που του κάνουμε. Θαρρώ πως είναι το
αντίθετο.
Είναι δώρο στον εαυτό μας. Απαλλασσόμαστε από ένα περιττό βάρος.
Την επόμενη φορά
λοιπόν που θα σκεφτείς πόσο δύσκολο είναι να συγχωρέσεις κάποιον θυμήσου: «Δεν είναι ήδη αρκετά βαριά η
σακούλα σου;»
Η
συγχώρηση, σύμφωνα με τη χριστιανική διδασκαλία, αποτελεί υπέρβαση του εγωισμού
και της εκδίκησης και έκφραση της αγάπης προς τον Θεό και τον συνάνθρωπο.
Δημιουργία: Μπάλτος Γιάννης
Ο Ιησούς
Χριστός, με το παράδειγμά Του, όπως στη συνάντηση με τη μοιχαλίδα, δείχνει ότι
η συγχώρηση δεν είναι αδυναμία αλλά δύναμη που οδηγεί στη λύτρωση και στη
μεταμόρφωση του ανθρώπου.
Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, η συγχώρηση συνδέεται άρρηκτα
με τη μετάνοια και τη θεία χάρη· δεν μπορούμε να ζητούμε τη συγχώρηση του Θεού
χωρίς να συγχωρούμε τους άλλους.
Η άρνηση να συγχωρήσουμε σκληραίνει την ψυχή,
ενώ η συγγνώμη καθαίρει και ανανεώνει τις σχέσεις μέσα στο Σώμα της Εκκλησίας.
Το Άγιο Πνεύμα δίνει στον άνθρωπο τη δύναμη να υπερβεί την υπερηφάνεια και να
επαναφέρει την ειρήνη.
Η συγχώρηση, επομένως, είναι πράξη ελευθερίας,
αναγέννησης και αγάπης που αποκαθιστά την ενότητα με τον Θεό και τον άνθρωπο,
ανοίγοντας τον δρόμο προς τη σωτηρία.
Αφού έγινα Πρόεδρος, ζήτησα από κάποια μέλη της σωματοφυλακής μου να πάμε βόλτα στην πόλη.
Μετά την βόλτα πήγαμε για μεσημεριανό σε εστιατόριο. Καθόμασταν σε ένα από τα κεντρικότερα, και ο καθένας μας αποφάσισε τι θέλει.
Μετά από λίγη αναμονή, εμφανίστηκε ο σερβιτόρος που έφερε τα μενού μας, εκείνη τη στιγμή συνειδητοποίησα ότι στο τραπέζι που ήταν ακριβώς μπροστά από το δικό μας υπήρχε ένας μοναχικός άνθρωπος που περίμενε να τον σερβίρουν.
Όταν υπηρετήθηκε, είπα σε έναν από τους στρατιώτες μου: πήγαινε να ζητήσεις από αυτόν τον άντρα να έρθει μαζί μας.
Ο στρατιώτης πήγε και μετέδωσε την πρόσκληση μου.
Ο άνθρωπος στάθηκε όρθιος, πήρε το πιάτο και κάθισε δίπλα μου.
Ενώ έτρωγε, τα χέρια του έτρεμαν συνεχώς και δεν σήκωνε το κεφάλι του από το φαγητό.
Όταν τελειώσαμε, με χαιρέτησε χωρίς καν να με κοιτάξει, ..του έσφιξα το χέρι και απομακρύνθηκε!
Ο στρατιώτης μου είπε:
- Κύριε, αυτός ο άνθρωπος πρέπει να είναι πολύ άρρωστος γιατί παρατήρησα τα χέρια του , δεν σταμάτησαν να τρέμουν ενώ έτρωγε.
Καθόλου! Ο λόγος για το τρέμουλό του είναι άλλος - απάντησα. Με κοίταξαν περίεργα και τους είπα:
- Αυτός ο άνθρωπος ήταν ο φύλακας της φυλακής που ήμουν κλειδωμένος μέσα.
Συχνά, μετά τα βασανιστήρια που μου έγιναν , ούρλιαζα και έκλαψα για νερό και ήρθε να με ταπεινώσει, γέλασε μαζί μου και αντί να μου δώσει νερό ούρησε στο κεφάλι μου.
Δεν ήταν άρρωστος, φοβήθηκε τώρα που είμαι πρόεδρος της Νότιας Αφρικής, μήπως θα τον έστελνα φυλακή και θα έκανα το ίδιο πράγμα που έκανε μαζί μου, βασανίζοντάς τον και ταπεινώνοντάς τον.
Αλλά δεν είμαι εγώ έτσι , αυτή η συμπεριφορά δεν είναι μέρος του χαρακτήρα μου , ούτε της ηθικής μου.
Μυαλά που ζητούν εκδίκηση καταστρέφουν τα κράτη, ενώ εκείνα που ζητούν συμφιλίωση χτίζουν Έθνη ′′
Η Κυριακή του Ασώτου είναι για εμάς σταθμός ανάμεσα στις Κυριακές του Τριωδίου. Ο Άσωτος υιός, αυτός που ευεργετήθηκε από τον πατέρα του με την ελευθερία να πράξει όπως θέλει με το μερίδιο της περιουσίας του.
Όταν οι λάθος επιλογές του υιού τον φέρνουν πίσω στον οίκο του πατέρα του, άπορο και εξευτελισμένο, ο σπλαχνικός πατέρας δεν τον απορρίπτει ως ανάξιο διάδοχό του, αλλά τον περιποιείται ως υιό του.
Δεν είναι δύσκολο να κατανοήσουμε ότι εμείς είμαστε οι Άσωτοι υιοί, και ότι ο πατέρας είναι ο δικός μας Πατέρας, ο Κύριός μας, ο οποίος με τον Ανάστασή Του μας ανασταίνει και όπως και στον Άσωτο, μας δίνεται η ευκαιρία της ζωής κοντά σε Αυτόν.
Με τον π. Ευάγγελο Μαρκαντώνη, θεολόγο και εκπαιδευτικό.
Την δεύτερη Κυριακή του Τριωδίου, συνεχίζεται η πορεία μας
προς την Σαρακοστή με μια ακόμη γνωστή σε όλους μας παραβολή, στην οποία
εμφανίζεται ένας πλούσιος πατέρας να δέχεται με χαρά πίσω τον υιό του, ο οποίος
είχε φύγει καιρό από το σπίτι και ζούσε με τρόπο άσωτο.
Ο πατέρας αυτός,
συμβολίζει τον Κύριό μας, ο οποίος είναι πάντοτε έτοιμος να συγχωρήσει για
οποιαδήποτε αμαρτία τα παιδιά του, δηλαδή εμάς και να τα εισάγει πάλι στην
βασιλεία Του. Το σημαντικό στοιχείο στην παραβολή αυτή, όπως και σε αυτή του Τελώνου
και του Φαρισαίου της πρώτης Κυριακής του Τριωδίου, είναι το γεγονός της
μετάνοιας.
Με το παράδειγμα του ασώτου υιού, ο οποίος μετανόησε και επέστρεψε
στην αγκαλιά του πατέρα του λοιπόν, η εκκλησία μας μας καλεί και εμάς σε
μετάνοια ουσιαστική όπως αυτή του Ασώτου. Με τον π. Ευάγγελο Μαρκαντώνη
Οι Θεολόγοι δημιουργούν!! Το πρώτο ηλεκτρονικό βιβλίο της Θεολόγου Ψαρογιώργου Έφης!! Αξιοποιώντας υλικό από το εκπαιδευτικό πρόγραμμα "Αγωγή στη Συγχώρηση"(το οποίο δούλεψε στην τάξη στα πλαίσια του project) και με τη βοήθεια της τέχνης,εμπνεύστηκε αυτό το βιβλίο, το οποίο μοιράζεται μαζί μας. Σίγουραθα φανεί χρήσιμο σε εκπαιδευτικούς ,ως εργαλείο και για την τάξη. Πηγή
1 Ο Ιησούς πήγε στο όρος των Ελαιών. 2 Αλλά πρωί πρωί γύρισε πάλι στο ναό, κι όλο το πλήθος ερχόταν κοντά του. Αυτός κάθισε και τους δίδασκε. 3 Τότε οι δάσκαλοι του νόμου και οι Φαρισαίοι φέρνουν μια γυναίκα που την είχαν πιάσει να διαπράττει μοιχεία· την έβαλαν στη μέση 4 και του είπαν: «Διδάσκαλε, αυτή τη γυναίκα την έπιασαν επ’ αυτοφώρω να διαπράττει μοιχεία. 5Ο Μωυσής στο νόμο μάς έχει δώσει εντολή να λιθοβολούμε τέτοιου είδους γυναίκες. 6Εσύ τι γνώμη έχεις;» Αυτό το ’λεγαν για να του στήσουν παγίδα, ώστε να βρουν κάποια κατηγορία εναντίον του.
Ο Ιησούς τότε έσκυψε κάτω και με το δάχτυλο έγραφε στο χώμα. 7Καθώς όμως επέμεναν να τον ρωτούν, σηκώθηκε πάνω και τους είπε: «Όποιος από σας είναι αναμάρτητος, ας ρίξει πρώτος πέτρα πάνω της». 8Κι έσκυψε πάλι κάτω κι έγραφε στο χώμα. 9Αυτοί όμως, όταν άκουσαν την απάντηση, άρχισαν με πρώτους τους γεροντότερους να φεύγουν ένας ένας, μέχρι και τον τελευταίο· κι έμεινε μόνος ο Ιησούς και η γυναίκα στη μέση. 10Τότε σηκώθηκε όρθιος ο Ιησούς και τη ρώτησε: «Γυναίκα, πού είναι οι κατήγοροί σου; Κανένας δε σε καταδίκασε;» 11«Κανένας, Κύριε», απάντησε εκείνη. «Ούτε εγώ σε καταδικάζω», της είπε ο Ιησούς· «πήγαινε, κι από ’δω και πέρα μην αμαρτάνεις πια».».
Βρίθει η 7η τέχνη από ταινίες εκδίκησης. Βία στην βία. Οφθαλμόν αντί οφθαλμού και οδόντα αντί οδόντος. Στην αντίπερα όχθη, της συγχώρησης, ελάχιστες ταινίες αλλά πραγματικά διαμάντια, όπως οι παρακάτω:
Η αληθινή ιστορία μιας γυναίκας που υπέφερε
την αυστηρότητα των καθολικών διδαχώνκαι κατέληξε μέχρι και στα γηρατειά της να ψάχνει
την προσωπική της λύτρωση.
Ποιο είναι το μήνυμα που ο Φρίαρς θέλει να
περάσει; Ότι η προσωπική σωτηρία,
ακόμα και αν βασίζεται σε θρησκευτικά θεμέλια, ενέχει τη δυνατότητα της
συγχώρεσης.
THE SNOWS OF KILIMANDJARO (ΤΑ ΧΙΟΝΙΑ ΤΟΥ ΚΙΛΙΜΑΝΤΖΑΡΟ)
Ενώ για ένα μέρος των συνανθρώπων μας η απροσδόκητη είσοδος στην ανεργία επιφέρει αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχολογία τους, με το αρχικό σοκ να το διαδέχεται η απόγνωση και η απελπισία, για τον μεσήλικα Μισέλ (Ζαν-Πιερ Νταρουσίν) που για 30 χρόνια εργαζόταν στις αποβάθρες των ναυπηγείων της Μασσαλίας, υπάρχει και η αισιόδοξη πλευρά. Ότι τελικά θα καταφέρει να πραγματοποιήσει το όνειρο ζωής του, να πάει για σαφάρι με τη γυναίκα του Μαρί Κλερ (Αριάν Ασκαρίντ) στο Κιλιμάντζαρο της Τανζανίας. Τα χρήματα της αποζημίωσης δεν επαρκούν, αλλά συμπληρώνονται από τα παιδιά τους, τα εγγόνια τους και στενούς τους φίλους.
Ένα δείπνο στο σπίτι του ζεύγους με καλεσμένους τον Ραούλ
(Γκεράρντ Μειλά), συνάδελφο και συναγωνιστή του Μισέλ στο συνδικάτο, και τη
σύζυγο του Ντενίζ (Μαρλίν Καντό), καταλήγει σε βράδυ-κόλαση, με σκηνές από το “Funny Games U.S." του Χάνεκε να έρχονται αμέσως στη μνήμη μας. Δύο
μασκοφόροι με άγριες διαθέσεις εισέρχονται στο σαλόνι, χτυπούν τους θαμώνες και
τους δένουν, με τον ένα εξ αυτών να κατευθύνεται στο κουτί που ο Μισέλ είχε
φυλαγμένα τα χρήματα του ταξιδιού. Η ληστεία ήταν προμελετημένη, και οι κλέφτες
φαίνεται να γνώριζαν σημαντικές λεπτομέρειες της ζωής του Μισέλ και της Μαρί
Κλερ.
Η έρευνα της αστυνομίας και του πρωταγωνιστή θα
αποκαλύψει τον ηθικό αυτουργό, έναν απολυμένο συνάδελφο του Μισέλ ο οποίος μέσα
στην οικονομική του απόγνωση και την ανάγκη του να στηρίξει τα δύο του αδέρφια,
θα προβεί σε αυτή την ακραία πράξη.
Απ’ αυτό το σημείο ξεκινά για τον βασικό
ήρωα και τη σύντροφο του, ένα διαδοχικό μπρα ντε φερ συναισθημάτων θυμού και
έντονων αμφιταλαντεύσεων, αναγνωρίζοντας με τρόπο επώδυνο, πως σε αυτή τη ζωή
δεν είναι όλα μαύρο ή άσπρο. Υπάρχουν χρώματα φωτεινότερα και ισχυρότερα, και
για να τα προσδιορίσουμε στην ιστορία του έργου, είναι αυτά που οδηγούν στην
επούλωση των τραυμάτων και στη συγχώρεση.
Η μετάνοια ως αντίδοτο της αμαρτίας στον Χριστιανισμό.
Η εξομολόγηση είναι συγχώρηση των αμαρτιών του ανθρώπου. Δεν πρόκειται για μια εκτονωτική διαδικασία που απαλλάσσει τον άνθρωπο από ενοχές.
Πολλές φορές μέσα στην εξομολόγηση τα πράγματα μπερδεύονται, διότι λείπει η κατήχηση του ανθρώπου. Ο άνθρωπος παλαιότερα ήξερε το θέλημα του Θεού, ήξερε σε τι είχε αμαρτήσει και επέστρεφε στο σπίτι του Πατέρα του και γύρευε από τον Χριστό συγχώρηση.
Συλλογή πινάκων δυτικής τεχνοτροπίας που απεικονίζουν τον Ιησού που σώζει τη μοιχαλίδα. http://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/... Music: Philip Glass -The Poet Acts Β ΛΥΚΕΙΟΥ 5.4 ΣΥΓΧΩΡΗΣΗ (4ο δίωρο)
Ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο και τον άνθρωπο «καλά λίαν» (Γέν. 1, 31).
Ωστόσο, παρατηρούμε από την καθημερινή μας ζωή ότι στον κόσμο υπάρχει το κακό.
Από πού προέρχεται και τι συνέπειες έχει; Ποια η θέση του Θεού και ποια η ευθύνη του ανθρώπου;
Τι είναι κακό;
Όσον αφορά στη φύση και την προέλευση του κακού πρέπει να διευκρινίσουμε ότι το κακό δεν υπάρχει ως δημιούργημα και ο Θεός δεν ευθύνεται γι’ αυτό.
Υπάρχει ως διακοπή της σχέσης του κτιστού κόσμου με το Θεό, σχέση που είναι απαραίτητη για να παραμείνει ο κόσμος ζωντανός, αφού από μόνος του δεν έχει ζωή.
Η διακοπή της σχέσης προέρχεται από τον άνθρωπο που ως «αυτεξούσιος» θέλησε να γίνει θεός χωρίς το Θεό.
Έτσι επέλεξε τη διακοπή της σχέσης του με το Θεό που τον ζωοποιούσε και επιστρέφει στο μηδέν συμπαρασύροντας και την υπόλοιπη κτίση, αφού είναι ο ηγέτης της.
Ο Θεός δε δημιουργεί το κακό, αλλά δίνει στον άνθρωπο τη δυνατότητα της επιλογής, αφού τον έχει δημιουργήσει με ελεύθερη βούληση (αυτεξούσιο) κι εκείνος επιλέγει να γίνει ίσος με το Θεό μέσω της ανυπακοής.
Η σχέση Θεού και κτίσης χαρακτηρίζεται από την ελευθερία, επειδή ο Θεός είναι ελεύθερος και σέβεται την ελευθερία των δημιουργημάτων του.
Συνεπώς, αν ο Θεός εμπόδιζε τη δυνατότητα επιλογής των ελεύθερων κτισμάτων Του (ακόμη και το να επιλέξουν το κακό), θα ήταν σαν να αρνούνταν τον εαυτό Του.
Ωστόσο, δεν αφήνει το δημιούργημά του αβοήθητο.
Ο άνθρωπος ως «μολυσμένος» από το κακό αδυνατεί να θεραπευτεί με τις δικές του δυνάμεις, ενώ ταυτόχρονα ζητά βοήθεια από ψεύτικους θεούς που κατασκευάζει στη θέση του αληθινού.
Έτσι ο Θεός επιλέγει να βοηθήσει τον κόσμο μέσω του Υιού Του.
Με την ενανθρώπηση του Υιού και Λόγου του Θεού καταπολεμείται ο θάνατος, συντρίβεται το κακό και δημιουργείται ένας νέος «καινός» άνθρωπος, που δεν κυριαρχείται από το θάνατο, δίνοντας στον άνθρωπο τη δυνατότητα να πολεμήσει εκείνος πλέον το κακό.
Η Ανάσταση του Χριστού είναι το πρώτο γεγονός του ερχομού της Βασιλείας του Θεού, στην οποία το κακό και η βασική του συνέπεια, ο θάνατος, δε θα υπάρχουν πια.
Πολλοί άνθρωποι, όταν αμαρτάνουν λυπούνται και στενοχωρούνται.
Η αληθινή όμως μετάνοια δεν είναι απλή μεταμέλεια. Είναι ο πόνος της καρδιάς μας, που δεν ανταποκριθήκαμε στην αγάπη του Θεού, δεν τιμήσαμε τον εαυτό μας και τους συνανθρώπους μας.
Βιώνοντας το λάθος μας, αποφασίζουμε να αλλάξουμε τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς, δηλαδή μετα-νοούμε και ζητούμε συγχώρηση.
Ο Θεός, στον οποίο ο μετανιωμένος καταφεύγει, συγχωρεί.
Την επισφράγιση της συγχώρησης δίνει το μυστήριο της Εξομολόγησης.
Όπως στο Βάπτισμα με τη μεσολάβηση του ιερέα πήραμε το φωτισμό του Αγίου Πνεύματος, έτσι κι εδώ με τη μεσιτεία του παίρνουμε την άφεση με τη χάρη του Χριστού.
Για την Εξομολόγηση υπάρχουν μερικοί δισταγμοί. Θα τους ξεπεράσουμε, αν σκεφτούμε:
1. Τα αμαρτήματά μας στην ουσία τα λέμε στο Θεό και αυτός συγχωρεί. Ο ιερέας είναι ο μεσίτης και μέσω αυτού συγχωρούνται οι αμαρτίες μας με την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Οι ευχές του μυστηρίου προσδιορίζουν με σαφήνεια τη θέση του.
2. Η ντροπή δεν πρέπει να γίνεται εμπόδιο. Ο ιερέας είναι κι αυτός αμαρτωλός, εξομολογείται όπως εμείς, έχει κατανόηση και συμπάθεια.
3. Η μετάνοια μας συμφιλιώνει με τον εαυτό μας και τους συνανθρώπους μας, γι’ αυτό δεν πρέπει να την αναβάλλουμε.
4. Να σκεφτόμαστε τη χαρά που αισθανόμαστε, όταν απαλλασσόμαστε από ό,τι μας βαραίνει και τη χαρά που γίνεται από τη μετάνοιά μας στον ουρανό
(Λουκ. 15, 7) και στην Εκκλησία, που ύστερα από την αυτοεξορία μας είμαστε και πάλι στην αγκαλιά της.
5. Αυτά που λέμε στον ιερέα δεν κοινολογούνται. Ασφαλίζονται με το απόρρητο της Εξομολόγησης, που είναι κατοχυρωμένο και από την Εκκλησία και από την Πολιτεία.
Η Ιερή Εξομολόγηση είναι ένα από τα μεγαλύτερα δώρα του Θεού προς τον άνθρωπο. Δεν είναι δικαστήριο, αλλά πνευματικό θεραπευτήριο. Δεν είναι φόβος, αλλά επιστροφή. Δεν είναι ντροπή, αλλά ελευθερία.
Κάτω από το πετραχήλι του πνευματικού, ο άνθρωπος δεν στέκεται μπροστά σε έναν τιμωρό, αλλά μπροστά στον Χριστό, που περιμένει την ψυχή με αγάπη, έλεος και συγχώρηση.
Η αμαρτία πληγώνει την ψυχή, βαραίνει τη συνείδηση και απομακρύνει τον άνθρωπο από τον Θεό. Η εξομολόγηση όμως καθαρίζει, αναπαύει, θεραπεύει και ανοίγει ξανά τον δρόμο της μετανοίας.
Παρουσιάζοντας:
Αστοχίες και
αποτυχίες στην καθημερινότητα.
-«Έντεχνος
Συλλογισμός (ArtfulThinking)-Ακούγοντας
5Χ2»: Οι μαθητές/μαθήτριες ακούν το τραγούδι «Να με προσέχεις» (Ν.
Πορτοκάλογλου) δυο φορές και σημειώνουν πέντε λέξεις που τους έκαναν εντύπωση
την πρώτη φορά και πέντε συναισθήματα που τους προκαλεί το τραγούδι τη δεύτερη.
Μετά από κάθε ακρόαση ακολουθεί συζήτηση στην ολομέλεια, όπου οι
μαθητές/μαθήτριες εκθέτουν τις απόψεις τους σχετικά με τις λέξεις (πχ.
-γιατί διαλέξατε αυτές τις λέξεις; -για
τι πράγμα νομίζετε ότι μιλάει αυτό το τραγούδι; -σε ποιόν απευθύνεται;) και τα συναισθήματά τους (πχ. –Τα
συναισθήματα αυτά έχουν σχέση με τις λέξεις που επιλέξατε προηγουμένως; -έχετε
βρεθεί ποτέ στη θέση αυτή; κ.λπ). Να με προσέχεις
-Εναλλακτικά:
-«Στοχασμός
για Ερωτήματα»: Με αφορμή το βίντεο «Famous failures», οι μαθητές/μαθήτριες
εξερευνούν το θέμα της σχολικής αποτυχίας και της αυτοπραγμάτωσης στη ζωή. Τι
προσδοκούσα; Πώς ένιωσα; Πώς αντέδρασε το περιβάλλον μου; Τι αποκόμισα;
Famous Failures
Εφαρμόζοντας:
Θεολογική κατανόηση της αμαρτίας στο βιβλικό πλαίσιο και στην
πατερική παράδοση.
-Έντεχνος
Συλλογισμός (ArtfulThinking)-Δημιουργικές
ερωτήσεις»: Προβάλλεται εικόνα/πίνακας με θέμα το προπατορικό αμάρτημα (πχ.
Wlliam Blake, «God judging Αdam», ψηφιδωτά Μονρεάλε κλπ) και οι
μαθητές/μαθήτριες απαντούν σε ερωτήματα (Γιατί;… Για ποιους λόγους;…Αν
υποθέσουμε ότι;…Τι θα συνέβαινε αν;…Τι θα άλλαζε αν;) σχετικά με τη διακοπή της
σχέσης με το Θεό και τη δυνατότητα επιλογής καλού/κακού από τον άνθρωπο.
William Blake, «God judging Αdam»1795
-Εναλλακτικά:
«Ομαδοσυνεργασία» με Φύλλα εργασίας. Οι
μαθητές/μαθήτριες εξερευνούν με τη βοήθεια σχετικών κειμένων (πχ.Ν. Ματσούκα,
π. Φ. Φάρου κ.λπ) την έννοια της αμαρτίας στην παράδοση της
Εκκλησίας(διακοπή/αποτυχία σχέσης, αστοχία, αρρώστια κ.λπ)
Έννοια της
αμαρτίας
1. «(Στην
ορθόδοξη θεολογία) η αμαρτία μονάχα ως αλλοτρίωση, καθυστέρηση και αρρώστια
αντιμετωπίζεται. Έτσι, ούτε για το προπατορικό αμάρτημα λογίζεται καμιά ενοχή
ούτε και για τα προσωπικά αμαρτήματα του καθενός λογίζεται ενοχή ως νομική
συνέπεια. Η ενοχή του ανθρώπου είναι η αμέλειά του, η αμετανοησία του και η
άρνησή του να δεχθεί τη θεία ζωοποίηση. Γι’ αυτό από την άλλη μεριά υπάρχει
άφεση και συγνώμη, εφόσον ο άρρωστος άνθρωπος τη ζητάει. “Συγγνωστόν γάρ ου
τιμωρητόν η ασθένεια”, η αρρώστια συγχωρείται, δεν τιμωρείται λέγει ο άγ.
Μάξιμος ο Ομολογητής. Αυτή είναι η κοινή γραμμή όλης της ορθόδοξης θεολογίας
και ζωής».
«Η αμαρτία προκύπτει από μια ανταρσία του
ανθρώπου,… που επιδιώκει την ισοθεΐα ή την εξομοίωση με τον Θεό, όχι τη σχέση
κτιστού και ακτίστου, φθαρτού και αφθάρτου, θνητού και αθανάτου, δημιουργήματος
και δημιουργού αλλά επί ίσοις όροις. Τούτο σημαίνει διάρρηξη των σχέσεων … Ο
θάνατος … πλήττει όχι μονάχα το είδος ή τη βιολογική υπόσταση, αλλά το
πρόσωπο».
2. «Ο
Χριστός σώζει τον κόσμο ακριβώς αποκαλύπτοντας αυτή την κρίσιμη αλήθεια όσον
αφορά την παρουσία του κακού στην ανθρώπινη ζωή, προτείνοντας τον μόνο τρόπο με
τον οποίο το κακό μπορεί να αντιμετωπισθεί, που είναι αποστροφή μεν για το
κακό, αποδοχή, κατανόηση και αγάπη δε γι αυτόν που το διαπράττει· και την
Εκκλησία, που είναι ακριβώς η εφαρμογή αυτού του τρόπου[…]
Οι
εντολές του Χριστού, που είναι βασικά η αγάπη για το Θεό και τον συνάνθρωπο,
δεν είναι νόμοι, αλλά αποκάλυψη του τρόπου ζωής που είναι σύμφωνος με την
ανθρώπινη φύση και που εξασφαλίζει στον άνθρωπο πληρότητα ζωής. Οι εντολές του
Χριστού δεν περιέχουν ποινές γι’ αυτούς που δεν τις εφαρμόζουν. Ο Χριστός
βέβαια, αποκαλύπτοντας στον άνθρωπο τον τρόπο ζωής που είναι σύμφωνος με τη
φύση του αποκαλύπτει και τις συνέπειες που υφίσταται ο άνθρωπος όταν υιοθετεί
τρόπο ζωής με τον οποίο βιάζει τη φύση του. Αλλά αυτό δεν είναι ποινή, και
επομένως δεν βιώνεται από τον άνθρωπο που διαπράττει το κακό ως απόρριψη και
γι’ αυτό δεν συνεχίζει το φαύλο κύκλο».
π. Φιλόθεος
Φάρος (2003). Η πραγματική εκκοσμίκευση
της Εκκλησίας και η μεθοδευμένη αποπροσανατολιστική εκδοχή της, περ.
Αναλόγιον, τ. 4, σελ. 10-11.
Έννοια, σύσταση και ιστορική εξέλιξη του μυστηρίου της Μετάνοιας
Δημιουργία: Μπάλτος Ιωάννης
Η μετάνοια των ανθρώπων είναι διάχυτη στην ιερή ιστορία.
Στην Παλαιά Διαθήκη άτομα και λαός του Θεού πολλές φορές αμαρτάνουν, αλλά, όταν συνειδητοποιούν το λάθος τους επιστρέφουν με συντριβή στο Θεό. Αυτή την αλήθεια εκφράζει ο στίχος του Δαβίδ: «Είπα∙ θα πω στον Κύριο την αμαρτία μου καταδικάζοντας τον εαυτό μου. Κι όταν το αποφάσισα, αμέσως εσύ συγχώρησες την ασέβεια της καρδιάς μου». (Ψαλμ. 31,5).
Στην Καινή Διαθήκη, ο Ιωάννης ο Πρόδρομος κήρυττε τη μετάνοια (Μάρκ. 1, 45).
Ο Κύριος, αγαπούσε και συγχωρούσε τους αμαρτωλούς, όταν αυτοί έδειχναν πίστη και αγάπη στο πρόσωπο του.
Ακόμη, σύστησε το μυστήριο της Μετάνοιας ή Εξομολόγησης, παραχωρώντας την άδεια, τη δυνατότητα της άφεσης, στους αποστόλους και στους διαδόχους τους, όπως φαίνεται και από τα παρακάτω κείμενα.
Στους πρώτους αιώνες, όσοι χριστιανοί είχαν βαριά αμαρτήσει, αποκόπτονταν από το σώμα των πιστών.
Για να επανασυνδεθούν με το σώμα της Εκκλησίας, έπρεπε να μετανοήσουν δημόσια.
Αναπέμπονταν γι’ αυτούς ειδικές ευχές στη Θεία Λειτουργία και ύστερα από μακρά προπαρασκευή (συνήθως τη Μ. Σαρακοστή), έπαιρναν τη συγχώρηση από τον επίσκοπο και γίνονταν δεκτοί στη Λειτουργία της νύχτας του Πάσχα, τότε δηλ. που πανηγυρίζουμε τη νίκη του Κυρίου πάνω στην αμαρτία και το θάνατο.
Σχολικό βιβλίο Θρησκευτικών Α΄ Λυκείου, Διδ. Εν. 24.
Διερευνώντας:
Συνέπειες
της αμαρτίας σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο
-«Καθοδηγούμενος
διάλογος»: Δίνεται και διαβάζεται το κείμενο της Γένεσης (κεφ. 3, 15-19). Οι
μαθητές/ μαθήτριες απαντούν σε στοχευμένες ερωτήσεις με σκοπό να αναγνωρίσουν
στο συμβολικό λόγο του κειμένου, τις συνέπειες της αμαρτίας και τις μορφές του
κακού για τον άνθρωπο και τον κόσμο (πόνος, φθορά, αρρώστια, άδικες κοινωνικές
δομές, κοινωνικό κακό κ.λπ.) Ο/Η εκπαιδευτικός λειτουργεί διερευνητικά μαζί με
τους μαθητές/ τις μαθήτριες κάνοντας ερωτήσεις και εμψυχώνοντας τον διάλογο.
-Εναλλακτικά «Έντεχνος
Συλλογισμός (ArtfulThinking)-Βάζω
τίτλους»: Οι μαθητές/μαθήτριες βάζουν τίτλους σε εικόνες από την επικαιρότητα
(διαδίκτυο) με θέμα «το προσωπικό και κοινωνικό κακό» και η ευθύνη του μέλος
του Σώματος της Εκκλησίας.
Γεν. 3,15 Θα θέσω δε άσβεστον εχθρότητα μεταξύ σου και της γυναικός, μεταξύ των απογόνων σου και των απογόνων αυτής. Ενας δε απόγονος της γυναικός μόνης, αυτός θα σου συντρίψή την κεφαλήν και συ θα κεντήσης αυτού την πτέρναν”.
Γεν. 3,16 Προς δε την γυναίκα είπε· “θα πολλαπλασιάσω εις πλήθος πολύ τας λύπας σου, τας θλίψεις και τους στεναγμούς σου. Με πόνους θα γεννάς τα τέκνα σου, θα εξαρτάσαι δε πάντοτε από τον άνδρα σου και αυτός θα είναι κύριός σου”.
Γεν. 3,17 Εις δε τον Αδάμ είπεν· “επειδή ήκουσες την κακήν συμβουλήν της γυναικός σου και έφαγες από τον καρπόν του δένδρου, εκ του οποίου και μόνου εγώ σου έδωσα την εντολήν να μη φάγης, θα είναι κατηραιμένη η γη εις τα έργα σου. Με λύπην και κόπον θα κερδίζης την τροφήν σου από την γην όλας τας ημέρας της ζωής σου.
Γεν. 3,18 Αγκάθια και τριβόλια θα σου φυτρώνη η γη και θα τρέφεσαι με τα χόρτα του αγρού.
Γεν. 3,19 Καθ' όλον το διάστημα της ζωής σου με τον ιδρώτα του προσώπου σου θα τρώγης τον άρτον σου, μέχρις ότου αποθάνης και επιστρέψη το σώμα σου εις την γην, από την οποίαν και έχει πλασθή· διότι χώμα είναι το σώμα σου, στο χώμα θα καταλήξη και χώμα πάλιν θα γίνη”.
Αναπλαισιώνοντας:
Η μετάνοια
ως αντίδοτο της αμαρτίας στον Χριστιανισμό.
-«Σκέψου-Συζήτησε
–Μοιράσου (TPS)»: Ανά δύο οι μαθητές/μαθήτριες
μελετούν το περιστατικό με τον Ζακχαίο (Λκ 19, 1-10) ή την παραβολή του Ασώτου
(Λκ 15, 1-32) ή το περιστατικό με τη μοιχαλίδα (Ιω 7,53-8,11). Στη συνέχεια
συμπληρώνουν: Αμαρτία=..., Μετάνοια=..., Ο Χριστός / σπλαχνικός πατέρας
αντιμετωπίζει τους αμαρτωλούς με… κ.λπ.
-Εναλλακτικά: Δίνονται
ή προβάλλονται στον πίνακα στίχοι από τον Μεγάλο Κανόνα σε μετάφραση και ο μονόλογος του Μαρμελάντωφ
από το Έγκλημα και Τιμωρία του
Ντοστογιέφσκι. Οι μαθητές/μαθήτριες καλούνται να επιλέξουν όποιο στίχο ή
πρόταση και να γράψουν μια σκέψη.
Η ΠΑΡΑΒΟΛΗ ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ ΥΙΟΥ (δημιουργία του θεολόγου Μπάλτου Ιωάννη)
Παραβολή του Ασώτου Υιού
Γιάννης WU - ΑΣΩΤΟΣ ΥΙΟΣ
Η μοιχαλίδα γυναίκα
«Τότε οι
δάσκαλοι του Νόμου και οι Φαρισαίοι έφεραν μια γυναίκα που την είχαν συλλάβει
για προσβολή της συζυγικής τιμής (μοιχεία)· την έβαλαν στη μέση και του είπαν:
“Διδάσκαλε, αυτή τη γυναίκα την έπιασαν επ' αυτοφώρω να διαπράττει μοιχεία. Ο
Μωυσής στον νόμο μάς έχει δώσει εντολή να λιθοβολούμε τέτοιου είδους γυναίκες·
εσύ τι γνώμη έχεις;” Αυτό το έλεγαν για να του στήσουν παγίδα, ώστε να βρουν
κάποια κατηγορία εναντίον του.
Ο Ιησούς
τότε έσκυψε κάτω και με το δάχτυλο έγραφε στο χώμα. Καθώς όμως επέμεναν να
τον ρωτούν, σηκώθηκε πάνω και τους είπε: “Όποιος ανάμεσά σας είναι αναμάρτητος
ας ρίξει πρώτος πέτρα πάνω της”. Κι έσκυψε πάλι κάτω κι έγραφε στο
χώμα. Αυτοί όμως, όταν άκουσαν την απάντηση, άρχισαν - με πρώτους τους
γεροντότερους - να φεύγουν ένας ένας, μέχρι και τον τελευταίο, και έμεινε μόνος
ο Ιησούς και η γυναίκα στη μέση. Τότε σηκώθηκε όρθιος ο Ιησούς και τη ρώτησε:
“Γυναίκα, πού είναι οι κατήγοροί σου; Κανένας δεν σε καταδίκασε;” Εκείνη
απάντησε: “Κανένας, Κύριε”. “Ούτε εγώ σε καταδικάζω”, είπε ο Ιησούς· “πήγαινε,
κι από δω και πέρα μην αμαρτάνεις πια”».
-«Επ’ αυτού
θα είχα να πω»: Δίνεται σχετικό κείμενο (πχ, Κάλλιστου Γουέαρ ή Μπερδιάγεφ). Οι
μαθητές/μαθήτριες διατυπώνουν την άποψή τους.
-Εναλλακτικά:
«Διδακτικός διάλογος» (εξελικτικός με
ερωτήματα): Π.χ. Αναστοχαστείτε την αφήγηση της Γενέσεως για την πτώση.
Γιατί ο Θεός επέτρεψε στον άνθρωπο να αμαρτήσει; Γιατί δεν έβαλε φύλακα άγγελο
στο δέντρο του καλού και του κακού, όπως έκανε αργότερα στο δέντρο της ζωής;
Γιατί αρκέστηκε σε μια απλή προειδοποίηση;
Γιατί άφησε ο Θεός
τον άνθρωπο να αμαρτήσει;
1. «…Στην
κατοχή και άσκηση της ελεύθερης θέλησης του ανθρώπου δεν θα βρούμε καθόλου μια
πλήρη εξήγηση αλλά τουλάχιστον την αρχή και μια απάντηση στο πρόβλημά μας.
Γιατί άφησε ο Θεός τους αγγέλους και τον άνθρωπο να αμαρτήσουν; Γιατί ο Θεός
επιτρέπει το κακό και τη δυστυχία; Απαντάμε. Γιατί είναι ένας Θεός αγάπης. Η
αγάπη προϋποθέτει μετοχή και η αγάπη επίσης προϋποθέτει ελευθερία. Σαν μια
Τριάδα αγάπης ο Θεός επιθύμησε να μοιραστεί τη ζωή του με δημιουργημένα
πρόσωπα, φτιαγμένα κατά την εικόνα Του, που θα μπορούσαν να του ανταποκριθούν
ελεύθερα και εκούσια σε μια σχέση αγάπης. Όπου δεν υπάρχει ελευθερία εκεί δεν
υπάρχει αγάπη…
Όπως
συνήθιζε να λέει ο PaulEvdokimov, ο Θεός μπορεί να κάνει το κάθε τι εκτός από το να
μας αναγκάσει να τον αγαπάμε. Ο Θεός επομένως δεν εδημιούργησε ρομπότ που θα
τον υπάκουαν μηχανικά αλλά αγγέλους και ανθρώπινες υπάρξεις προικισμένες με
ελεύθερη εκλογή. Και μ’ αυτό, για να θέσουμε το ζήτημα με ανθρωπομορφικό τρόπο,
ο Θεός ριψοκινδύνευσε: γιατί μαζί με αυτό το δώρο της ελευθερίας δόθηκε επίσης
και η δυνατότητα της αμαρτίας. Αλλ’ αυτός που δεν θα ριψοκινδυνεύσει δεν
αγαπάει. Δίχως ελευθερία δεν θα υπήρχε αμαρτία Αλλά δίχως ελευθερία ο άνθρωπος
δεν θα ήταν εικόνα του Θεού. Δίχως ελευθερία ο άνθρωπος δεν θα μπορούσε να
επικοινωνήσει με τον Θεό με μια σχέση αγάπης».
2. «Όταν
λοιπόν ο άνθρωπος εισέρχεται στην περιοχή της ελευθερίας, υψώνεται μπροστά του
το πρόβλημα, εάν και κατά πόσο είναι δεμένος σε ηθικούς κανόνες και αν του
επιτρέπονται όλα. Η ελευθερία που καταλήγει στην αυθαιρεσία δεν θέλει να
ακούσει για τίποτε άγιο, για κανένα περιορισμό. Όταν δεν υπάρχει Θεός ή όταν ο
άνθρωπος είναι Θεός τότε τα πάντα επιτρέπονται. Ο άνθρωπος αρχίζει να κατέχεται
από μια ιδέα και σε μια δαιμονική κατάσταση βλέπει την ελευθερία του να
χάνεται, να γίνεται σκλάβος μιας ανεξέλεγκτης δυνάμεως…»
Ν. Μπερδιάγιεφ (1972). Το πνεύμα
του Ντοστογιέφσκι, μτφρ. Ν. Ματσούκας, Θεσσαλονίκη: Πουρναράς, σελ. 98.
