Η
Ορθόδοξη Εκκλησία θεωρεί τη ζωή δώρο του Θεού, μοναδικό και πολύτιμο, το οποίο
ο άνθρωπος καλείται να σέβεται και να προστατεύει. Η ανθρώπινη ύπαρξη δεν
περιορίζεται μόνο στη βιολογική λειτουργία του οργανισμού, αλλά συνδέεται με
την πνευματική διάσταση του ανθρώπου, την ελευθερία, την αγάπη και τη σχέση του
με τον Θεό και τους συνανθρώπους του.
Ο
άνθρωπος, σύμφωνα με τη χριστιανική πίστη, δημιουργήθηκε κατ’ εικόνα Θεού και
διαθέτει ανεκτίμητη αξία και αξιοπρέπεια. Γι’ αυτό, κάθε ανθρώπινη ζωή αξίζει
σεβασμό, ανεξάρτητα από την ηλικία, την κατάσταση της υγείας ή τις σωματικές
και πνευματικές δυνατότητες του ανθρώπου. Η προστασία της ζωής αποτελεί βασική
ηθική ευθύνη.
Η
σύγχρονη ιατρική επιστήμη δημιουργεί σημαντικά ηθικά διλήμματα, ιδιαίτερα σε
ζητήματα όπως η ευθανασία, ο εγκεφαλικός θάνατος και οι μεταμοσχεύσεις οργάνων.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία αντιμετωπίζει αυτά τα θέματα με σεβασμό στην ανθρώπινη
αξιοπρέπεια, αγάπη προς τον ασθενή και προβληματισμό για τα όρια της ανθρώπινης
παρέμβασης στη ζωή.
Η
ευθανασία εγείρει το ερώτημα αν ο άνθρωπος μπορεί να αποφασίζει συνειδητά για
τον τερματισμό της ζωής του, προκειμένου να απαλλαγεί από τον πόνο. Η Ορθόδοξη
προσέγγιση δεν αποδέχεται την εκούσια πρόκληση του θανάτου ως λύση, αλλά
τονίζει την ανάγκη ανακούφισης του πόνου, της παρηγοριάς και της ουσιαστικής
φροντίδας του ασθενούς.
Αντίστοιχα,
οι μεταμοσχεύσεις οργάνων μπορούν να αποτελέσουν πράξη αγάπης και προσφοράς
προς τον συνάνθρωπο, όταν πραγματοποιούνται με σεβασμό στην ελευθερία, την
ενημερωμένη συναίνεση και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Ιδιαίτερη σημασία έχει η
σαφής διαπίστωση του θανάτου του δότη.
Συμπερασματικά,
η σχέση ζωής με τον Θεό καλεί τον άνθρωπο να αντιμετωπίζει τη ζωή ως πολύτιμο
δώρο, να σέβεται κάθε ανθρώπινη ύπαρξη και να αξιοποιεί την επιστήμη με υπευθυνότητα,
αγάπη και ηθική συνείδηση.
Γιατί εξομολογούμαστε σε ιερέα και όχι μόνο στον Θεό; Αφού ο Θεός γνωρίζει ήδη όσα έχουμε κάνει, γιατί χρειάζεται να τα ομολογήσουμε σε έναν άλλον άνθρωπο;
Σε αυτό το βίντεο μιλάμε για το Μυστήριο της Εξομολόγησης και προσπαθούμε να καταλάβουμε τι πραγματικά σημαίνει μετάνοια, ποιος είναι ο ρόλος του πνευματικού και γιατί η Εκκλησία δεν αντιμετωπίζει την εξομολόγηση ως μια απλή συζήτηση ή ως απαρίθμηση αμαρτιών.
Θα δούμε τα λόγια του Χριστού προς τους Αποστόλους για την άφεση των αμαρτιών, τη σημασία της συγχωρητικής ευχής, αλλά και κάτι βαθύτερο: γιατί είναι τόσο διαφορετικό να αναγνωρίζουμε ένα λάθος μέσα μας από το να το ομολογούμε με ειλικρίνεια.
Γιατί ο σκοπός της εξομολόγησης δεν είναι απλώς να φύγουμε ανακουφισμένοι.
Είναι να φύγουμε αποφασισμένοι να αγωνιστούμε και να αλλάξουμε πορεία.
Το video αναλύει την ίδρυση και την ιστορική εξέλιξη της Θείας Ευχαριστίας, η οποία αποτελεί το κέντρο της χριστιανικής λατρείας.
Ο Ιησούς Χριστός θεσμοθέτησε το μυστήριο κατά τη διάρκεια του Μυστικού Δείπνου, προσφέροντας στους μαθητές του το σώμα και το αίμα του.
Κατά την αποστολική και μεταποστολική εποχή, ο τρόπος τέλεσης μετατράπηκε από απογευματινά γεύματα αγάπης σε πρωινές λειτουργίες πάνω σε τάφους μαρτύρων.
Από τον 4o αιώνα, οι προφορικές ευχές κατεγράφησαν σε σταθερά λειτουργικά κείμενα, χάρη στη συμβολή σπουδαίων Πατέρων της Εκκλησίας.
Τέλος, επισημαίνονται διαφορές στην πρακτική της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, η οποία υιοθέτησε άζυμο άρτο και περιόρισε τη λήψη του οίνου αποκλειστικά στον κλήρο.
Να κατανοήσεις το περιεχόμενο της σωτηρίας στην Ορθόδοξη Χριστιανική Παράδοση, τη σχέση της θείας χάρης με την ανθρώπινη θέληση, τον ρόλο της Εκκλησίας και της Θείας Ευχαριστίας, καθώς και την αποκατάσταση και ανακαίνιση του ανθρώπου και της δημιουργίας.
Λόγια γεμάτα αγάπη, πίστη, ταπείνωση και πνευματική σοφία από τον Άγιο Πορφύριο τον Καυσοκαλυβίτη, που αγγίζουν την καρδιά και φωτίζουν τον δρόμο της ψυχής μας.
Η αγιότητα στην Ορθόδοξη Χριστιανική Παράδοση είναι η ουσιαστική σχέση και κοινωνία του ανθρώπου με τον Θεό.
Ο άγιος δεν είναι ένας υπεράνθρωπος ή ένας άνθρωπος χωρίς αδυναμίες, αλλά ένας άνθρωπος που αγαπά βαθιά τον Χριστό, αγωνίζεται να ζήσει σύμφωνα με το θέλημά Του και αφήνει τη χάρη του Θεού να μεταμορφώσει τη ζωή του.
Η αγιότητα αποτελεί πρόσκληση που απευθύνεται σε κάθε άνθρωπο και δεν περιορίζεται σε μοναχούς ή σε ανθρώπους με ιδιαίτερα χαρίσματα.
Κεντρικό στοιχείο της αγιότητας είναι η αγάπη: αγάπη προς τον Θεό και προς τον συνάνθρωπο.
Ο άγιος χαρακτηρίζεται από ταπείνωση, συγχωρητικότητα, πραότητα, ελεημοσύνη, ανιδιοτέλεια και διάθεση προσφοράς. Δεν επιδιώκει προσωπική δόξα ή αναγνώριση, αλλά τη δόξα του Θεού. Η ζωή των αγίων δείχνει ότι η αγιότητα μπορεί να εκφραστεί με πολλούς τρόπους: μέσα από την άσκηση και την προσευχή, το μαρτύριο, την ποιμαντική διακονία, τη φιλανθρωπία ή την καθημερινή προσφορά στον συνάνθρωπο.
Στην Ορθόδοξη παράδοση, μόνος απόλυτα άγιος είναι ο Χριστός. Οι άνθρωποι συμμετέχουν στην αγιότητα του Θεού μέσω της σχέσης τους με τον Χριστό και της ζωής μέσα στην Εκκλησία. Ιδιαίτερη θέση έχει η Θεία Ευχαριστία, η οποία αποτελεί κοινωνία με τον Χριστό και συμμετοχή στην αγιότητά Του. Γι’ αυτό η αγιότητα δεν ταυτίζεται απλώς με την ηθική τελειότητα ή με τα ασκητικά κατορθώματα.
Οι άγιοι παραμένουν άνθρωποι με δυσκολίες, αδυναμίες και αγώνες. Αυτό τους κάνει πρότυπα ζωής και πηγή ελπίδας για κάθε άνθρωπο.
Η αγιότητα δεν είναι κάτι μακρινό ή παρελθοντικό· μπορεί να εκφραστεί και στη σύγχρονη καθημερινότητα, μέσα από την πίστη, την αγάπη, την υπομονή, τη θυσία, τη συγχώρηση και την έμπρακτη προσφορά.
Μέσα σε μια άγρια θαλασσινή τρικυμία, ένας φοβισμένος ναύτης βλέπει τον γέροντα Ηλία να κάθεται ήσυχος και να προσεύχεται. Θεωρεί τη σιωπή του αδιαφορία. Όταν όμως η καταιγίδα κοπάζει, επιστρέφει κοντά του με χαμηλωμένο βλέμμα.
Ο Μοναχός και η Τρικυμία είναι μια πρωτότυπη ταινία μικρού μήκους, εμπνευσμένη από την ορθόδοξη παράδοση της Ευχής: «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με». Ο γέροντας Ηλίας είναι μυθοπλαστικός χαρακτήρας· η ιστορία δεν παρουσιάζεται ως καταγεγραμμένο περιστατικό του Γεροντικού.
Υπάρχουν στιγμές που προσευχόμαστε και νιώθουμε γαλήνη. Υπάρχουν όμως και άλλες που λέμε τα λόγια της προσευχής και μέσα μας υπάρχει μόνο σιωπή.
Τότε γεννιέται το δύσκολο ερώτημα: *Με ακούει ο Θεός όταν δεν νιώθω τίποτα;*
Η πίστη δεν μετριέται από τη συγκίνηση ούτε η παρουσία του Θεού από τα συναισθήματά μας. Σε αυτό το βίντεο μιλάμε για την πνευματική ξηρασία, τη σιωπή στην προσευχή και την εμπιστοσύνη στον Θεό ακόμη κι όταν δεν βλέπουμε την απάντηση που περιμένουμε.
Γιατί μερικές φορές η πιο αληθινή προσευχή μπορεί να είναι μόνο λίγες λέξεις:
*«Θεέ μου, δεν μπορώ να προσευχηθώ… αλλά είμαι εδώ, στέκομαι μπροστά Σου.»*
Οι πόρτες έχουν κλειδώσει και για να
απελευθερωθείς πρέπει να ολοκληρώσεις την αποστολή σου. Μπροστά σου υπάρχουν 10
δοκιμασίες. Κάθε σωστή απάντηση σε φέρνει πιο κοντά στην έξοδο.
Δεν αρκεί να
γνωρίζεις τι μπορεί να κάνει η γενετική. Πρέπει να σκεφτείς και τι επιτρέπεται
να κάνει ο άνθρωπος. Η επιστήμη ανοίγει δυνατότητες.
Η ηθική θέτει ερωτήματα.
Η
Ορθόδοξη Χριστιανική παράδοση καλεί τον άνθρωπο να χρησιμοποιεί τη γνώση με
ευθύνη, σεβασμό στην ανθρώπινη ζωή και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Ολοκλήρωσε
τις 10 δοκιμασίες και βρες την έξοδο!
Τι συμβαίνει πραγματικά μέσα στο Μυστήριο του Γάμου;
Γιατί ανταλλάσσονται τα δακτυλίδια;
Γιατί ο ιερέας ενώνει τα χέρια των νεονύμφων;
Τι συμβολίζουν τα στέφανα;
Γιατί οι νεόνυμφοι πίνουν από το ίδιο ποτήριο;
Και τι σημαίνει η τριπλή περιφορά με το «Ἠσαΐα χόρευε»;
Στο νέο αυτό βίντεο του Γραφείου Νεότητας Θήρας ακολουθούμε το Μυστήριο του Γάμου βήμα προς βήμα, από τον Αρραβώνα και τα δακτυλίδια μέχρι τη Στέψη, το κοινό ποτήριο, τον χορό του Ησαΐα και την ολοκλήρωση της ακολουθίας.
Γιατί οι Ορθόδοξοι τιμούμε τις ιερές εικόνες; Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στην τιμητική προσκύνηση και τη λατρεία;
Στο «Πνεύμα Ορθοδοξίας» γνωρίζουμε τη Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο και εξετάζουμε το νόημα των εικόνων στην ορθόδοξη πίστη. Μέσα από την ιστορία της Εικονομαχίας, ανακαλύπτουμε γιατί η εικόνα συνδέεται με την Ενανθρώπηση του Χριστού και πώς μας βοηθά να θυμόμαστε τα πρόσωπα που εικονίζει.
Η αφήγηση φωτίζει:
• Το ιστορικό πλαίσιο της Συνόδου.
• Τη διάκριση ανάμεσα στην προσκύνηση και τη λατρεία.
• Τη θέση των ιερών εικόνων στην προσευχή και στην καθημερινή μας ζωή.
Η
προσευχή δεν είναι απλώς λόγια. Είναι επικοινωνία και σχέση με τον Θεό και
μπορεί να μεταμορφώσει τον άνθρωπο όταν γίνεται με εσωτερική συμμετοχή,
συγκέντρωση, ελευθερία, επιμονή, ταπείνωση και αγάπη.
Η τεχνολογία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της σύγχρονης ζωής.
Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, το διαδίκτυο, τα κινητά τηλέφωνα, η τεχνητή νοημοσύνη, η βιοϊατρική και οι νέες επιστημονικές ανακαλύψεις προσφέρουν στον άνθρωπο δυνατότητες που μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες έμοιαζαν αδιανόητες.
Η τεχνολογία μπορεί να διευκολύνει την επικοινωνία, να βελτιώσει την υγεία, να προσφέρει πρόσβαση στη γνώση και να συμβάλει στην αντιμετώπιση σημαντικών κοινωνικών και περιβαλλοντικών προβλημάτων. Ωστόσο, η μεγάλη δύναμη που αποκτά ο άνθρωπος μέσω της τεχνολογίας δημιουργεί και σημαντικά ηθικά ερωτήματα.
Το βασικό ερώτημα δεν είναι αν η τεχνολογία είναι από μόνη της «καλή» ή «κακή». Η τεχνολογία αποτελεί δημιούργημα και εργαλείο του ανθρώπου.
Επομένως, ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται και ο σκοπός που υπηρετεί. Μια τεχνολογική εφαρμογή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία μιας ασθένειας, αλλά και για την παρακολούθηση και τον έλεγχο ανθρώπων. Το διαδίκτυο μπορεί να προσφέρει γνώση και επικοινωνία, αλλά μπορεί επίσης να γίνει χώρος παραπληροφόρησης, εκμετάλλευσης ή παραβίασης της ιδιωτικότητας.
Η χριστιανική ηθική αντιμετωπίζει την τεχνολογία με θετικό αλλά και κριτικό πνεύμα. Δεν απορρίπτει την επιστημονική πρόοδο, αλλά υπενθυμίζει ότι ο άνθρωπος δεν πρέπει να μετατρέπεται σε «εξάρτημα» της τεχνολογίας ούτε να θεωρεί ότι όλα όσα είναι τεχνικά εφικτά είναι αυτομάτως και ηθικά αποδεκτά. Κριτήριο αποτελεί ο σεβασμός στο ανθρώπινο πρόσωπο, στην ελευθερία, στην αξιοπρέπεια και στη ζωή.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ευθύνη απέναντι στον συνάνθρωπο και στο φυσικό περιβάλλον. Η ανεξέλεγκτη τεχνολογική ανάπτυξη μπορεί να οδηγήσει σε υπερκατανάλωση, καταστροφή της φύσης και διεύρυνση κοινωνικών ανισοτήτων. Γι’ αυτό απαιτείται σωστή χρήση της τεχνολογίας, αυτοσυγκράτηση και υπευθυνότητα.
Τελικά, η πρόοδος δεν μετριέται μόνο από το πόσα μπορούμε να κάνουμε, αλλά και από το αν αυτά που κάνουμε υπηρετούν πραγματικά τον άνθρωπο. Η τεχνολογία αποκτά ουσιαστικό νόημα όταν βρίσκεται στην υπηρεσία της ζωής, της ελευθερίας, της δικαιοσύνης, της αλληλεγγύης και του κοινού καλού.
Άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης: Ο Αθηναίος που πίστεψε ακούγοντας τον Απόστολο Παύλο | 3 Οκτωβρίου
Ο Διονύσιος ήταν μέλος του Αρείου Πάγου, ενός από τα πιο σεβαστά σώματα της αρχαίας Αθήνας. Όταν ο Απόστολος Παύλος μίλησε για τον άγνωστο Θεό και έφτασε στην Ανάσταση, οι ακροατές του αντέδρασαν διαφορετικά: κάποιοι χλεύασαν, άλλοι ανέβαλαν την απάντησή τους και κάποιοι πίστεψαν.
Ανάμεσά τους ήταν ο Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης.
Στις 3 Οκτωβρίου, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Ιερομάρτυρος Διονυσίου του Αρεοπαγίτου. Σε αυτό το επεισόδιο επιστρέφουμε στην Αθήνα των Πράξεων των Αποστόλων και στο κήρυγμα του Παύλου στον Άρειο Πάγο.
Η πόλη ήταν γεμάτη είδωλα, αλλά μέσα σε αυτή ο Παύλος συνάντησε και έναν βωμό με την επιγραφή «Ἀγνώστῳ Θεῷ». Από εκεί ξεκίνησε για να μιλήσει όχι για ακόμη μία θεότητα, αλλά για τον Θεό που δημιούργησε τον κόσμο, δίνει σε όλους ζωή και πνοή, δεν περιορίζεται σε χειροποίητους ναούς και καλεί όλους τους ανθρώπους σε μετάνοια.
Το σημείο που άλλαξε την ατμόσφαιρα ήταν η Ανάσταση.
Όταν ο Παύλος διακήρυξε ότι ο Θεός ανέστησε τον Χριστό από τους νεκρούς, κάποιοι χλεύασαν. Άλλοι είπαν ότι θα τον άκουγαν ξανά. Ο Διονύσιος, όμως, πλησίασε και πίστεψε.
Η απάντησή του έχει ιδιαίτερο βάρος. Ήταν άνθρωπος με μόρφωση, δημόσιο κύρος και θέση ευθύνης. Δεν χρειάστηκε να εγκαταλείψει τη λογική για να πιστέψει. Χρειάστηκε να μην επιτρέψει σε όσα ήδη γνώριζε να γίνουν εμπόδιο απέναντι σε μια αλήθεια που απαιτούσε νέα απάντηση.
Η αρχαία εκκλησιαστική παράδοση, την οποία διασώζει ο Ευσέβιος Καισαρείας επικαλούμενος τον Διονύσιο Κορίνθου, θυμάται τον Αρεοπαγίτη και ως επίσκοπο της Εκκλησίας των Αθηνών. Σήμερα τιμάται επίσης ως πολιούχος της Αθήνας.
Υπάρχει, όμως, και μια σημαντική ιστορική διάκριση. Για αιώνες αποδόθηκαν στον Διονύσιο έργα όπως το «Περὶ θείων ὀνομάτων», το «Περὶ τῆς οὐρανίας ἱεραρχίας» και το «Περὶ μυστικῆς θεολογίας». Η σύγχρονη ακαδημαϊκή έρευνα τα χρονολογεί στα τέλη του 5ου ή στις αρχές του 6ου αιώνα και τα αποδίδει σε μεταγενέστερο χριστιανό συγγραφέα, γνωστό συμβατικά ως Ψευδο-Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη.
Αυτό δεν αλλάζει το κέντρο της ιστορίας που μας παραδίδουν οι Πράξεις: ο Διονύσιος άκουσε, πλησίασε και πίστεψε.
Το "Το Σπουργίτι και η Σιωπή" είναι μια ταινία μικρού μήκους για τη συμπόνια, την υπομονή και την ήσυχη αλλαγή που προέρχεται από τη φροντίδα ενός άλλου ζωντανού όντος.
Η ταινία είναι μια πρωτότυπη παραβολή που διαδραματίζεται σε ένα αγιορείτικο μοναστικό κελί. Δεν απεικονίζει ένα τεκμηριωμένο γεγονός ή τη ζωή ενός πραγματικού αγίου. "Τα βιβλία τον δίδαξαν για την αγάπη. Ένα τραυματισμένο σπουργίτι τον δίδαξε να τη ζει."
Σε ένα ήσυχο κελί στο Άγιο Όρος, ένας ηλικιωμένος ορθόδοξος μοναχός ψάχνει στα βιβλία του για απαντήσεις. Τότε ένα τραυματισμένο σπουργίτι εμφανίζεται στην πόρτα του.
Καθώς φροντίζει το μικρό πουλί, αρχίζει να καταλαβαίνει κάτι που είχε μελετήσει εδώ και καιρό: η αγάπη βιώνεται μέσα από απλές πράξεις ελέους.
Μια γυναίκα βρίσκεται στο πιο σκοτεινό σημείο της ζωής της. Έχει χάσει την ελπίδα και πιστεύει πως όλα τελείωσαν.
Και τότε κάνει κάτι που κανείς γύρω της δεν μπορεί να καταλάβει.
Μπαίνει σε έναν ναό.
Όχι επειδή η ζωή της ήταν τακτοποιημένη.
Όχι επειδή ζούσε κοντά στην Εκκλησία.
Αλλά επειδή κάπου βαθιά μέσα της είχε μείνει ακόμη μια μικρή σπίθα πίστης.
Η ιστορία αυτή μας θυμίζει πόσο εύκολα κρίνουμε έναν άνθρωπο μόνο από αυτό που βλέπουμε και πόσο λίγα γνωρίζουμε για τον πόνο που μπορεί να κρύβει μέσα του.
Ο Χριστός μας καλεί να μην καταδικάζουμε τον άλλον, αλλά να στεκόμαστε απέναντί του με αγάπη, κατανόηση και συγχώρηση.
«Μη κρίνετε, ίνα μη κριθήτε.»
Πολλές φορές βλέπουμε μόνο το εξωτερικό, ενώ ο Θεός βλέπει την καρδιά. Εκεί όπου εμείς βλέπουμε λάθος, πτώση ή αδιέξοδο, μπορεί να υπάρχει μια ψυχή που ζητά σιωπηλά βοήθεια.
Η Εκκλησία δεν είναι χώρος για ανθρώπους που δεν έχουν πληγές. Είναι τόπος θεραπείας, επιστροφής, μετάνοιας και ελπίδας.
Και ίσως μια πράξη αγάπης, μια αγκαλιά, μια στιγμή κατανόησης ή μια πόρτα που δεν έκλεισε, να αλλάξει ολόκληρη τη ζωή ενός ανθρώπου.
Γιατί όσο βαθύ κι αν είναι το σκοτάδι, η χάρη του Θεού μπορεί να ανοίξει ξανά δρόμο προς το φως.
Για την Ορθόδοξη Χριστιανική πίστη, ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός και Λόγος του Θεού, το δεύτερο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδας. Είναι τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος. Με την ενανθρώπησή Του ο Θεός προσλαμβάνει την ανθρώπινη φύση, χωρίς να παύει να είναι Θεός. Ο Χριστός γίνεται άνθρωπος «δι’ ημάς τους ανθρώπους και διά την ημετέραν σωτηρίαν».
Η ενανθρώπηση αποτελεί κεντρικό γεγονός της χριστιανικής πίστης. Ο Υιός του Θεού γεννιέται από την Παρθένο Μαρία και εισέρχεται στην ανθρώπινη ιστορία. Με τη ζωή και τη διδασκαλία Του φανερώνει στους ανθρώπους το θέλημα και την αγάπη του Θεού. Το μήνυμα του Χριστού καλεί τον άνθρωπο σε μετάνοια, αγάπη, συγχώρηση και κοινωνία με τον Θεό και τον συνάνθρωπο.
Ο Χριστός ονομάζεται Λυτρωτής, επειδή ελευθερώνει τον άνθρωπο από τη δουλεία της αμαρτίας και του θανάτου. Η λύτρωση δεν είναι απλώς απαλλαγή από μια τιμωρία, αλλά αποκατάσταση της σχέσης του ανθρώπου με τον Θεό και δυνατότητα συμμετοχής στη ζωή του Θεού. Η σωτηρία, επομένως, αφορά ολόκληρο τον άνθρωπο και αποτελεί καρπό της αγάπης και της χάρης του Θεού.
Κορυφαίο γεγονός του έργου του Χριστού είναι το Πάθος και ο Σταυρικός Του θάνατος. Ο Χριστός προσφέρει τον εαυτό Του από αγάπη για τον άνθρωπο. Ο Σταυρός, στην Ορθόδοξη παράδοση, δεν αποτελεί το τέλος, αλλά οδηγεί στην Ανάσταση. Με την Ανάστασή Του ο Χριστός νικά τον θάνατο και ανοίγει για τον άνθρωπο τον δρόμο προς τη ζωή.
Ο Χριστός είναι, επομένως, Σωτήρας, επειδή προσφέρει στον άνθρωπο τη δυνατότητα της σωτηρίας και της αιώνιας ζωής. Η σωτηρία δεν επιβάλλεται στον άνθρωπο, αλλά προϋποθέτει την ελεύθερη ανταπόκρισή του στην αγάπη του Θεού. Ο άνθρωπος καλείται να ζήσει σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, να μετανοεί, να αγαπά και να συμμετέχει στη ζωή της Εκκλησίας.
Η Ανάσταση του Χριστού αποτελεί το θεμέλιο της χριστιανικής ελπίδας. Ο Χριστός, ως Λυτρωτής και Σωτήρας, φανερώνει ότι ο θάνατος δεν έχει τον τελευταίο λόγο και ότι ο άνθρωπος καλείται σε νέα ζωή και κοινωνία με τον Θεό.
Στην
ορθόδοξη χριστιανική παράδοση, η έννοια του «προσώπου» αποτελεί τον θεμέλιο
λίθο της ανθρωπολογίας και διακρίνεται ριζικά από την έννοια του «ατόμου».
Ενώ το άτομο
ορίζεται ως μια αυτάρκης και απομονωμένη βιολογική μονάδα που παραμένει
κλεισμένη στο «Εγώ» του, το πρόσωπο κατανοείται μόνο μέσα από τη σχέση και την
κοινωνία με το «Άλλο».
Ετυμολογικά (από το προς + ωψ,
δηλαδή στραμμένο προς τη θέα του άλλου), το πρόσωπο βρίσκει την αυθεντική του
ταυτότητα όχι στην αυτάρκεια, αλλά στο αγαπητικό άνοιγμα και την επικοινωνία.
Η βάση αυτής
της διδασκαλίας βρίσκεται στη βιβλική δημιουργία του ανθρώπου «κατ’ εικόνα και
καθ’ ομοίωσιν» του Τριαδικού Θεού.
Το «κατ’
εικόνα» αναφέρεται στα πνευματικά χαρίσματα με τα οποία προικίστηκε ο άνθρωπος:
το λογικό, το αυτεξούσιο (ελεύθερη βούληση) και τη δυνατότητα κοινωνίας. Το
«καθ’ ομοίωσιν» δεν είναι μια παγιωμένη κατάσταση, αλλά ο τελικός στόχος και
σκοπός της ανθρώπινης ύπαρξης: η θέωση, δηλαδή η ελεύθερη ένωση του ανθρώπου με
τον Θεό μέσω της αγάπης και της αρετής.
Ο άνθρωπος,
επομένως, γεννιέται ως βιολογικό άτομο, αλλά καλείται να αναγεννηθεί και να
ολοκληρωθεί ως πρόσωπο μέσα στην Εκκλησία. Πρότυπο αυτής της ύπαρξης είναι η
ίδια η Αγία Τριάδα, όπου τρία διαφορετικά Πρόσωπα συνυπάρχουν σε απόλυτη
ενότητα αγάπης, χωρίς να χάνουν την ετερότητά τους.
Αντίθετα, η
αμαρτία και η πτώση οδήγησαν στην εμφάνιση του «προσωπείου». Όπως αποτυπώνεται
στην απομάκρυνση του Αδάμ, ο άνθρωπος φόρεσε τη μάσκα της δικαιολογίας, του
φόβου και της συμβατικότητας, διασπώντας τις σχέσεις του με τον Δημιουργό και
τον συνάνθρωπο.
Το προσωπείο οδηγεί στον ατομικισμό, την εσωστρέφεια και την
ανελευθερία. Στον αντίποδα, το αυθεντικό πρόσωπο υπερβαίνει τον φόβο του
θανάτου και την απομόνωση μέσω της ανιδιοτελούς προσφοράς.
Στα ενενήντα εννέα του χρόνια, όταν οι περισσότεροι άνθρωποι θα σκέφτονταν την ανάπαυση, ο Όσιος Κυριακός πήρε ξανά τον δρόμο για την έρημο. Είχε ήδη πίσω του περισσότερες από οκτώ δεκαετίες μοναχικής ζωής, προσευχής, νηστείας και διακονίας. Κι όμως, εξακολουθούσε να αναζητά περισσότερη ησυχία και περισσότερο χώρο για τον Θεό.
Στις 29 Σεπτεμβρίου, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Οσίου Κυριακού του Αναχωρητού. Η ιστορία του αρχίζει στην Κόρινθο του πέμπτου αιώνα, όπου, πριν ακόμη συμπληρώσει τα δεκαοκτώ του χρόνια, άκουσε τα λόγια του Χριστού: «ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν… καὶ ἀκολουθείτω μοι». Λίγο αργότερα εγκατέλειψε την πατρίδα του και κατευθύνθηκε προς τα Ιεροσόλυμα.
Αυτό το επεισόδιο ακολουθεί τη μακρά πορεία του από τη μαθητεία κοντά στους Οσίους Ευθύμιο και Γεράσιμο μέχρι τη Λαύρα του Σουκά και τις ερήμους του Νατουφά, του Ρουβά και της Σουσακείμ. Πριν γίνει μεγάλος αναχωρητής, όμως, ο Κυριακός έμαθε να υπακούει, να κόβει ξύλα, να μεταφέρει νερό, να ετοιμάζει ψωμί, να φροντίζει ασθενείς και να υποδέχεται ξένους.
Ήταν αυστηρός με τον εαυτό του, αλλά πράος με τους άλλους. Αναζητούσε την απομόνωση χωρίς να χρησιμοποιεί την ησυχία ως δικαιολογία για να αγνοεί εκείνους που τον χρειάζονταν. Όταν άνθρωποι έφταναν μέχρι την έρημό του ζητώντας βοήθεια, προσευχόταν γι’ αυτούς. Και όταν η αδελφότητά του τον κάλεσε πίσω μέσα σε μια μεγάλη κρίση, άφησε την απομόνωση και επέστρεψε.
Μία από τις πιο εντυπωσιακές μαρτυρίες προέρχεται από τον ίδιο τον Κύριλλο τον Σκυθοπολίτη, μοναχό του έκτου αιώνα που γνώρισε τον Κυριακό στα βαθιά του γεράματα. Ο Κύριλλος διηγείται ότι τον επισκέφθηκε στη Σουσακείμ και είδε το λιοντάρι που φύλαγε το μικρό περιβόλι του γέροντα. Καταγράφει επίσης τη διήγηση για τη βροχή που ήρθε ύστερα από την προσευχή του, όταν το αποθηκευμένο νερό είχε τελειώσει.
Τα έκτακτα γεγονότα, όμως, δεν είναι το κέντρο της ζωής του. Το σημαντικότερο ήταν η επιμονή μιας πίστης που παρέμεινε προσανατολισμένη προς τον Θεό από τη νεότητα μέχρι τα βαθιά γεράματα.
Η ζωή του αφήνει ένα ερώτημα ιδιαίτερα επίκαιρο για εμάς:
Τι χρειάζεται να αφήσεις στην άκρη, ώστε να δώσεις περισσότερο χώρο στον Θεό χωρίς να γίνεις σκληρότερος απέναντι στους ανθρώπους γύρω σου;
Ο Όσιος Κυριακός μας δείχνει έναν δρόμο που ενώνει δύο πράγματα που συχνά χωρίζουμε: ησυχία και αγάπη. Αυστηρότητα με τον εαυτό μας, πραότητα με τους άλλους.
Το βιβλίο της Γένεσηςδεν είναι βιβλίο
κοσμολογίας ούτε βιολογίας.
Δε θέλει να δώσει γνώση του πώς δημιουργήθηκε
ο κόσμος, αλλά να θέσει κάποιες θεολογικές αρχές, με βάση τις οποίες προτείνει την κατανόηση του κόσμου, του
ανθρώπου και της σχέσης ανθρώπου-κόσμου και ανθρώπου-Θεού.
Τέτοιες
αρχές είναι π.χ. ότι δεν υπάρχουν πολλοί θεοί αλλά ένας, ότι τα άστρα, η γη, τα
ζώα, τα δέντρα κ.τ.λ. δεν είναι θεοί, αλλά δημιουργήματα, ότι ο άνθρωπος
ξεκίνησε από μια ζωή σχέσης με το Θεό, τον οποίο αποστράφηκε, κ.τ.λ.
Η Γένεση είναι
η πιο κοντινή στη δική μας σκέψη
κοσμογονία που μας έρχεται από τον αρχαίο κόσμο. Κατ’ αρχάς θεωρεί τον ουρανό,
τη γη και όσα περιέχονται σ’ αυτά –ουράνια σώματα, όρη, θάλασσες και όλα τα
όντα– ως απλά μέρη του σύμπαντος και όχι ως θεούς. Τα θεωρεί βέβαια
δημιουργήματα του Θεού κι όχι προϊόντα χαοτικών συμπτώσεων.
Επιπλέον,
μιλάει όχι για μάχες ή ενώσεις μεταξύ ανθρωπόμορφων θεών, που προκάλεσαν
κοσμικές ανακατατάξεις, αλλά για έναν αόρατο, υπερβατικό Θεό, κοσμικών
διαστάσεων, που με άυλα μέσα, με το λόγο του, δημιουργεί κλιμακωτά το σύμπαν, τη γη και τελικά τον άνθρωπο.
Κλιμακωτά: η
πρώτη διατύπωση της θεωρίας της εξέλιξης βρίσκεταιστη Βίβλο.
Κατά
κάποιους, ο Δαρβίνος, ως Εβραίος,
εμπνεύστηκε τη θεωρία της εξέλιξης διαβάζοντας το πρώτο κεφάλαιο της Γένεσης.
οι αναφορές της Γένεσης στα ίδια
τα γεγονότα της κοσμογονίας έχουν αναλογίες με τις προτάσεις τις
σύγχρονης επιστήμης για το πώς έγιναν τα πράγματα.
Το
αποκορύφωμα της αναλογίας ανάμεσα στη Γένεση και τη σημερινή επιστήμη
είναι η περιγραφή της δημιουργίας των γήινων όντων (κεφ. 1), που ακολουθεί μια
σειρά σχηματική βέβαια, αλλά επιστημονικά
σωστή: α) φυτά (χόρτα και δέντρα), β) από το
νερό «βγαίνουν» τα ερπετά, τα κήτη και τα πουλιά, γ) από τη γη «βγαίνουν»
θηλαστικά και δ) ο άνθρωπος.
Επίσης, η Γένεση και η χριστιανική παράδοση που την
ακολουθεί γνωρίζει τη βιολογική συγγένεια του ανθρώπου με τα ζώα: τόσο ο
άνθρωπος όσο και τα ζώα δημιουργήθηκαν «εκ της γης» (από το χώμα, τα υλικά της
γης
Η διαφορά είναι ότι, κατά τη Γένεση και τους χριστιανούς, ο
άνθρωπος δημιουργήθηκε «κατ’ εικόνα» (πνευματική) και «καθ’ ομοίωσιν» του Θεού.
Στην
Ορθόδοξη Εκκλησία, η αγιότητα δεν νοείται ως ατομικό κατόρθωμα ή μια απόμακτη
ηθική τελειότητα, αλλά ως ουσιαστική σχέση και μετοχή στη μοναδική αγιότητα του
Θεού. Όπως διακηρύσσεται στη Θεία Λειτουργία πριν από τη Θεία Κοινωνία, «Εἷς
ἅγιος, εἷς Κύριος, Ἰησοῦς Χριστός».
Ο μόνος
πραγματικά άγιος από τη φύση Του είναι ο Χριστός.
Ο άνθρωπος δεν γίνεται άγιος από μόνος του
πριν πλησιάσει το μυστήριο, αλλά αγιάζεται λαμβάνοντας τα «Άγια», δηλαδή
συμμετέχοντας στο Σώμα και το Αίμα του Κυρίου. Για τον λόγο αυτό, ήδη από τους
αποστολικούς χρόνους, όλα τα μέλη της Εκκλησίας καλούνται «άγιοι», όχι επειδή
είναι αλάνθαστοι, αλλά επειδή μετέχουν στον αγιασμό που χαρίζει η θυσία του
Χριστού.
Παράλληλα, η
Ορθοδοξία απορρίπτει κάθε «μαγική» ή επιφανειακή αντίληψη περί αγιότητας,
σύμφωνα με την οποία οι άγιοι παρουσιάζονται ως υπεράνθρωποι, θαυματοποιοί ή
μελλοντολόγοι για ώρα ανάγκης.
Οι άγιοι
υπήρξαν απλοί, καθημερινοί άνθρωποι με τις δικές τους αδυναμίες, χαρακτήρες,
ιδιοτροπίες και δυσκολίες. Ήταν ασθενείς, φτωχοί, παρεξηγημένοι ή διωκόμενοι,
οι οποίοι όμως αγίασαν διατηρώντας την αυθεντικότητά τους, δείχνοντας μετάνοια
και απόλυτη εμπιστοσύνη στο θείο θέλημα. Η άσκηση, επομένως, δεν αποτελεί
αυτοσκοπό ούτε πεδίο επίδειξης αρετών, αλλά το μέσο για την ευχαριστιακή
κοινωνία και την ταπείνωση.
Επιπλέον, η
Εκκλησία δεν λατρεύει τους αγίους, καθώς η λατρεία ανήκει αποκλειστικά στον
Τριαδικό Θεό, αλλά τους τιμά ως ζωντανά παραδείγματα αγάπης, αυταπάρνησης και
διαρκούς αγώνα. Οι προσευχές τους συντηρούν τον κόσμο και ενισχύουν την πίστη
των πιστών.
Τέλος, η
αγιότητα δεν είναι ένα κλειστό προνόμιο ούτε ένα απολίθωμα που ανήκει στο
παρελθόν. Αποτελεί έναν «ανοιχτό κήπο» και μια διαρκή, προσωπική κλήση προς
κάθε βαπτισμένο άνθρωπο, σε κάθε εποχή — τόσο στον 20ό όσο και στον 21ο αιώνα.
Μέσα από την αφανή καθημερινότητα, την αγάπη προς τον συνάνθρωπο και την
ταπείνωση, όλοι οι πιστοί καλούνται να γίνουν κοινωνοί του φωτός και της
χάριτος του Θεού.
ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ
Η αγιότητα: πρόσκληση ζωής και κοινωνίας με τον Θεό
Ο
Χριστιανισμός, ως φορέας και ενσαρκωτής του
επαναστατικού περιεχομένου της, δεν μπορεί παρά να έχει δυναμικό χαρακτήρα. Το
γνώρισμα αυτό το αντλεί αφενός μεν από το μεγάλο ήρεμο «επαναστάτη» και ιδρυτή
του, το Χριστό, αφετέρου δε από την αγωνιστικότητα και το ηρωικό στοιχείο αυτών
που προσπαθούν να μεταφέρουν στη ζωή τους και στην κοινωνία το μήνυμα του
Χριστιανισμού. 0 απελευθερωτικός χαρακτήρας του Χριστιανισμού συνάγεται από το
ιδιαίτερο γνώρισμά του, που συγκεφαλαιώνεται στις λέξεις «ελευθερία» και
«αγάπη».
Τον
δυναμικό και απελευθερωτικό χαρακτήρα του Χριστιανισμού απέδειξαν περίτρανα
πρόσωπα και γεγονότα από την ιστορία της Εκκλησίας. Ο Χριστός με τη συμπεριφορά
του και με τη σταυρική θυσία.
Ακολουθούν
οι μαθητές του και Απόστολοι, οι οποίοι με τη δράση και το μαρτυρικό τέλος
τους εφάρμοσαν την παραπάνω υπόμνηση.
ΚΟΜΦΟΥΚΙΟΣ: Ο Σοφός Που Καθόρισε Τη Φιλοσοφία Της Αρχαίας Κίνας - Ντοκιμαντέρ, παρουσιάζουμε τη μορφή του Κομφούκιου και τις ιδέες που διαμόρφωσαν την κινεζική σκέψη για αιώνες.
Το ντοκιμαντέρ περνά μέσα από το όραμά του για την αρμονία, την ηθική και την κοινωνική τάξη σε μια περίοδο μεγάλων αλλαγών.
Αυτό το ντοκιμαντέρ για τον Κομφούκιο δείχνει καθαρά πώς οι διδασκαλίες του επηρέασαν την πολιτική, την εκπαίδευση και την καθημερινή ζωή στην αρχαία Κίνα. Μια απλή προσέγγιση για την κατανόηση της κληρονομιάς ενός από τους πιο σημαντικούς σοφούς στην ιστορία.
Αρχικά,
λέγοντας πίστη εννοούμε την εμπιστοσύνη σε κάποιον και τη βεβαιότητα για κάτι,
οι οποίες στηρίζονται σε αξιόπιστες μαρτυρίες. Αυτή η έννοια της πίστης
διαδραματίζει πρωταρχικό ρόλο
σε
όλες τις δραστηριότητες και τις διαπροσωπικές σχέσεις των ανθρώπων.
Σε δεύτερο επίπεδο, η πίστη παρατηρείται σε
όλες τις θρησκείες και αποτελεί τον συνδετικό κρίκο του πιστού με τον Θεό. Η θρησκευτική
πίστη είναι βασικό στοιχείο της πνευματικής ζωής και του πολιτισμού των λαών.
Σε
ένα άλλο επίπεδο τοποθετείται η χριστιανική πίστη, η οποία εννοιολογικά και
ουσιαστικά υπερβαίνει τα δύο προηγούμενα. Κι αυτό γιατί προϋποθέτει δύο
πρόσωπα∙ εκείνο του πιστού χριστιανού, ο οποίος νοείται ως «εικόνα» του Θεού, και εκείνο «του Θεού του ζώντος» (Ματθ. 16, 16).
Πίστη:
βεβαιότητα και αμφιβολία
Επειδή η
πίστη δεν είναι λογική βεβαιότητα αλλά προσωπική σχέση, και επειδή αυτή η
προσωπική σχέση είναι ακόμη πολύ ατελής στον καθένα μας κι έχει ανάγκη να
εξελίσσεται συνέχεια, είναι δυνατό να συνυπάρχει η πίστη με την αμφιβολία. Αυτά
τα δύο δεν αποκλείονται αμοιβαία. [...] Κι όμως η αμφιβολία καθαυτή δεν δείχνει
έλλειψη πίστης. Ίσως σημαίνει το αντίθετο – ότι η πίστη μας είναι ζωντανή και αυξανόμενη.
Περιεχόμενο της χριστιανικής πίστης
Το
περιεχόμενο της χριστιανικής πίστης είναι τα «δόγματα», δηλαδή οι υπέρ λόγον
αλήθειες, που πηγάζουν από την Αγία Γραφή και την Ιερά Παράδοση. Οι αλήθειες
αυτές περιέχονται συνοπτικά στο
Σύμβολο
της Πίστεως […].
Αναφέρονται
στον τριαδικό Θεό, στον Θεάνθρωπο Χριστό, στη δημιουργία του κόσμου και του
ανθρώπου με κύριο σκοπό τη σωτηρία του από τις συνέπειες του προπατορικού αμαρτήματος
και στην έσχατη πραγματικότητα, την ανάσταση των νεκρών και τη μέλλουσα
Βασιλεία
του
Θεού. Είναι ευνόητο ότι η χριστιανική πίστη προϋποθέτει την ανθρώπινη
ελευθερία, στην οποία και απευθύνεται ο Χριστός: «Όποιος θέλει να με ακολουθήσει, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, ας
σηκώσει
το σταυρό του κι ας με
ακολουθεί»
(Μκ 8, 34).
Η
χριστιανική πίστη δεν είναι καρπός της ανθρώπινης διάνοιας∙ είναι η αβίαστη και
ελεύθερη στροφή της καρδιάς στο Θεό. Η πίστη, ακόμη, δεν είναι κατάργηση, αλλά
είναι υπέρβαση της λογικής, αφού καλεί τον άνθρωπο να συνειδητοποιήσει τα όριά
της
Στο πρώτο επεισόδιο της νέας μας σειράς ταξιδεύουμε στην αρχή της δημιουργίας. Βλέπουμε πώς ο Θεός δημιούργησε το φως, τον ουρανό, τη γη, τις θάλασσες, τα φυτά, τα ζώα και στο τέλος τον άνθρωπο.
Η δημιουργία μάς φανερώνει τη δύναμη, τη σοφία και την απέραντη αγάπη του Θεού.
Γιατί ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο; Ποιος είναι ο πραγματικός σκοπός της ζωής μας;
Στο τρίτο επεισόδιο της σειράς «Αγία Γραφή» μαθαίνουμε ότι ο άνθρωπος δημιουργήθηκε κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση του Θεού. Δημιουργήθηκε από αγάπη, για να ζει κοντά στον Θεό, να αγαπά τους συνανθρώπους του και να φροντίζει ολόκληρη τη δημιουργία.
Παρακολουθήστε το βίντεο μέχρι το τέλος και ανακαλύψτε γιατί κάθε ανθρώπινη ζωή έχει μοναδική αξία και αιώνιο σκοπό.
Ο άνθρωπος είναι
πνευματικό ον και νιώθει μια εσωτερική ανάγκη για το απόλυτο και το αιώνιο. Η
αναζήτηση του Θεού προέρχεται από την ανάγκη του να βρει νόημα στη ζωή, να
απαντήσει σε υπαρξιακά ερωτήματα, όπως η δημιουργία, ο σκοπός της ζωής και ο
θάνατος, καθώς και να βρει ελπίδα και σωτηρία.
Η αναζήτηση και η προσέγγιση του Θεού προϋποθέτει την υπέρβαση των
φραγμών που θέτει ο ανθρώπινος εγωισμός καθώς και τηνκάθαρσητης ψυχής από τα πάθη. Τότε αρχίζει να υλοποιείται αυτή η αναζήτηση.
Τότε η έντονη επιθυμία της επικοινωνίας και της συνάντησης ανθρώπου και θεού
επιτυγχάνεται στiς ανώτερες πνευματικές σφαίρες της γνήσιας θρησκευτικότητας, της
προσευχής, της λατρείας.
Όλοι οι άνθρωποι αναζητούν τον Θεό. Ακόμη κι εκείνοι
που τον απορρίπτουν. Η αναζήτηση του Θεού είναι μια βαθειά υπαρξιακή ανάγκη,
που είναι έμφυτη στον άνθρωπο.
Ας μη λησμονούμε ότι η πίστη στο Θεό -ως σχέση εμπιστοσύνης-
αποτελεί προσωπικό βίωμα κι οπωσδήποτε προκύπτει μέσα από την
προσωπική αναζήτηση.
Η αναζήτηση αυτή δεν αποτελεί μια στατική
κατάσταση ή ένα γεγονός που συμβαίνει μια φορά στη ζωή του ανθρώπου.
Διαρκεί και επαναλαμβάνεται όσο διαρκεί η ανθρώπινη ζωή! Είναι μια δυναμική και
ασταμάτητη προσπάθεια σε ολόκληρη τη ζωή κάθε ανθρώπου και έχει άμεση σχέση με
την αυτογνωσία!
Η
αναζήτηση του Θεού είναι έμφυτη και πηγάζει από τα βάθη της ανθρώπινης ύπαρξης.
Κάθε άνθρωπος αναζητεί τον Θεό, ακόμη κι εκείνοι που τον απορρίπτουν.
Η αναζήτηση του Θεού μοιάζει πολύ με το ψάξιμο στο σκοτάδι.
Πολύ περισσότερο εκφράζει την πορεία μιας σχέσης και οπωσδήποτε είναι
επίπονη διαδικασία.
Περνά από την αμφισβήτηση, το διάλογο, την αποδοχή
και ολοκληρώνεται στην αποδοχή του θελήματος του Θεού και την έμπρακτη αγάπη
προς τον πλησίον.
Στο βιβλίο της γένεσης το
κεφάλαιο 2 , στίχοι 4-25 αναφέρεται στη δημιουργία από το Θεό του πρώτου
ανθρώπινου ζευγαριού.
Αναφέρεται
στη διάκριση του ανθρώπου από τα ζώα κατά ένα βασικό χαρακτηριστικό: Είναι δημιούργημα κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν του Θεού.
Το κατ’ εικόνα δηλώνει μία αμετακίνητη σχέση μεταξύ Θεού και ανθρώπου, σχέση
πατέρα και παιδιού.
Ο άνθρωπος γίνεται συνδημιουργός και έχει την
δυνατότητα να κυριαρχήσει στην κτίση. Ενώ στο καθ’ ομοίωσιν το δημιούργημα
τείνει να γίνει θεός κατά χάρη, να φτάσει στην τελείωση, στη θέωση, να μοιάσει
τον Θεό.
Η συμβολική αυτή διήγηση
γίνεται με ποιητική εικονολογία: Ο κόσμος ως
δώρο του Θεού στον άνθρωπο έχει εικόνα κήπου (παραδείσου) με διάφορα δέντρα.
Αυτός ο παράδεισος έχει στη μέση ένα δέντρο ξεχωριστό, που
τρώγοντας του καρπούς του χαρίζει ζωή αθάνατη – ονομάζεται το ξύλον της ζωής (….και το ξύλον της ζωής
εν μέσω του παραδείσου. Γεν. 2,9) .
Υπάρχει και δεύτερο
ξεχωριστό δέντρο στη μέση επίσης του παραδείσου, που τρώγοντας του καρπούς του οδηγεί στη γνώση
του καλού και του κακού.
Το
δεύτερο αυτό δέντρο(το ξύλον του γιγνώσκειν καλόν και πονηρόν) εξαιρείται από την ευλογία, οι καρποί του δεν
είναι προσφορά του Θεού στον άνθρωπο. Αντίθετα ο Θεός
προειδοποιεί τους πρωτόπλαστους: η αν ημέρα φάγητε απ’ αυτού θανάτω αποθανείσθε.
Είναι το δέντρο που σαφώς εικονίζει τη δυνατότητα της ελευθερίας,
την δυνατότητα του αυτεξούσιου που χάρισε ο Θεός στον άνθρωπο.
Ο Θεός δεν απαγόρευσε στους
ανθρώπους να φάνε από τους καρπούς του
δέντρου της γνώσης του καλού και του κακού.
Μόνον τους προειδοποιεί: Όλοι οι άλλοι καρποί είναι δώρο και δημιουργούν σχέση με τον
ίδιο τον δημιουργό.
Η τροφή των καρπών της γνώσης του καλού και του κακού δεν είναι
δώρο , δεν είναι σχέση , είναι όμως ανοιχτή δυνατότητα. Με την τροφή αυτών των καρπών το δημιούργημα
του Θεού αυτονομείται θεωρώντας ότι θα κατέχει την αιτία και τον σκοπό της
ύπαρξής του.
Η επιλογή της τροφής του καρπού που δεν είχε ευλογηθεί από το Θεό
δεν έγινε από πρωτοβουλία του ανθρώπου. Το πρωτόπλαστο ζευγάρι ξελογιάζεται από
το φίδι.
ήταν άγγελος που εξέπεσε;
ήταν ο πειρασμός; ή
η λογική της αυτονομίας;
Διαψεύδει
τον Θεό και τον συκοφαντεί (διαβάλει –διάβολος) και λέει στην γυναίκα που είχε
αρκετούς αρχικούς ενδοιασμούς: όχι βέβαια! Δεν θα πεθάνετε. Ήξερε όμως ο Θεός ότι την
ημέρα που θα φάτε από αυτό, θα ανοίξουν τα μάτια σας και θα γίνετε σαν θεοί
γνωρίζοντας το καλό και το κακό.
Μόλις οι πρωτόπλαστοι
έφαγαν από τον καρπό αυτού του δέντρου αμέσως κατάλαβαν ότι ήταν γυμνοί. Έραψαν
τότε φύλλα συκιάς και έφτιαξαν καλύμματα για σκεπάσουν την γύμνια τους.
Με όρους μυθοπλαστικού ρεαλισμού η συμβολική
εικονολογία περιγράφει τον Θεό σε
περίπατο, το δειλινό, μέσα στον παράδεισο.
Ο Αδάμ και η Εύα ακούνε τα βήματα του Θεού,
και κρύβονται μέσα στα δέντρα. Αλλά ο Θεός καλεί τον Αδάμ, τον καλεί, με την
ίδια οικειότητατων διαλόγων που είχε και πριν μαζί του:
Που είσαι Αδαμ; Ο Αδάμ εμφανίζεται και απαντάει:
-Άκουσα τη φωνή σου που περπατούσες στον παράδεισο και φοβήθηκα
επειδή είμαι γυμνός , γι’ αυτό κρύφτηκα.
-Και ποιος σε πληροφόρησε ότι είσαι
γυμνός; Εκτός και αν έφαγες από τους καρπούς του μόνου δέντρου που τη βρώση των
καρπών του σου συνέστησα να αποφύγεις.
Η
λανθασμένη απόφαση άρνησης του δημιουργού του από μέρους του ανθρώπου, επέσυρε
την διακοπή της σχέσης τους.
Εξέπεσε ο άνθρωπος σε βασανιστική για τον ίδιο δυσαρμονία
σχέσης με τη φύση και τους συνανθρώπους
του, ο βίος του κυριαρχήθηκε από μόχθο και οδύνη, με οριστική κατάληξη τον
θάνατο. Η τιμωρία συμπεριέλαβε ολόκληρη
την ανθρωπότητα και την κτίση.
Τελειώνοντας
ας δούμε τι σημαίνουν τα ονόματα: Το όνομα Αδάμ δήλωνε
γενικά τον χοϊκό (από χώμα) άνθρωπο, τον άνθρωπο γενικά και όχι ένα άτομο, όχι
τον πρωτόπλαστο άντρα.Και τον όνομα Εύα δήλωνε
τη ζωή , τη ζωτική λειτουργία της μητρότητας, το χάρισμα κάθε γυναίκας (Γεν. 3, 20: και εκάλεσεν Αδάμ το όνομα της
γυναικός αυτού ΖΩΗ, ότι αυτή μήτηρ πάντων των ζώντων).
Για το μάθημα της Β' Λυκείου, με την βοήθεια του Notebook LM k' Canva.
.jpg)
.png)
.jpg)
