Στο Αγιολόγιο της Εκκλησίας ο Παπά Τύχων ο Αγιορείτης.

 Στην Αγιοκατάταξη του Παπά – Τύχωνα του Αγιορείτη, του πνευματικού του Αγίου Παϊσίου, προέβη σήμερα η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου η οποία συνεδριάζει στο Φανάρι υπό τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο.

Τα 4 τελευταία χρόνια της οσιακής ζωής του Ρώσου μοναχού και ιερέα Τύχωνα, που από το 1964 ως το 1968 υπήρξε Πνευματικός καθοδηγητής του μοναχού και μετέπειτα Αγίου Παϊσίου. Το βίντεο περιέχει αποσπάσματα από την τηλεοπτική σειρά "Από τα Φάρασα στον Ουρανό". O Παπα - Τύχων γεννήθηκε στη Ρωσία, στη Νόβια Μιχαλόσκα το 1884. Οι γονείς του, ο Παύλος και η Ελένη, ήταν ευλαβείς άνθρωποι και επόμενο ήταν και ο γιος τους, ο Τιμόθεος κατά κόσμον, να έχει κληρονομική την ευλάβεια και την αγάπη προς τον Θεό και να θέλει να αφιερωθεί στον Θεό από μικρό παιδί.

Μετά λοιπόν από τα Μοναστήρια της πατρίδας του, έκανε προσκύνημα στο Θεοβάδιστον Όρος του Σινά, όπου παρέμεινε δύο μήνες, και από εκεί στους Αγίους Τόπους, όπου και ασκήτεψε ένα χρονικό διάστημα, πέρα από τον Ιορδάνη ποταμό. Ενώ τον βοηθούσε ο Άγιος Τόπος, ησυχία όμως δεν έβρισκε από το ανήσυχο κοσμικό πνεύμα της εποχής μας. Γι' αυτό αναγκάστηκε να φύγει για το Άγιον Όρος.

Στο Άγιον Όρος, η πρώτη του μετάνοια ήταν το Κελί του Μπουραζέρι, όπου και παρέμεινε πέντε χρόνια. Επειδή σ' αυτό δεν εύρισκε ησυχία από τους πολλούς προσκυνητές Ρώσους, πήρε ευλογία και πήγε στα Καρούλια και εκεί ασκήτεψε δεκαπέντε χρόνια. Όλο το διάστημα στα Καρούλια περνούσε με σκληρούς αγώνες. Φιλότιμα αγωνιζόταν για να γίνει και εσωτερικά Άγγελος και όχι μόνο εξωτερικά με το Αγγελικό Σχήμα. Μετά από τα Καρούλια ήρθε στην άκρη της Καψάλας (πάνω από την Καλιάγρα), σ' ένα Κελί Σταυρονικητιανό, και γηροκόμησε έναν Γέροντα. Αφού πέθανε το Γεροντάκι, και πήρε την ευχή του, έμεινε μόνος του στην Καλύβη. Από τότε όχι μόνο δεν αμέλησε τους πνευματικούς του αγώνες, αλλά τους αύξησε και επόμενο ήταν να δεχθεί πλούσια την Χάρη του Θεού, αφού αγωνιζόταν φιλότιμα και με πολλή ταπείνωση. Η Θεία Χάρις πια τον φανέρωνε στους ανθρώπους, κι έτρεχαν πολλοί πονεμένοι άνθρωποι, για να τον συμβουλευθούν και να παρηγορηθούν από την πολλή του αγάπη. Άλλοι τον παρακαλούσαν να ιερωθεί, για να βοηθάει πιο θετικά με το Μυστήριο της θείας Εξομολογήσεως, αφού θα έδινε και την άφεση των αμαρτιών. Αυτή την ανάγκη, να βοηθηθούν οι άλλοι, την διεπίστωσε και ο ίδιος και δέχτηκε να χειροτονηθεί. Για τον εαυτό του ο Γέροντας δεν νοιαζόταν καθόλου ούτε και φοβόταν, γιατί είχε πολύ φόβο Θεού (θεία συστολή) και ευλάβεια. Επειδή αγωνιζόταν και με πολλή ταπείνωση, δεν διέτρεχε ούτε τον πνευματικό κίνδυνο της πτώσεως. Πάντα με το Δόξα σοι ο Θεός θα άρχιζε και με το Δόξα σοι ο Θεός θα τελείωνε ο Γέροντας. Είχε συμφιλιωθεί πια με τον Θεό, γι' αυτό χρησιμοποιούσε περισσότερο το Δόξα σοι ο Θεός παρά το Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησον με. Κινείτο, όπως είδαμε, στον θείο χώρο, αφού λάμβανε μέρος και στην ουράνια δοξολογία με τους Αγίους Αγγέλους την ώρα της Θείας Λειτουργίας. Το 1968 είχε προαισθανθεί πια τον θάνατο του, γιατί συνέχεια ανέφερε για τον θάνατο. Τον είχαν εγκαταλείψει και οι λίγες σωματικές του δυνάμεις. Μετά της Παναγίας τον Δεκαπενταύγουστο, είχε πέσει στο κρεβάτι και έπινε μόνο νερό, γιατί καιγόταν εσωτερικά. Παρόλο που βρισκόταν σ´ αυτή την κατάσταση, πάλι δεν ήθελε να μένει άνθρωπος κοντά του, για να μη τον περισπά στην αδιάλειπτη προσευχή του.

Τελετουργία του Βαπτίσματος.

 3.4  ΕΙΣΟΔΟΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ:

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ 

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Πρώτα αγιάζεται το νερό και ευλογείται το λάδι με ευχές.

  Έπειτα λαδώνεται το παιδί από τον ιερέα και στη συνέχεια βυθίζεται τρεις φορές στην κολυμβήθρα.

Η τριπλή κατάδυση και ανάδυση στο νερό της κολυμβήθρας σημαίνει τη συμμετοχή του βαπτιζόμενου στην τριήμερη ταφή και την Ανάσταση του Χριστού.

 Στη συνέχεια, χρίεται με άγιο μύρο και ντύνεται στα ολόλευκα.

Ανήκει πια στον Χριστό και στην Εκκλησία.

Τα υλικά που χρησιμοποιούνται στο Βάπτισμα έχουν τη σημασία τους.

Το νερό με τις ιδιότητες του καθαρισμού, της καταστροφής (πλημμύρας) και της ζωτικότητας συμβολίζει αυτά που γίνονται: ο πιστός καθαρίζεται από την αμαρτία, θάβει τον παλιό άνθρωπο και αναγεννιέται σε μια νέα ζωή.

 Αλείφεται με λάδι, όπως οι αθλητές της πάλης, γιατί θα παλέψει ενάντια στο κακό και στην αμαρτία.

  Έχουμε ακόμη μια συμβολική πράξη: το κόψιμο λίγων τριχών από το κεφάλι, από τέσσερα σημεία σε σχήμα σταυρού.

 Η πράξη αυτή συμβολίζει αφενός μεν μια μικρή θυσία του βαπτιζόμενου στο Λυτρωτή του και αφετέρου ότι ο νέος χριστιανός ανήκει πλέον στον Χριστό, όπως οι δούλοι στην αρχαία εποχή που με την κουρά ανήκαν στον κύριό τους.

  Το Βάπτισμα ενός παιδιού είναι σημαντικό γεγονός της ζωής του και μια ωραία οικογενειακή γιορτή.

Για την Εκκλησία όμως έχει ευρύτερες διαστάσεις: πολιτογραφεί και εγγράφει στα μητρώα της ένα ακόμη μέλος της.

 Γκότσης, Χρ., Μεταλληνός, π. Γ., Φίλιας, Γ., Ορθόδοξη πίστη και λατρεία Α΄ Γενικού Λυκείου,Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής ΙΤΥΕ≪Διόφαντος≫, Αθήνα, 2011, σ. 120121.

 

Σχέσεις γονέων και παιδιών: Η “τρίτη έξοδος”

 2.3 Η ΜΟΝΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ 

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Η απόφαση ενός ζευγαριού να κάνει παιδιά είναι εξαιρετικά καίρια και πρέπει να συνοδεύεται από την επίγνωση πλήθους ευθυνών - επικοινωνιακών, παιδαγωγικών, οικονομικών, κοινωνικών κ.ο.κ.

 Ο μεγάλος κίνδυνος είναι να ξεκινάει κανείς να κάνει οικογένεια επειδή “έτσι κάνει όλος ο κόσμος”, δίχως δηλαδή ο ίδιος να το έχει θελήσει συνειδητά και ξεκάθαρα.

  Συχνά, μάλιστα, η επιδίωξη να δημιουργηθεί οικογένεια και να γεννηθούν παιδιά, ρίχνει σε δεύτερη μοίρα το πρόσωπο του/της συζύγου, σαν να μην είναι αυτός/αυτή παρά ένα έμψυχο εργαλείο για την επίτευξη αυτού του στόχου.

 Η μεταξύ των συζύγων αγάπη είναι το θεμέλιο των ενδοοικογενειακών σχέσεων και το καλύτερο, έμπρακτο παράδειγμα για τα παιδιά.

 Η γέννηση των παιδιών (οφείλει να) είναι καρπός της συζυγικής αγάπης, κι όχι κάτι άλλο, π.χ. απεγνωσμένη προσπάθεια να αποκτήσει νόημα στη ζωή του ένας άνθρωπος, που δε βρίσκει νόημα στον ίδιο του τον συζυγικό δεσμό και στο πρόσωπο του συντρόφου του.

 Σ’ αυτή την περίπτωση δημιουργούνται προβληματικές εξαρτήσεις του γονιού από το παιδί, και αντίστροφα, που εμποδίζουν την ανάπτυξη της προσωπικότητας.

 Ο κοινωνικός ψυχολόγος Έριχ Φρομ (1900-1980) επισημαίνει ότι στη ζωή του ανθρώπου πρέπει να πραγματοποιηθούν διαδοχικά τρεις έξοδοι: από τη μήτρα της μητέρας του, από το στήθος της και από την αγκαλιά της.

 Η τρίτη έξοδος σημαίνει τη συγκρότηση του παιδιού σε ξεχωριστή προσωπικότητα που δεν θα είναι εξάρτημα της γονεϊκής ύπαρξης.

  Η έξοδος αυτή, μολονότι είναι εξαιρετικά σημαντική για την ψυχική υγεία, δεν επιτυγχάνεται πάντα και απ' όλους.

 Συχνά δυσχεραίνεται από το γεγονός ότι η εξάρτηση από τον γονιό φέρει το ευγενέστερο προσωπείο: το προσωπείο της αγάπης.

 Σε τέτοια περίπτωση όμως πρόκειται για μια "αγάπη" κτητική.

Ο άλλος δεν αντιμετωπίζεται ως μια ξεχωριστή ύπαρξη, αλλά σαν ιδιοκτησία.

Κι έτσι, αντί να είναι στόχος της διαπαιδαγώγησης η διαμόρφωση του νέου ανθρώπου σε ελεύθερη και αληθινή προσωπικότητα είναι η διατήρηση αυτής της εξάρτησης.

 Απόσπασμα από το παλιό βιβλίο της Γ' Λυκείου: 12. Η οικογένεια

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ

 2.3 Η ΜΟΝΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ 

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Για την Εκκλησία η οικογένεια καλείται να δομηθεί πάνω σε δυο

θεμελιώδεις άξονες:

 1. Στην αγαπητική συνύπαρξη.

 Η οικογένεια δεν αποτελεί  συμφεροντολογικό συνεταιρισμό ούτε άθροισμα ατομικισμών.

 Για να μιλάμε πραγματικά για οικογένεια δεν αρκεί η συστέγαση ορισμένων ατόμων.

Συστέγαση έχουμε και αλλού, π.χ. σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης, αλλά αυτό απέχει πολύ από το να χαρακτηριστεί οικογένεια!

 Η οικογένεια (οφείλει να) είναι ουσιαστική συνύπαρξη, δηλαδή αγαπητική μετοχή από κοινού σε όλα τα γεγονότα της ζωής – στη γέννηση ενός νέου μέλους της και στον θάνατο άλλου, στις χαρές του ενός και στις οδύνες του άλλου, κ.ο.κ.

 2. Στη μοναδικότητα του κάθε προσώπου.

 Στη συνύπαρξη που προαναφέραμε, κανένα μέλος (είτε μεγάλο είτε μικρό σε ηλικία) δεν απορροφάται σε μια απρόσωπη μάζα, ούτε ζει στη σκιά άλλου.

 Η οικογένεια είναι το εργαστήρι όπου η προσωπικότητα του καθενός, μοναδική κι ανεπανάληπτη, αναδεικνύεται και καλλιεργείται με αγάπη, σεβασμό και αμοιβαιότητα.

Για την Εκκλησία, η νομική και βιολογική συγκρότηση της οικογένειας δε σημαίνει αυτομάτως λειτουργία της αληθινά ως οικογένειας.

 Αυτή η λειτουργία είναι κάτι που πρέπει να επιτευχθεί με άσκηση και υπευθυνότητα (γι’ αυτό, άλλωστε, αποκαλέσαμε την οικογένεια “πείραμα”).

 Η οικογένεια, με δυο λόγια, είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια υποδιαίρεση του κοινωνικού συνόλου, ή από μια μονάδα κατανάλωσης.

Είναι ο χώρος ενός θαυμαστού πειράματος: της εφαρμοσμένης αγάπης και ελευθερίας, που είναι ουσιώδη χαρακτηριστικά της ίδιας της Εκκλησίας.

Απόσπασμα από το παλιό βιβλίο της Γ' Λυκείου: 12. Η οικογένεια

Άσωτος Υιός: ο Δρόμος της Επιστροφής

  3.6 ΜΕΤΑΝΟΙΑ, Η ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΗΣ ΑΜΑΡΤΙΑΣ 

Η παραβολή του Ασώτου Υιού δεν μιλά μόνο για έναν γιο που έφυγε.

Μιλά για τον άνθρωπο σήμερα. Για τη φυγή, την απώλεια, τη μοναξιά. Και κυρίως, για την επιστροφή.

Ο δρόμος της επιστροφής δεν είναι τόσο μακρύς όσο νομίζουμε. Δεν ξεκινά από δικαιολογίες ή υποσχέσεις, αλλά από μια απλή απόφαση: να σταθούμε ξανά μπροστά σε Εκείνον που περιμένει. Γιατί το σπίτι δεν έκλεισε ποτέ. Και η πόρτα παραμένει ανοιχτή.

ΑΦΡΙΚΑΝΙΚΑ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ

 4.2 ΤΑ ΑΦΡΙΚΑΝΙΚΑ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ

Τα Αφρικανικά θρησκεύματα αποτελούν ένα σύνολο πολλών επιμέρους θρησκευτικών πεποιθήσεων, οι οποίες αναπτύχθηκαν στις πολυάριθμες φυλές ολόκληρης της Αφρικανικής Ηπείρου, εκτός από τη βόρεια ζώνη, η οποία βρέχεται από τη Μεσόγειο Θάλασσα.

Οι Αφρικανοί ιδιαίτερα ευαίσθητοι στο θέμα της θρησκείας, ανέπτυξαν θρησκευτικές πεποιθήσεις και παραδόσεις, οι οποίες καθόρισαν τον τρόπο της ζωής τους.

Όλες οι φάσεις της κοινωνικής ζωής τους διαποτίζονται από την αντίληψη ότι υπάρχει ένας δημιουργός Θεός, ένας ενδιάμεσος κόσμος πνευμάτων και ορατός κόσμος.

Ο άνθρωπος οφείλει να ζήσει μέσα στον φυσικό κόσμο, σύμφωνα με τους νόμους τους οποίους έχει θεσπίσει ο Θεός, δηλαδή την οικογενειακή και κοινοτική ζωή, τη χρήση των αγαθών της γης και την υπακοή στους νόμους της κοινότητας.

Η δυνατότητα επικοινωνίας με τον Θεό υπάρχει μόνο εφόσον δίνεται ιερός χαρακτήρας σε κάθε εκδήλωση της ζωής, όπως η γέννηση, η μύηση στον τρόπο ζωής της φυλής, ο γάμος, οι φάσεις της αγροτικής ζωής, ο θάνατος.

Με τον κόσμο των πνευμάτων, ο άνθρωπος έρχεται σε επικοινωνία με τη βοήθεια των Ιεροδιαμέσων.

Η έντονη παρουσία των διαφόρων προκαταλήψεων τροφοδότησε τη μακραίωνη παράδοση της μαγείας και των υπηρετών της, μάγων, των οποίων η ύπαρξη είναι μέχρι σήμερα ορατή.

Η παραδοσιακή Αφρικανική θρησκευτική παράδοση, με την εισβολή των δυτικών πολιτιστικών προτύπων, βρίσκεται σε παρακμή και είναι υπό αφανισμό.

Καινούργια προβλήματα αναφύονται στις κοινότητες  της Μαύρης Ηπείρου, τα οποία η παραδοσιακή και θρησκευτικού χαρακτήρα πρακτική δεν μπορεί να αντιμετωπίσει, όπως είναι η έξαρση του AIDS, οι εθνοαπελευθερωτικοί πόλεμοι, η πείνα και η αύξηση των κοινωνικών προβλημάτων, κυρίως της Μεγαλουπόλης.

Ωστόσο, δεν είναι λίγοι εκείνοι οι οποίοι νοσταλγούν τις παλιές θρησκευτικές παραδόσεις της  Αφρικανικής Ηπείρου, επανέρχονται σε αυτές και μέσω του διαδικτύου προβάλλουν πλευρές της θρησκευτικής πίστης των Αφρικανών από τις πιο ελκυστικές, όπως η μαγεία ή οι τελετές θεραπείας.

 

Αντιγραφή από το Φωτόδεντρο με την προσθήκη υποτίτλων, αποκλειστικά για σχολική χρήση.

ΒΟΥΔΙΣΜΟΣ

 4.6 Ο ΒΟΥΔΙΣΜΟΣ

Τα πιστεύω και οι πρακτικές του Βουδισμού βασίζονται στις διδασκαλίες του Βούδα, άλλοτε πρίγκιπα Γκαουτάμα, ο οποίος εγκατέλειψε τα εγκόσμια υπαρχοντά του για να ζήσει τη ζωή ενός ασκητή, επειδή αναζητούσε τη φώτιση.

Μια μέρα, καθώς καθόταν κάτω από ένα δέντρο, το δέντρο Μπόντι, βρήκε αυτή τη φώτιση.

Ανακάλυψε την απάντηση σχετικά με την αιτία της ανθρώπινης δυστυχίας και πώς να την υπερνικήσει.

Ανώτερη θεότητα στο Βουδισμό, η λέξη Βούδας, σημαίνει "ο φωτισμένος" και ο σεβασμός που αποδίδεται σε αυτόν αναφέρεται στην κατάσταση στην οποία έφτασε.

 Για τους Βουδιστές, αυτό ήταν μια ζωντανή απόδειξη ότι μπορεί να βρεθεί μια λύση στον πόνο.

Η βασική διδασκαλία του Βούδα είναι η αποφυγή των ακραίων καταστάσεων.

Δεν υπάρχει κανένα κέρδος από το παραχάιδεμα της επιθυμίας ούτε από τη φανατική ασκητικότητα και την αυταπάρνηση.

Η οδός του Βούδα είναι η μέση οδός.

Είπε ότι η ζωή είναι σαν να είσαι πάνω σε μία ρόδα, με ανθρώπους να κινούνται σε ένα συνεχή κύκλο από τη γέννηση μέσω της ζωής μέχρι το θάνατο και την αναγέννησή τους.

Είπε ότι η ακατάσχετη επιθυμία και ο πόθος κρατούν τους ανθρώπους πάνω στη ρόδα.

Η απόδραση από αυτόν τον ατελείωτο κύκλο είναι η φώτιση.

Η φώτιση μπορεί να συμβεί μέσω του διαλογισμού, αν και μπορεί να χρειαστούν πολλές ζωές.

Από τη στιγμή που ο Βούδας πέθανε, το 480 π .Χ., απέκτησε χιλιάδες πιστούς στην Ινδία.

Η οδός του Βούδα απλώθηκε από άκρη σε άκρη στο μεγαλύτερο μέρος της Ασίας, όπου ο βουδισμός αναμείχθηκε με τις τοπικές παραδόσεις και πρακτικές των λαών αυτών.

Γι' αυτόν τον λόγο υπάρχουν τόσο πολλοί διαφορετικοί τόποι να ζήσει κανείς στη ζωή της πίστης τον βουδισμό.

Σήμερα υπάρχουν πάνω από 500 εκατομμύρια βουδιστές, απλωμένοι σε όλο τον κόσμο, με το μεγαλύτερο ποσοστό συγκέντρωσης στην Κίνα, την Ινδία, την Ιαπωνία, τη Μαλαισία, το Μιανμάρ, Μπούρμα, το Νεπάλ, τη Σρι Λάγκα, την Ταϊλάνδη, το Θιβέτ και το Βιετνάμ.

Ο Βουδισμός έχει γίνει επίσης γνωστό στη Δύση και υπάρχουν κοινότητες βουδιστών μοναχών και λαϊκών σε όλη την Ευρώπη και την Αμερική.

Αντιγραφή από το Φωτόδεντρο με την προσθήκη υποτίτλων, αποκλειστικά για σχολική χρήση.

Σιντοϊσμός

 4.8 Η ΙΑΠΩΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ 

Ο Σιντοϊσμός είναι μία από τις δύο βασικές θρησκείες της Ιαπωνίας.

Είναι κοινό για κάποιο Γιαπωνέζο να πιστεύει και στις δύο θρησκείες, του Σιντοϊσμού και του Βουδισμού, αλλά για διαφορετικούς λόγους.

Ο Σιντοϊσμός συσχετίζεται με τις ζωντανές  πτυχές των Ιαπωνικών θρησκευτικών πιστεύω, γέννηση, ωριμότητα, γαμήλιες τελετές, ενώ ο κόσμος πάει σε βουδιστικούς  ναούς για τελετές που σχετίζονται με το θάνατο και τη μεταθάνατο ζωή.

 

Αντιγραφή από το Φωτόδεντρο με την προσθήκη υποτίτλων, αποκλειστικά για σχολική χρήση (Β' Λυκείου, η Ιαπωνική Θρησκεία).

Κομφουκιανισμός

 4.7 Η ΚΙΝΕΖΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ

Ο Κομφουκιανισμός είναι το όνομα που δόθηκε στη φιλοσοφία που διδάχτηκε από τον Κινέζο σοφό Κ'ουνγκ-φου-τζου Κομφούκιος (孔夫子) και εφαρμόζεται μέχρι σήμερα από τον Κινέζικο λαό.

Συχνά υπάρχει διαφωνία για το αν ο Κομφουκιανισμός είναι μία θρησκεία ή μία φιλοσοφία.

Το μόνο όμως σίγουρο είναι ότι ο Κομφούκιος ο ίδιος πίστευε στο Τιέν (Ουρανός), μια ανώτερη θεότητα της αρχαίας Κινέζικης θρησκείας.

Στο κέντρο των διδασκαλιών του Κομφούκιου δεν βρίσκεται μόνο ένας θεός, αλλά το ανθρώπινο γένος.

Ο Κομφούκιος είδε ότι η βελτίωση της κοινωνίας αρχίζει από το άτομο και ότι η ανθρώπινη ευτυχία, η γαλήνη του νου και η σταθερότητα δεν βρίσκεται στη λατρεία ειδώλων, αλλά στις ανθρώπινες σχέσεις.

Δίδαξε ότι η καλλιέργεια σεβασμού προς τους άλλους, η οικογένεια και η φιλική αγάπη, η αμοιβαιότητα, η ανθρώπινη συμπεριφορά, η μάθηση, η εμπιστοσύνη και η ταπεινότητα μπορούν να δημιουργήσουν μια καλύτερη κοινωνία.

 Επίσης, ζώντας μια ζωή τέτοιας αρετής, ο άνθρωπος παίρνει ένα φυσικό δρόμο, μια φυσική οδό, αυτήν του Τάο. Μέσα σε όλα τα πράγματα, ανθρώπους, ζώα, δάση, βουνά, θάλασσες, ουσιαστικά μέσα σε κάθε τι στο σύμπαν, υπάρχει μια φυσική δύναμη, η ονομαζόμενη σήμερα «Τσί».

Το ανθρώπινο γένος συνδέεται με οτιδήποτε υπάρχει μέσα στο σύμπαν.

Ζώντας σύμφωνα με τη φυσική οδό, τα άτομα και η κοινωνία σαν  σύνολο μπορούν να είναι παραγωγικοί, αρμονικοί και ευτυχισμένοι.

Αντιγραφή από το Φωτόδεντρο με την προσθήκη υποτίτλων, αποκλειστικά για σχολική χρήση.

Ιουδαϊσμός

 4.3 Ο ΙΟΥΔΑΙΣΜΟΣ

Ο Ιουδαϊσμός είναι η θρησκεία των Εβραίων.

Είναι ένας τρόπος ζωής βασισμένος πάνω στην προσευχή και την Τορά, ο νόμος.

Οι Εβραίοι συγκεντρώνονται για τη λατρεία στις Συναγωγές, αλλά για αυτούς η θρησκεία είναι ένα θέμα που αφορά πάνω απ' όλα το σπίτι και την οικογένεια, τα οποία είναι πολύ σημαντικά.

Αντιγραφή από το Φωτόδεντρο με την προσθήκη υποτίτλων, αποκλειστικά για σχολική χρήση (Β' Λυκείου, Ο Ιουδαϊσμός).

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΙΣΛΑΜ

 4.4 ΤΟ ΙΣΛΑΜ Α' 

Η λέξη Ισλάμ σημαίνει «υποταγή στο Θεό».

Γεννήθηκε και αναπτύχθηκε στην Αραβία, που πριν τον Ισλαμισμό ήταν τόπος συνύπαρξης του Σημιτικού πολυθεϊσμού, του εξαραβισμένου Ιουδαϊσμού και του Βυζαντινού Χριστιανισμού.

Οι Άραβες διατηρούσαν πριν την εμφάνιση του Ισλάμ μια παγανιστική λατρεία τοπικών θεοτήτων, με γιορτές, νηστείες και προσκυνήματα.

Γνώριζαν όμως και τον μονοθεϊσμό και είχαν έλθει σε επαφή και με τις Χριστιανικές ιεραποστολές.

Κατά τον 6ο μ .Χ. αιώνα, η Μέκκα με το ιερό της Καάμπα, που περιβάλλει τον ονομαστό Μαύρο Μετεωρίτη, ήταν το θρησκευτικό και εμπορικό κέντρο της Αραβίας.

Αντιγραφή από το Φωτόδεντρο με την προσθήκη υποτίτλων, αποκλειστικά για σχολική χρήση (Β' Λυκείου, Το Ισλάμ).

ΕΝΑΣ ΙΑΠΩΝΑΣ ΔΙΧΩΣ ΣΧΙΣΤΑ ΜΑΤΙΑ

Η 3η Φεβρουαρίου ήταν η μέρα μνήμης του αγίου Νικολάου Κασάτκιν, Ρώσου στην καταγωγή, που όμως αποκαλείται Νικόλαος της Ιαπωνίας.

Υπήρξε αυτός που πρόσφερε την Ορθόδοξη πίστη στην Ιαπωνία με μια τόλμη ιδιαίτερη: με σεβασμό στην ιαπωνική ταυτότητα και με απόρριψη του αποικιοκρατικού μοντέλου.

Οι συνθέσεις που επιχείρησε αφορούν πολλά επίπεδα (πολιτισμό, διαθρησκειακό διάλογο, εθνικισμό, πατριωτισμό, αυτοσυνειδησία της νεαρής εκκλησίας κλπ).

Ενδεικτικά παραθέτω ένα απόσπασμα από το βιβλίο μου

Θανάσης Ν. Παπαθανασίου, «Ένας Ιάπωνας δίχως σχιστά μάτια. Νικόλαος Κασάτκιν, ο ευαγγελιστής των Ιαπώνων», εκδ. Αρμός, Αθήνα 2018, σσ. 60-63:

«Ο άγιος Νικόλαος έδρασε την εποχή Μέιτζι (1868-1912), εποχή ραγδαίου εκδυτικισμού της Ιαπωνίας, κι όμως εποχή κατά την οποία η μεταστροφή στον Χριστιανισμό (παρ’ όλο που είχαν περάσει 13 γενιές από την πρώτη επαφή μαζί του) θεωρούνταν ακόμη ακραία πράξη, και ειδικά όταν επρόκειτο για Χριστιανισμό εισαγόμενο από την Ρωσία.

Στην ιαπωνική συνείδηση η μεγάλη γειτονική χώρα εμφανιζόταν ως η πιο απειλητική ίσως δυτική δύναμη, σε μια διελκυστίνδα αγάπης και μίσους, ανταγωνισμού για την πολιτισμική ανωτερότητα αλλά και την ορμή προς εκσυγχρονισμό. “Οι Ιάπωνες και οι Ρώσοι”, έχει λεχθεί προσφυώς, “μπορεί να είναι ή φίλοι ή εχθροί• δεν μπορεί να είναι ξένοι”.

Ο Κασάτκιν, ωστόσο κατόρθωσε να οικοδομήσει μια υπολογίσιμη εκκλησία με πάνω από 30.000 πιστούς. Οι αριθμοί έχουν τη σημασία τους, αλλά σημαντικότερο υπήρξε κάτι άλλο: ο προσανατολισμός που έδωσε ο Νικόλαος. Ένας προσανατολισμός προς τη συγκρότηση μιας εκκλησίας αληθινά Ορθόδοξης και πραγματικά ιαπωνικής, κι όχι ενός παραρτήματος της ρωσικής εκκλησίας και κουλτούρας. Αλλά το σκηνικό δεν ήταν διπολικό• ήταν συνθετότερο.

Η Ρωμαιοκαθολική παρουσία στην Ιαπωνία ξεκίνησε το 1549 και γνώρισε τρομερούς διωγμούς μέχρι τα μέσα, περίπου του 19ου αι., οπότε και άρχισε η έντονη δράση των αγγλο-αμερικανικών ιεραποστολών, η οποία και έδωσε το κυρίαρχο χριστιανικό χρώμα.

Στη συνέχεια, ο 20ός αι. έφερε τη ραγδαία ανάπτυξη «γηγενών εκκλησιών», δηλαδή χριστιανικών κοινοτήτων με έξαψη για την ιαπωνική ταυτότητα και σε αντιδιαστολή προς τις δυτικές ομολογίες, οι οποίες και κατηγορούνται ότι εξουθένωσαν ή προσπέρασαν την ιαπωνικότητα (είναι ένα φαινόμενο που αφορά όλο τον Τρίτο Κόσμο και τις προσπάθειες χειραφέτησής του από τη δυτική ηγεμονία, με ισχνές απαρχές στον 18ο αι.). Υπολογίζεται ότι περί τα 180 ιεραποστολικά σώματα ποικίλων ομολογιών εγκαταστάθηκαν στην Ιαπωνία από το 1852 ως το 1992, και 13 «γηγενείς εκκλησίες» σχηματίστηκαν από το 1901 ως το 1977.

Μέσα στην πραγματικότητα αυτή, οι ερευνητές δυσκολεύονται να ταξιθετήσουν το ιεραποστολικό έργο του Νικολάου σε μία μόνο κατηγορία (στις ξένες ιεραποστολές ή στις γηγενείς κινήσεις).

Μερικά παραδείγματα: Αντίθετα προς τις ετερόδοξες ιεραποστολές, που επεδίωκαν ατομικές μεταστροφές, ο Νικόλαος επεδίωκε μεταστροφές οικογενειών, πράγμα που προσιδίαζε στην παραδοσιακή ιαπωνική θρησκευτικότητα. Επίσης αντίθετα προς τις ετερόδοξες ιεραποστολές, στην Ορθόδοξη ιαπωνική εκκλησία τον ευαγγελισμό δεν τον ασκούσαν αλλοδαποί (δηλαδή Ρώσοι) ιεραπόστολοι, αλλά Ιάπωνες κατηχητές, οι οποίοι ήταν αληθινοί ευαγγελιστές, κι όχι παιδοφύλακες.

Έτσι το εισαγόμενο ευαγγέλιο πολιτογραφούνταν στην ιδιοπροσωπία και τη μαρτυρία της τοπικής εκκλησίας. Παρόμοια, ο Νικόλαος καλλιέργησε την πρόσληψη σινο-ιαπωνικής ορολογίας, υιοθέτησε την αφαίρεση των υποδημάτων κατά την είσοδο στο ναό (όπως επέτασσε η ιαπωνική κουλτούρα για την είσοδο σε σπίτια, σιντοϊστικά ιερά και βουδιστικούς ναούς), χρησιμοποίησε ρύζι στην τέλεση μνημοσύνων, ενέκρινε τη χριστιανική χρήση των μέχρι τότε σιντοϊστικών και βουδιστικών οικιακών ιερών, δεχόταν την άσκηση των πολεμικών τεχνών ως γυμναστική και την απονομή τιμής στον κρατικό Σιντοϊσμό ως σύμβολο της πολιτείας.

Χαρακτηριστική ήταν η αντίθεση του Νικολάου προς τον Ρώσο επίσκοπο (και αργότερα διάδοχό του) Σέργιο, ο οποίος υπηρετούσε τον εκρωσισμό της ιαπωνικής εκκλησίας. Ο Σέργιος υποστήριζε ότι στον καθεδρικό ναό της Αναστάσεως στο Τόκυο έπρεπε να ζωγραφιστούν άγιοι της μητέρας εκκλησίας (Βλαδίμηρος, Όλγα, Βόρις, Γκλεμπ), αλλά ο αρχιεπίσκοπος τον ανέκοψε, υπογραμμίζοντας ότι με αυτή την τακτική δεν θα υπήρχε σκοτεινότερο μέλλον για την ιαπωνική εκκλησία, η οποία, αντιθέτως, χρειαζόταν να εμπνέεται από τους αγίους της αδιαίρετης Εκκλησίας, κι όχι ειδικά από τους Ρώσους.

Με όλα αυτά, λοιπόν, η εν Ιαπωνία Ορθόδοξη εκκλησία εμφανιζόταν πολύ ιθαγενής για να συναριθμηθεί με τις επήλυδες ιεραποστολές, και ταυτόχρονα (ως παραμένουσα συνειδητά μέλος της παγκόσμιας Ορθόδοξης οικογένειας) πολύ ξένη για να συγκαταλεγεί στις γηγενείς κινήσεις».

Θ.Ν.Π. / 5-2-2026 [3-2-2023]

ΥΓ: Το εξώφυλλο του βιβλίου μου, έργο της πολύτιμης φίλης Βάσως Γώγου

Ανάρτηση του Θ. Παπαθανασίου στο facebook

ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΣΤΥΛΟΙ ΤΟΥ ΙΣΛΑΜ

 4.4 ΤΟ ΙΣΛΑΜ Α' 

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

«Πέντε στύλοι», ονομάζονται τα πέντε υποχρεωτικά θρησκευτικά καθήκοντα του μουσουλμάνου πιστού. Αυτά είναι:
1) Η επανάληψη της φράσης «δεν υπάρχει άλλος Θεός παρά μόνο ο Αλλάχ και ο Μωάμεθ είναι ο προφήτης του». Πρόκειται για μια σύντομη ομολογία πίστης, που περιέχει τις δύο βασικότερες διδασκαλίες του Ισλάμ και προβάλλει το Μωάμεθ ως τον τελευταίο και μεγαλύτερο από τους προφήτες, αλλά και ως πρότυπο της ισλαμικής ζωής γενικά.
2) Η προσευχή. Αυτή κατέχει κεντρική θέση στη ζωή του πιστού. Κατά γενικό κανόνα ο μουσουλμάνος πρέπει να προσεύχεται, στρεφόμενος προς την κατεύθυνση της Μέκκας, πέντε φορές την ημέρα, συγκεκριμένα την ανατολή του ήλιου, το μεσημέρι, το απόγευμα, τη δύση του ήλιου και το βράδυ. Μέρα αφιερωμένη στην προσευχή είναι η Παρασκευή. Το μεσημέρι αυτής της μέρας οι πιστοί συγκεντρώνονται για να προσευχηθούν στο τζαμί, που είναι το κέντρο της κοινοτικής λατρείας. Στον τοίχο του τζαμιού που βλέπει προς τη Μέκκα υπάρχει μια ημικυκλική κόγχη που λέγεται μιχράμπ. Στραμμένος προς το μιχράμπ ο επικεφαλής λειτουργός, ο ιμάμης, απαγγέλλει τις προσευχές και προσκυνά σε δεδομένες στιγμές, ακολουθούμενος από τους πιστούς.
3) Η ελεημοσύνη των φτωχών. Αυτή τονίζεται ιδιαίτερα στο Ισλάμ. Στη διάρκεια της ιστορίας του πήρε μάλιστα τη μορφή φόρου, που αφαιρούνταν από τα εισοδήματα των πιστών. Σήμερα λίγες ισλαμικές χώρες έχουν διατηρήσει αυτό το σύστημα. Όπου αυτό έχει καταργηθεί η ελεημοσύνη γίνεται με τη μορφή της εθελοντικής προσφοράς.
4) Η νηστεία. Αυτή γίνεται το μήνα Ραμαντάν, που, εφόσον το μουσουλμανικό ημερολόγιο είναι σεληνιακό, δεν έχει μόνιμη θέση μέσα στο έτος. Συνίσταται στην αποχή από κάθε είδους τροφή από την ανατολή μέχρι τη δύση του ήλιου.
5) Η ιερή αποδημία ή προσκύνημα στα ιερά μνημεία της Μέκκας. Λέγεται Μεγάλο Προσκύνημα ή Χατζ. Απαιτείται από όλους τους μουσουλμάνους να το πραγματοποιήσουν τουλάχιστο μια φορά στη ζωή τους.

 Δρίτσας, Δ., Μόσχος, Δ., Παπαλεξανδρόπουλος, Στ., Χριστιανισμός και Θρησκεύματα Β΄ Γενικού Λυκείου,

Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής ΙΤΥΕ «Διόφαντος», Αθήνα, 2011, σσ. 242247.

ΟΙ ΓΙΟΡΤΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

 3.2 ΟΙ ΓΙΟΡΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ 

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Οι ορθόδοξοι χριστιανοί τιμούν και ευλαβούνται τη Θεοτόκο. Στο πρόσωπό της τιμάται ο άνθρωπος, η γυναίκα, η μητέρα.

 Η ύψιστη τιμή και η ευλάβεια εκφράζονται με την περίοπτη θέση που η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει δώσει στη Θεοτόκο καθώς και με τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνει την αγάπη και το σεβασμό της.

 Οι εικόνες της έχουν δεσπόζουσα θέση στους ναούς μας, πολλοί ναοί της είναι αφιερωμένοι και εξαίσιοι ύμνοι και ακολουθίες έχουν συνταχθεί προς τιμή της.

 Η τιμή και η αγάπη των πιστών κορυφώνονται στους εορτασμούς των γεγονότων της ζωής της, στις λεγόμενες Θεομητορικές γιορτές, που είναι οι ακόλουθες:

1. Το Γενέθλιο της Θεοτόκου (8 Σεπτεμβρίου). Η γιορτή αυτή εμφανίζεται περί τον 7ο αιώνα, αλλά σχετίζεται με την αρχαία παράδοση της Εκκλησίας, σύμφωνα με την οποία η Θεοτόκος γεννήθηκε από γονείς προχωρημένης ηλικίας, τον Ιωακείμ και την Άννα.

 2. Τα Εισόδια της Θεοτόκου (21 Νοεμβρίου). Κι αυτή η γιορτή καθιερώθηκε μεταγενέστερα (τον 6ο αιώνα) αλλά στηρίζεται στην αρχαία παράδοση της Εκκλησίας, σύμφωνα με την οποία η Παρθένος Μαρία οδηγήθηκε από τους γονείς της στο ναό του Σολομώντα σε ηλικία τριών ετών. Εκεί παρέμεινε μέχρι το 14ο έτος της ηλικίας της.

 3. Η Σύναξη της Θεοτόκου (26 Δεκεμβρίου). Αμέσως μετά τη γιορτή της Γέννησης, ορίστηκε να γιορτάζεται το πρόσωπο που γέννησε το Χριστό.

 4. Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου (25 Μαρτίου). Είναι η αρχαιότερη Θεομητορική γιορτή. Ορίστηκε να γιορτάζεται τη συγκεκριμένη ημερομηνία μετά τον 4ο αιώνα, όταν δηλαδή καθορίστηκε και η γιορτή των Χριστουγέννων στις 25 Δεκεμβρίου (ο Ευαγγελισμός, επομένως, υπολογίστηκε να γιορτάζεται εννιά μήνες πριν από τη Γέννηση).

 5. Η Κοίμηση της Θεοτόκου (15 Αυγούστου). Η γιορτή της Κοίμησης εμφανίστηκε τον 5ο αιώνα την εποχή του αυτοκράτορα Μαρκιανού, ο οποίος έκτισε ναό στη Γεθσημανή, όπου κατά την παράδοση ετάφη η Θεοτόκος.

Όπως διαπιστώνουμε, οι Θεομητορικές γιορτές θεσπίστηκαν σε διαφορετικές εποχές.

 Από τα εορταζόμενα γεγονότα της ζωής της Παναγίας, τα ευαγγέλια αναφέρουν μόνο τον Ευαγγελισμό.

Τα υπόλοιπα γεγονότα ήταν γνωστά στην πρώτη χριστιανική Εκκλησία και καταγράφηκαν σε διάφορα κείμενα. Τα κείμενα αυτά, αν και δεν συμπεριλήφθηκαν στην Καινή Διαθήκη, έχουν σημαντική βαρύτητα

για τις πληροφορίες που διασώζουν και παρέμειναν ζωντανά στη συνείδηση της Εκκλησίας.

Σχολικό βιβλίο Θρησκευτικών Α΄ Λυκείου, Δ.Ε. 16__

Ο Χριστιανισμός απέναντι στο φανατισμό και τους αλλόδοξους.

 3.7  ΤΟ ΑΣΥΜΒΑΤΟ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΥ ΗΘΟΥΣ

ΜΕ ΤΟΝ ΦΑΝΑΤΙΣΜΟ

Δημιουργία:  Γιάννης Μπάλτος

Ο Χριστιανισμός ως θρησκεία της αγάπης και της ελευθερίας δεν μπορεί παρά να αρνείται το φανατισμό.

 Αυτό φαίνεται στη ζωή και το έργο του Ιησού Χριστού που χαρακτηρίστηκε από την αγάπη και το σεβασμό στον άνθρωπο.

Το ίδιο και στη συμπεριφορά των Αποστόλων, ενώ στα κείμενα της Καινής Διαθήκης δεν αναφέρεται πουθενά εντολή για χρήση βίας στη διάδοση του Χριστιανισμού.

 Στην πορεία, βέβαια, της ιστορίας πρέπει να διακρίνουμε ανάμεσα στην ουσία του Χριστιανισμού και στα λάθη μερικών χριστιανών, που δεν αντιλήφθηκαν σωστά το χριστιανικό μήνυμα της ελευθερίας ή για αλλότριους προς την πίστη σκοπούς χρησιμοποίησαν βία στην αντιπαράθεσή τους να επιβάλουν την άποψή τους.

 Βλέπουμε, όμως, μερικά βασικά σημεία που λειτουργούν ως κριτήρια στην Ορθόδοξη Εκκλησία:

• η Εκκλησία καταδίκασε το λεγόμενο «εισπηδητικό μαρτύριο», την απρόκλητη δηλαδή επιδίωξη χριστιανών να μαρτυρήσουν μόνοι τους, χωρίς να υποχρεωθούν, καταδικάζοντας έτσι τον «οὐ κατ’ ἐπίγνωσιν» ζήλο.

• η Ορθόδοξη Εκκλησία αρνήθηκε την έννοια του «ιερού πολέμου» σε όλες τις φάσεις της ιστορίας της.

• η ιεραποστολή της ορθόδοξης Εκκλησίας, παρότι απευθύνεται σε αλλόθρησκους, διακρίνεται από σεβασμό προς τη θρησκεία των ανθρώπων στους οποίους απευθύνεται και προς τον πολιτισμό τους και προσπαθεί να τους προσελκύσει με έργα αγάπης και πραγματικού ενδιαφέροντος.

 Με βάση τα παραπάνω η θέση του χριστιανού απέναντι στους αλλόθρησκους και αλλόδοξους πρέπει να χαρακτηρίζεται από σεβασμό και ανοχή των ιδεών τους, χωρίς να προδίδει τις δικές του αρχές και πεποιθήσεις.

 Η χριστιανική πίστη δεν έχει τίποτε να φοβηθεί από την πιθανή αντιπαράθεση με την πίστη και τις ιδέες των άλλων, γιατί ο πιστός γνωρίζει ότι κατέχει την αλήθεια του Χριστού και όχι μια οποιαδήποτε αλήθεια.

 Διαλέγεται και σέβεται τα πρόσωπα που πρεσβεύουν  διαφορετικές πεποιθήσεις και δε φοβάται να μαρτυρήσει για την αλήθεια, όταν προκληθεί.

Απόσπασμα από το βιβλίο

Το φαινόμενο της αθεΐας

 3.6 ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΑΘΕΙΑΣ

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Η αθεΐα είναι η άρνηση της ύπαρξης του Θεού.

Άθεος ονομάζεται αυτός που δεν πιστεύει στον Θεό, ενώ αθεϊσμός είναι η θεωρητική υποστήριξη αυτής της άρνησης.

Το φαινόμενο της αθεΐας υπάρχει από πολύ παλιά και εμφανίζεται με διάφορες μορφές: άλλοτε φανερά και άλλοτε έμμεσα, μέσα από στάσεις ζωής που αγνοούν ή απορρίπτουν τον Θεό.

Υπάρχουν διαφορετικά επίπεδα αθεΐας, όπως η αμφιβολία για την ύπαρξη του Θεού, ο αγνωστικισμός που θεωρεί ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να γνωρίσει αν υπάρχει Θεός, καθώς και σύγχρονες μορφές όπως ο υλισμός και ο μηδενισμός.

Τα βασικά αίτια της αθεΐας είναι ο εγωισμός του ανθρώπου, η άγνοια της θρησκευτικής διδασκαλίας, οι επιλογές τρόπου ζωής που έρχονται σε σύγκρουση με τις αξίες της πίστης, ο ορθολογισμός που δίνει έμφαση μόνο στη λογική και η υλιστική αντίληψη που θεωρεί ότι μόνο η ύλη έχει αξία.

Επίσης, ρόλο παίζει και η αρνητική στάση ορισμένων ανθρώπων της Εκκλησίας.

Η αθεΐα έχει συνέπειες τόσο στην προσωπική όσο και στην κοινωνική ζωή. Η απομάκρυνση από τον Θεό μπορεί να οδηγήσει σε ηθική σύγχυση, εσωτερικό κενό και άγχος.

 Για τον λόγο αυτό, το μάθημα μας βοηθά να κατανοήσουμε το φαινόμενο της αθεΐας και να προβληματιστούμε πάνω στις επιλογές και τον προσανατολισμό της ζωής μας.

Τριώδιο: Η Αληθινή Σημασία & η Πορεία προς την Ανάσταση

 Για τους περισσότερους, το Τριώδιο σημαίνει Απόκριες, στολές και γλέντι.

Για τον πιστό όμως, είναι κάτι πολύ πιο βαθύ.

Το Τριώδιο είναι ένα πνευματικό ταξίδι.

Ξεκινά με την ταπείνωση του Τελώνη, περνά από τη μετάνοια του Ασώτου, τη συγχώρεση της Τυρινής και καταλήγει στον Σταυρό και την Ανάσταση.

Το Τριώδιο: Η Ιερή Περίοδος Προετοιμασίας για το Πάσχα

ΕΤΗΣΙΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

  3.2 ΟΙ ΓΙΟΡΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ 

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Οι ετήσιες γιορτές διαιρούνται σε: Δεσποτικές (προς τιμήν του Δεσπότη Χριστού), Θεομητορικές (προς τιμή της Μητέρας του Θεού) και σε εορτές των αγίων.

 Οι Δεσποτικές γιορτές χωρίζονται σε κινητές και ακίνητες.

Το Πάσχα δε γιορτάζεται κάθε χρόνο την ίδια ημερομηνία, είναι δηλαδή γιορτή κινητή. Στον κύκλο του κινούνται και άλλες κινητές γιορτές. Είναι οι Κυριακές του Τριωδίου πριν από το Πάσχα (Μαρία Αιγύπτια, Ιωάννης Κλίμακος κ.ά.) και του Πεντηκοσταρίου μετά το Πά σχα (Ζωοδόχος Πηγή, Ανάληψη, Πεντηκοστή, εορτή του Αγ. Πνεύματος κ.ά.). Η γιορτή του Αγ. Γεωργίου (23 Απριλίου), μετακινείται στη δεύτερη μέρα του Πάσχα, όταν η 23 Απριλίου πέφτει μέσα στη Μεγάλη Σαρακοστή.

Τα Χριστούγεννα γιορτάζονται πάντοτε στις 25 Δεκεμβρίου και είναι ακίνητη γιορτή. Με κέντρο τα Χριστούγεννα, έχουμε γιορτές των οποίων η ημερομηνία δεν αλλάζει (Περιτομή, Υπαπαντή, Ευαγγελισμός).

Σχολικό βιβλίο Θρησκευτικών Α΄ λυκείου, ΔΕ 7, σ. 38.

Οι Xριστιανικές γιορτές και το σχέδιο της θείας οικονομίας

  3.1 Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΩΣ ΕΚΦΡΑΣΗ ΠΙΣΤΗΣ

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Τα θαυμαστά γεγονότα για τη σωτηρία του ανθρώπου πανηγυρίζονται με τις γιορτές της Εκκλησίας.

Σκορπισμένες μέσα στο έτος, μας θυμίζουν την επίγεια ζωή του Κυρίου, της Υπεραγίας Θεοτόκου και των αγίων. Ξαναγεννιέται μέσα μας ο Χριστός, σταυρώνεται, ανασταίνεται. Γι’ αυτό οι υμνογράφοι της Εκκλησίας στους ύμνους και οι Πατέρες στις ευχές χρησιμοποιούν τη λέξη σήμερον.

Σήμερον ὁ Χριστός γεννᾶται..Σήμερον κρεμᾶται ἐπί ξύλου... Σήμερα, σαν να ήμαστε τότε παρόντες στο γεγονός, βλέπουμε την Ανάσταση. Ἀνάστασιν Χριστοῦ θεασάμενοι.... [...].

Οι γιορτές είναι εβδομαδιαίες και ετήσιες. Από τις εβδομαδιαίες η σπουδαιότερη είναι η Κυριακή, η ημέρα του Κυρίου, της Ανάστασής του. Είναι η σταθερή ημέρα τέλεσης της Θείας Ευχαριστίας.

Είναι ακόμη η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, ημέρα σωτηρίας και αναδημιουργίας.  Όπως η πρώτη δημιουργία άρχισε την ημέρα της Κυριακής, έτσι και η δεύτερη δημιουργία άρχισε πάλι από την Κυριακή (Γρηγορίου Θεολόγου, Λόγος 44, 5, ΕΠΕ 5,226).

Εκτός από την Κυριακή, και οι άλλες ημέρες της εβδομάδας είναι για την Εκκλησία μας γιορτινές. Έτσι μαζί με τους καθιερωμένους αγίους τιμούμε: τη Δευτέρα τους αγγέλους, την Τρίτη τον Ιωάννη τον Πρόδρομο, την Τετάρτη το Σταυρό του Κυρίου, την Πέμπτη τους αποστόλους και τον Άγιο Νικόλαο, την Παρασκευή τα Πάθη του Κυρίου και το Σάββατο τους μάρτυρες. Το Σάββατο είναι ακόμη ημέρα μνήμης των νεκρών.

Σχολικό βιβλίο Θρησκευτικών Α΄ λυκείου, ΔΕ 7, σ. 3637.

 

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ

 ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ

(και άφθονο υλικό στην ετικέτα: ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ.)

α) Οι Τρεις Ιεράρχες – Η Παιδεία που Ένωσε Πίστη και Λογική

Μπορεί η πίστη να συνυπάρξει με τη λογική; Ή πρέπει η μία να αποκλείει την άλλη; Στο Βυζάντιο, τρεις άνθρωποι τόλμησαν να απαντήσουν. Και με τη σκέψη, τον λόγο και το ήθος τους, άλλαξαν για πάντα την έννοια της παιδείας. Ο Βασίλειος ο Μέγας. Ο Γρηγόριος ο Θεολόγος. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Οι Τρεις Ιεράρχες δεν ήταν απλώς θεολόγοι. Ήταν στοχαστές, παιδαγωγοί και άνθρωποι που ένωσαν: την ελληνική φιλοσοφία τη χριστιανική πίστη και την ευθύνη απέναντι στον άνθρωπο.

β) Άγ. Ιωάννης ο Χρυσόστομος - Η φωνή που δεν σώπασε.

Μια κινηματογραφική αναπαράσταση της ζωής, του έργου και της εξορίας του αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, του ανθρώπου που μίλησε την αλήθεια χωρίς φόβο και πλήρωσε με τη ζωή του.

Από την Αντιόχεια ως την Κωνσταντινούπολη και την εξορία στον Πόντο, η φωνή του Χρυσοστόμου αντηχεί μέσα στους αιώνες, θυμίζοντας ότι η αλήθεια του Θεού δεν σιωπά ποτέ. Παραγωγή: Όρος Αλατόμητον The Uncut Mountain © 2025

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος (347–407 μ.Χ.)

Γεννήθηκε στην Ἀντιόχεια τῆς Συρίας γύρω στο 347 μ.Χ. από τον αξιωματικό Σεκούνδο και τη μητέρα του Ἀνθούσα, ευσεβή και μορφωμένη γυναίκα.

Σπούδασε ρητορική κοντά στον διάσημο Λιβάνιο και διακρίθηκε για τη σοφία και την εγκράτειά του. Αφού βαπτίστηκε σε ώριμη ηλικία, ασκήτεψε για χρόνια στην έρημο της Συρίας, ζώντας με αυστηρή νηστεία και προσευχή.

Επιστρέφοντας στην Αντιόχεια, χειροτονήθηκε διάκονος και έπειτα πρεσβύτερος, αναδεικνυόμενος σε μέγα ρήτορα και ποιμένα. Οι φλογεροί του λόγοι συγκλόνιζαν τον λαό, κηρύσσοντας μετάνοια, δικαιοσύνη και έλεος προς τους φτωχούς.

Το 398 μ.Χ. ανέβηκε στον θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως ως Αρχιεπίσκοπος, γνωστός για τη λιτή του ζωή και τη φιλανθρωπία του. Μεταρρύθμισε τη Θεία Λειτουργία, που τελείται μέχρι σήμερα καθημερινά στην Ορθόδοξη Εκκλησία.

Η αυστηρότητά του απέναντι στη διαφθορά της αυλής και η τόλμη του λόγου του προκάλεσαν τη μήνιν της Αυτοκράτειρας Ευδοξίας, η οποία οργάνωσε εναντίον του τη λεγόμενη «Σύνοδο της Δρυός» (403 μ.Χ.).

Ο Χρυσόστομος εξορίστηκε δύο φορές και πέθανε εξαντλημένος στην πορεία προς την Πιτυούντα, στην πόλη Κόμανα του Πόντου, στις 14 Σεπτεμβρίου 407 μ.Χ., λέγοντας τα τελευταία του λόγια: «Δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν».

Η μνήμη του τιμάται στις 13 Νοεμβρίου, ενώ στις 30 Ιανουαρίου εορτάζεται μαζί με τους Μεγάλους Βασίλειο και Γρηγόριο τον Θεολόγο ως Τρεις Ιεράρχες.

γ)  Οι τρεις Ιεράρχες. Ο Μέγας Βασίλειος, ο Γρηγόριος ο Θεολόγος και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος.

Οι Τρεις Ιεράρχες – Η Παιδεία που Ένωσε Πίστη και Λογική

 

Μπορεί η πίστη να συνυπάρξει με τη λογική; Ή πρέπει η μία να αποκλείει την άλλη; Στο Βυζάντιο, τρεις άνθρωποι τόλμησαν να απαντήσουν. Και με τη σκέψη, τον λόγο και το ήθος τους, άλλαξαν για πάντα την έννοια της παιδείας. Ο Βασίλειος ο Μέγας. Ο Γρηγόριος ο Θεολόγος. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Οι Τρεις Ιεράρχες δεν ήταν απλώς θεολόγοι. Ήταν στοχαστές, παιδαγωγοί και άνθρωποι που ένωσαν: την ελληνική φιλοσοφία τη χριστιανική πίστη και την ευθύνη απέναντι στον άνθρωπο

Ιεραποστολή και προσηλυτισμός

 3.3 Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΕ ΕΝΑ 

ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟ ΚΟΣΜΟ 

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

«Για τον ισχυρισμό ότι η ιεραποστολή βιάζει τις συνειδήσεις, πρέπει να παρατηρηθεί ότι ο βιασμός αυτός δεν μπορεί να ισχύει όταν υπάρχει ελευθερία. Και στο χριστιανικό κήρυγμα υπάρχει ελευθερία, γιατί ρητά και πάγια απαιτείται η οικειοθελής πρόσληψή του από μέρους των ακροατών, άσχετα αν σε ορισμένες περιπτώσεις ένας κακώς εννοούμενος ζήλος οδήγησε τους κήρυκες να μη συμμορφώνονται με την πάγια ιεραποστολική τακτική της διάδοσης της χριστιανικής πίστης με πνεύμα ελευθερίας.

Οι δόκιμοι ιεραπόστολοι κάθε εποχής συμμορφώθηκαν απόλυτα και στο σημείο αυτό με το πνεύμα της πίστης  που κήρυτταν. Χαρακτηριστικά είναι τα λεγόμενα για την τακτική ενός από τους τελευταίους μεγάλους ιεραποστόλους, του Ρώσου φωτιστή της Ιαπωνίας, αγ. Νικολάου Κασάτκιν:. Απέφευγε τις θορυβώδεις εκδηλώσεις και τις διαλέξεις. Το κήρυγμα ήταν θετικό (όχι απολογητικό): ‘Είμαι Χριστιανός, πίστεψε αν θέλεις’, δίχως πολεμική, χωρίς καμιά κριτική των άλλων ομολογιών, χωρίς ακόμη επίθεση εναντίον του Βουδισμού και του Σιντοϊσμού.

Ο Χριστιανισμός από μόνος του, πλήρης από αλήθεια, δεν κερδίζει τις ψυχές παρά μόνο με την ειρήνη».

Ηλία Βουλγαράκη, Ιεραποστολή: Δρόμοι και δομές, σσ.20-21.