Ο Θεός είναι ένας και Τριαδικός.

 1.4 ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Η πίστη αυτή αποτελεί το ιδιαίτερο γνώρισμα του Χριστιανισμού, όσον αφορά στην περί του Θεού διδασκαλία.

 Το επίκεντρο της χριστιανικής διδασκαλίας και πίστης για το Θεό συνοψίζεται στη φράση: «ο ένας ως προς την ουσία ή φύση Θεός είναι Τριαδικός ως προς τις υποστάσεις ή πρόσωπα» (Πατέρας, Υιός και Άγιο Πνεύμα).

 Το μυστήριο του Τριαδικού Θεού είναι ασύλληπτο από την ανθρώπινη σκέψη. Επομένως, είναι αδύνατο να το διερευνήσουμε λογικά.

 Η μία και ενιαία φύση του Τριαδικού Θεού είναι άναρχη, αιώνια, άπειρη, άκτιστη και ακατάληπτη.

 Κάθε πρόσωπο του Τριαδικού Θεού είναι φορέας της θείας ουσίας και συγχρόνως είναι όλος ο Θεός.

 Η θεία ουσία «κατοικεί», υπάρχει «ασυγχύτως, ατρέπτως και αδιαιρέτως» ολόκληρη στα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδας.

 Οι σχέσεις μεταξύ τους είναι σχέσεις ουσιαστικής αγάπης και «ομοουσιότητας», που εκφράζονται με τον όρο «αλληλοπεριχώρηση».

 Τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδας δεν είναι τρεις θεότητες, ούτε νοούνται ως τρόποι εμφάνισης και παρουσίας του ενός Θεού μέσα στην ιστορία και στη ζωή της Εκκλησίας.

 Αυτές και άλλες παρόμοιες αιρετικές αντιλήψεις καταδικάστηκαν από οικουμενικές συνόδους.

 Η πίστη στον Τριαδικό Θεό διδάσκεται σαφώς στην Αγ. Γραφή.

 Ενδεικτικά αναφέρουμε τις ακόλουθες μαρτυρίες:

 1) στην Π. Διαθήκη: α) στη δημιουργία του ανθρώπου η χρήση του πληθυντικού αριθμού: «ποιήσωμεν άνθρωπον» (Γέν. 1, 27),

 β) στον πύργο της Βαβέλ επίσης η χρήση πληθυντικού: «δεῦτε καί καταβάντες συγχέωμεν αὐτῶν ἐκεῖ τήν γλῶσσαν» (Γέν. 11, 7),

 γ) η φιλοξενία των τριών αγγέλων από τον Αβραάμ (Γέν.μ18, 18),

 2) Στην Κ. Διαθήκη: α) Τριαδική θεοφάνεια κατά τη βάπτιση του Χριστού (Ματθ. 3, 1317)∙

 β) «ἐγώ καί ὁ Πατήρ ἕν ἐσμεν» (Ιωάν. 10, 30) «ὁ ἑωρακώς ἐμέ ἑώρακε τόν Πατέρα… ἐγώ ἐν τῷ Πατρί καί ὁ Πατήρ ἐν ἐμοί» (Ιωάν. 14, 911)∙

 γ) «ὅταν δέ ἔλθη ὁ Παράκλητος ὅν ἐγώ πέμψω ὑμῖν παρά τοῦ Πατρός, τό Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὅ παρά τοῦ Πατρός ἐκπορεύεται…» (Ιωάν. 15, 26)∙

  δ) «πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τά ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτούς εἰς τό ὄνομα τοῦ Πατρός καί τοῦ Υἱοῦ καί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος…» (Ματθ. 28, 19).

 Χαρακτηριστικός είναι ο χαιρετισμός του Απ. Παύλου: «Ἡ χάρις τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ καί ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καί ἡ κοινωνία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μετά πάντων ὑμῶν…» (Β΄ Κορ. 13, 13).

 Στην παράδοση της Εκκλησίας μας το Τριαδικό δόγμα συγκεφαλαιώνεται στο Σύμβολο της Πίστεως και αναλυτικά παρουσιάζεται στα συγγράμματα των Πατέρων και στη θεία Λατρεία.

 Από τη θ. Λατρεία ενδεικτικά αναφέρουμε το «Δόξα Πατρί καί Υἱῷ καί ἁγίῳ Πνεύματι…»∙ το «Εὐλογημένη ἡ βασιλεία τοῦ Πατρός καί τοῦ Υἱοῦ καί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος…».

Τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδας έχουν τα προσωπικά τους ιδιώματα. Ο Πατέρας είναι αγέννητος, ο Υιός «γεννάται» προαιώνια από τον Πατέρα, και το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται προαιώνια από τον Πατέρα.

 Ο ομοούσιος Τριαδικός Θεός ενεργεί και εκδηλώνεται προς τον κόσμο ενιαία και αδιαίρετα.

Κατά το Μ. Αθανάσιο: «Ὁ Πατήρ δι’ Υἱοῦ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι ποιεῖ τά πάντα»  (Επιστ. Προς Σεραπίωνα Α, 28).

Δ. Δ.Δρίτσας, Δ. Ν. Μόσχος, Στυλ. Δ. Παπαλεξανδρόπουλος, ΟΕΔΒ, σσ. 4142

Η ειρήνη του Θεού και η ειρήνη του κόσμου

 3.1 ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

 

Ο κακόμοιρος ο κόσμος διψά ειρήνη. Μα χωρίς την απομέσα ειρήνη, δεν μπορεί να γίνη ειρήνη εξωτερική.

Χωρίς την ψυχική ειρήνη, η πολιτική και κοινωνική ειρήνη είναι ψεύτικη.

«Ειρήνη αφίημι υμίν, είπε ο Χριστός στους μαθητές Του κατά το Μυστικό Δείπνο, ειρήνην την εμήν δίδωμι υμίν. Ου καθώς ο κόσμος δίδωσι, εγώ δίδωμι υμίν». Πρόσεξες για να δης καλά τί λέγει ο Χριστός; «Ου καθώς ο κόσμος δίδωσι, εγώ δίδωμι υμίν». 

«Δεν σας δίνω, λέγει, εγώ την ειρήνη που δίνει ο κόσμος», την ψεύτικη, την οργισμένη ειρήνη, την ανειρήνευτη ειρήνη, την ειρήνη που στ’ αληθινά δεν έχει ολότελα ειρήνη και ησυχία. 

Τέτοια είναι η ειρήνη που μπορεί να κάνη ο κόσμος, οι άνθρωποι, που τρώγονται με τα πάθη τους και που τους κατατρώγει η περηφάνεια, η ματαιοδοξία-φιλαργυρία, η σκληροκαρδία και η απονιά στους άλλους, η μανία της ακολασίας και η επιθυμία της καλοπέρασης.

Όλα τούτα τα πάθη είναι οργισμένα και όχι ειρηνικά.

Αυτά κάνουνε τους ανθρώπους να μαλώνουνε, να εχθρεύονται ο ένας τον άλλον, αυτά λιγοστεύουνε την αγάπη, που είναι δα πολύ λίγη ανάμεσά τους, και φέρνουνε την παραζάλη, την έχθρα, «την έριδα» που λέγανε οι αρχαίοι.

Με άλλα λόγια, φέρνουνε τη βασιλεία του διαβόλου επί της γης, και όχι τη βασιλεία του Θεού, που είναι η ειρήνη».

Φώτης Κόντογλου,  Ο Φώτης Κόντογλου στην τρίτη διάστασή του, εκδ. Ι. Κοιν. Οσίου Νικοδήμου, Γουμένισσα 2003, σελ. 124-127.

 

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

Η ΗΘΙΚΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος 

Η τεχνολογία… επαγγέλλεται την απελευθέρωση του ανθρώπου από την ανάγκη, αλλά δεν την εξασφαλίζει.

 Η τεχνοκρατία μπορεί να επιθυμεί ένα καλύτερο μέλλον για όλους μας, αλλά δεν είναι σε θέση να σιγουρέψει κανέναν μας, για την αίσια έκβαση των εφαρμογών της επιστήμης στην καθημερινή μας ζωή.

  Υπάρχει κάτι που διαφεύγει από τα όρια της τεχνικής.

 Αυτό είναι η ανθρώπινη ελευθερία.

 Το καίριο, κύριο και ζωτικό αίτημα δεν είναι η πρόοδος, η ευημερία, η ανάπτυξη, η ποσοτική αύξηση του κατά κεφαλήν εισοδήματος ή ακόμα και η βελτίωση των βιοτικών όρων της καθημερινότητας,

αλλά είναι η ποιότητα της ζωής μας, η ελευθερία και η ανθρωπιά, δηλαδή η βιωσιμότητα του βίου μας.

  Το πρόβλημα δεν είναι η μετάβαση από τη «σκάφη» στο ηλεκτρικό πλυντήριο, έστω με «βιολογικό πλύσιμο», αλλά είναι η μετάβαση από την ανάγκη στην ελευθερία, από τον απανθρωπισμό στον εξανθρωπισμό της κοινωνίας μας, από την ποσοτική αύξηση στην ποιοτική ανάπτυξη, από το οικονομικό κέρδος στο οικονομικό όφελος.

 Αλλιώτικα μπορεί ο «Θαυμαστός καινούργιος κόσμος» να γίνει μια απέραντη φυλακή πολυτελείας ή ένα ευρύχωρο κλουβί ανέσεων.

 Σε αυτό όμως το αίτημα για τη μετάβαση από την ανάγκη στην ελευθερία κι από την απανθρωπιά στην ανθρωπιά μπορεί να αποδειχθεί δραστική η παρέμβαση της θεολογίας.

 Εκεί ακριβώς μπορεί σήμερα πια να γίνει λόγος για τις σχέσεις της θεολογίας με την τεχνολογία.

Η τεχνική χρειάζεται τη θεολογία μόνο εκεί που υστερεί, σε κάτι το οποίο διαφεύγει των ορίων της.

Κι αυτό που στερείται η τεχνολογία είναι η διασφάλιση της ελευθερίας του ανθρώπου, η κατοχύρωση της ανθρωπιάς του, η εγγύηση της ποιότητας της ζωής του, με δύο λόγια, η νοηματοδότηση της ανθρώπινης ύπαρξης.

 Το κοινό σημείο θεολογίας και τεχνολογίας είναι ότι κι οι δύο προλογίζουν την ανθρώπινη ελευθερία, ενδιαφέρονται γι’ αυτήν και ασχολούνται άμεσα μαζί της.

Η διαφορά τους έγκειται στον τρόπο πρόσβασης: Ενώ η τεχνολογία κινείται στον άξονα της μετάβασης από την ανάγκη στην

ελευθερία, η θεολογία λειτουργεί στο πεδίο των σχέσεων της αγάπης με την ελευθερία.

 Εκείνο που η θεολογία προσθέτει στην απελευθέρωση του ανθρώπου είναι η αγάπη, με την οποία δυναμιτίζει την ανάγκη και προλογίζει την ελευθερία.

Μάριος Μπέγζος, Τεχνολογία και Θεολογία

Η βαθύτερη σημασία του μυστηρίου της Μετάνοιας

 3.6 ΜΕΤΑΝΟΙΑ, Η ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΗΣ ΑΜΑΡΤΙΑΣ 

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Πολλοί άνθρωποι, όταν αμαρτάνουν λυπούνται και στενοχωρούνται.

 Η αληθινή όμως μετάνοια δεν είναι απλή μεταμέλεια. Είναι ο πόνος της καρδιάς μας, που δεν ανταποκριθήκαμε στην αγάπη του Θεού, δεν τιμήσαμε τον εαυτό μας και τους συνανθρώπους μας.

 Βιώνοντας το λάθος μας, αποφασίζουμε να αλλάξουμε τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς, δηλαδή μετα-νοούμε και ζητούμε συγχώρηση.

 Ο Θεός, στον οποίο ο μετανιωμένος καταφεύγει, συγχωρεί.

Την επισφράγιση της συγχώρησης δίνει το μυστήριο της Εξομολόγησης.

Όπως στο Βάπτισμα με τη μεσολάβηση του ιερέα πήραμε το φωτισμό του Αγίου Πνεύματος, έτσι κι εδώ με τη μεσιτεία του παίρνουμε την άφεση με τη χάρη του Χριστού.

 Για την Εξομολόγηση υπάρχουν μερικοί δισταγμοί. Θα τους ξεπεράσουμε, αν σκεφτούμε:

1. Τα αμαρτήματά μας στην ουσία τα λέμε στο Θεό και αυτός συγχωρεί. Ο ιερέας είναι ο μεσίτης και μέσω αυτού συγχωρούνται οι αμαρτίες μας με την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Οι ευχές του μυστηρίου προσδιορίζουν με σαφήνεια τη θέση του.

2. Η ντροπή δεν πρέπει να γίνεται εμπόδιο. Ο ιερέας είναι κι αυτός αμαρτωλός, εξομολογείται όπως εμείς, έχει κατανόηση και συμπάθεια.

3. Η μετάνοια μας συμφιλιώνει με τον εαυτό μας και τους συνανθρώπους μας, γι’ αυτό δεν πρέπει να την αναβάλλουμε.

4. Να σκεφτόμαστε τη χαρά που αισθανόμαστε, όταν απαλλασσόμαστε από ό,τι μας βαραίνει και τη χαρά που γίνεται από τη μετάνοιά μας στον ουρανό

(Λουκ. 15, 7) και στην Εκκλησία, που ύστερα από την αυτοεξορία μας είμαστε και πάλι στην αγκαλιά της.

5. Αυτά που λέμε στον ιερέα δεν κοινολογούνται. Ασφαλίζονται με το απόρρητο της Εξομολόγησης, που είναι κατοχυρωμένο και από την Εκκλησία και από την Πολιτεία.

Κυριακή της Ορθοδοξίας

 2.1 ΕΙΣ ΜΙΑΝ, ΑΓΙΑΝ, ΚΑΘΟΛΙΚΗΝ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗΝ

Η βαθύτερη έννοια της εικόνας

Η Κυριακή της Ορθοδοξίας είναι μια από τις πιο σημαντικές ημέρες στην Εκκλησιαστική χρονιά.

Αυτήν την ημέρα αυτή, τιμούμε τη νίκη της Ορθόδοξης Εκκλησίας κατά των αιρέσεων και την αποκατάσταση των ιερών εικόνων.

Αυτή η γιορτή έχει βαθιές ιστορικές και πνευματικές ρίζες και μας θυμίζει τη σημασία της πίστης, της παράδοσης και της ενότητας στην Ορθόδοξη Εκκλησία.

Χαιρετισμοί της Παναγίας – Το βαθύτερο νόημα πίσω από το «Χαίρε»

 3.2 ΟΙ ΓΙΟΡΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ 

Οι Χαιρετισμοί της Παναγίας δεν είναι απλώς μια ακολουθία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.

Είναι ένας ύμνος γεμάτος θεολογία, ποίηση και συγκίνηση.

Σε αυτό το βίντεο εξερευνούμε: – Πώς γράφτηκε ο Ακάθιστος Ύμνος – Τι σημαίνει πραγματικά κάθε «Χαίρε» – Γιατί ψάλλεται όρθια – Και γιατί συγκινεί γενιές ανθρώπων μέχρι σήμερα

Κάστες και αποικιοκρατία.

 4.5 Ο ΙΝΔΟΥΙΣΜΟΣ Α'   

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Κάστες και αποικιοκρατία.

 Αν και επίσημα, με διάφορους νόμους, έχει καταργηθεί, η διάκριση των ανθρώπων σε κάστες αποτελεί στην επικρατούσα πράξη το κοινωνικό σύστημα της Ινδίας.

 Οι κάστες (ή «τζάτι», όπως λέγονται ινδικά) αποτελούνται από ανθρώπους που κληρονόμησαν με τη γέννησή τους την ιδιότητα να ανήκουν σε κάποια από αυτές.

 Η διάκριση προέρχεται από τον βαθμό καθαρότητας ή ακαθαρσίας που χαρακτηρίζει καθεμιά και την τοποθετεί σε θέση ανώτερη η κατώτερη μέσα στην κλίμακα.

 Η καθαρότητα ή ακαθαρσία προέρχεται κυρίως από το επάγγελμα που παραδοσιακά κανείς κληρονομεί, αν και τώρα, όσο η χώρα εκσυγχρονίζεται, υπάρχει κάποια κινητικότητα.

  Ύψιστο βαθμό καθαρότητας έχουν οι διάφορες κάστες των βραχμάνων. Ακαθαρσία προσπορίζουν επαγγέλματα που ασχολούνται με σωματικές ακαθαρσίες, την καύση νεκρών, τη σφαγή ζώων, την επεξεργασία δερμάτων κ.λπ.

 Κάθε κάστα έχει ιδιαίτερους κανόνες κυρίως ως προς τον ομοτράπεζο (με ποιες κάστες μπορεί να συμφάει, να ανταλλάξει τροφή κ.λπ.), τον γάμο και το επάγγελμα.

 Το κατώτατο άκρο αποτελούν οι λεγόμενοι «νταλίτ», που αποτελούν την πιο καταπιεσμένη μερίδα της ινδικής κοινωνίας.

 Στη διάρκεια της βρετανικής κατοχής της Ινδίας οι θρησκείες του Ινδουισμού ήρθαν σε επαφή με τη Δύση και τον Χριστιανισμό.

Αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθούν διάφορα μεταρρυθμιστικά κινήματα που είχαν ως σκοπό την κάθαρση του Ινδουισμού ή προσπάθειες που αποσκοπούσαν στην, με διάφορες έννοιες, βελτίωση της εικόνας του.

 Πρωταγωνιστές υπήρξαν μεγάλες μορφές του νεότερου Ινδουισμού, όπως ο Ραμακρίσνα Παραμαχάνσα και ο Μαχάτμα Γκάντι. Ο Γκάντι εφάρμοσε κατά της αποικιοκρατίας, αλλά και κατά των κοινωνικών προβλημάτων  της χώρας του, σύγχρονες μορφές της «μη βίας» – όπως π.χ. η απεργία.

Την ανάδειξη του Ινδουισμού, με βάση τις Ουπανισάδες και τη Βεδάντα, ως φιλοσοφικού τύπου θρησκείας, επιδίωξε το κίνημα του Νεοβεδαντισμού ή Νεοϊνδουισμού.

Παπαλεξανδρόπουλος Στυλιανός, 2019, ΕΚΠΑ.

Ο Κομφούκιος και η διδασκαλία του

 4.7 Η ΚΙΝΕΖΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ 

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Ο Κομφουκιανισμός είναι ένα ηθικοκοινωνικό σύστημα, που έχει ως σκοπό τη δημιουργία του ιδανικού ανθρώπου και της ιδανικής κοινωνίας. 

Στις απωανατολικές κοινωνίες καλύπτει το τμήμα της ηθικής, των κοινωνικών σχέσεων, της συμβίωσης. Ωστόσο, έχει και κάποιες θρησκευτικές όψεις, εφόσον έχει ναούς για τα πνεύματα του Κομφούκιου ή των μεγάλων κομφουκιανών δασκάλων. 

Επίσης έχει ναούς για τον Ουρανό (προσωποποιημένο), που ήταν η κύρια θεότητα της εποχής που έζησε ο Κομφούκιος, και από τον οποίο αυτός θεωρούσε ότι πήρε την αποστολή να αναμορφώσει την τότε κοινωνία με βάση κάποιες αρχές. 

Αυτές οι αρχές στον Κομφούκιο αφορούν κοινωνικές αρετές (σεβασμός στον ανώτερο ή γεροντότερο, πειθαρχία στους ίδιους, εντιμότητα, λιτότητα στο ντύσιμο και την κατοικία, αυτάρκεια, φιλαλήθεια, αυταπάρνηση, φροντίδα για τους άλλους κ.ο.κ.), τις οποίες καλλιεργώντας γίνεται κάποιος ο ιδανικός ή ο «ανώτερος άνθρωπος».

Βαθμιαία ο Κομφουκιανισμός, εκτός από αυτό, πήρε μια συνολική κοινωνική διάσταση με κύριες αρχές α) ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν κάποιο ρόλο μέσα σε μια οικογένεια και, κατ’ επέκταση, σε μια κοινωνία διαστρωματωμένη κάθετα και ιεραρχικά. Οι ρόλοι έχουν κάποια ιδιαίτερα, ορισμένα χαρακτηριστικά, και οι φορείς τους (π.χ. ο μεγάλος αδελφός προς τούς μικρότερους, οι γυναίκες προς τούς άντρες, οι γιοι προς τους γονείς κ.τ.λ.) πρέπει να φέρονται και να λειτουργούν σύμφωνα με αυτά.

 Συχνά αυτά τα χαρακτηριστικά αντανακλούν τη δομή τού κόσμου (το Ντάο). Π.χ. ο ουρανός είναι πάνω και η γη κάτω – η αντανάκλαση στην οικογένεια είναι ότι ο πατέρας είναι ανώτερος και η μητέρα κατώτερη κ.ο.κ. Αυτές οι σχέσεις ισχύουν και για το κράτος, εφόσον ο αυτοκράτορας είναι πατέρας όλου τού έθνους και αυτό είναι σαν μια εκτεταμένη οικογένεια. 

Ο Κομφουκιανισμός κυριάρχησε σ' όλη την Άπω Ανατολή (Κορέα, Ιαπωνία – στους γνωστούς σαμουράι) και διαπότισε τον τρόπο συμβίωσης αλλά και την ιδέα για τον ιδανικό άνθρωπο. Πάντως, επειδή καταλήγει σε μια κοινωνία άκαμπτων, συχνά, ρόλων ή καθηκόντων, έχει προσδώσει στις κοινωνίες αυτών των χωρών έναν δεοντολογικό χαρακτήρα.

Παπαλεξανδρόπουλος Στυλιανός, 2019, ΕΚΠΑ.

Ο ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΣΟΛΟΜΩΝΤΑ

 4.3 Ο ΙΟΥΔΑΙΣΜΟΣ 

Ο «πρώτος Ναός» χτίστηκε από τον Σολομώντα τον 10ο αιώνα π.Χ. (955 π.Χ.) και αποτέλεσε το κέντρο λατρείας του αρχαίου Ιουδαϊσμού. Ο Σολομών θα ήταν αυτός, που σύμφωνα με εντολή του Θεού, θα ανοικοδομούσε τον πρώτο ναό.

Ο πρώτος Ναός του Σολομώντα καταστράφηκε από τους Βαβυλώνιους το 587 π.Χ. 

Ο «Δεύτερος Ναός» χτίστηκε, κατά την Τανάκ, μεταξύ του 516 π.Χ. και του 70 μ.Χ. από τον κυβερνήτη Ζοροβάβελ, μετά από διάταγμα που εξέδωσε ο Κύρος ο Μέγας.

Ο Ναός ανοικοδομήθηκε το 20 π.Χ. από τον Ηρώδη, ενώ και αυτός καταστράφηκε ολοκληρωτικά από τους Ρωμαίους το 70 μ.Χ.

Tο Δυτικό τείχος αποτελεί τόπος προσκυνήματος για τους Εβραίους όπου θρηνούν την απώλεια του ναού του Σολομώντα και γι’ αυτό πήρε το όνομα Τείχος των Δακρύων.

Αντιγραφή ( με την προσθήκη υποτίτλων, αποκλειστικά για σχολική χρήση) από το video:    • Η ιστορία του Ναού του Σολομώντος μέσα από...   και από το κανάλι:    / @bibleafgr  

Αγάπη δε σημαίνει να δίνεις, αλλά να μοιράζεσαι

  4.3 Η ΑΓΑΠΗ ΩΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΖΩΗΣ ΣΤΟΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟ

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Η αγάπη είναι η προβολή του προσώπου του Χριστού επάνω στο πρόσωπο του φτωχού, του πονεμένου, του καταδιωγμένου [...]. Ο παράδεισος είναι να αγαπάς τους άλλους. [...]

 Από το λογικό που προδίδει, από το χρήμα που σαπίζει, από τη μηχανή που υποδουλώνει, Κύριε, σώσε την αγάπη…

Για να ξεφύγουμε από την αγάπη, “κάνουμε ελεημοσύνη”. Ελεημοσύνη δίχως αγάπη είναι ένα τίποτε.

Αγάπη σημαίνει να ανακαλύψεις πρώτα απ’ όλα τον άνθρωπο, μέσα σ’ αυτόν που έχει ανάγκη, και να τον σεβαστείς [...].

 Αγάπη δεν σημαίνει να λυπάσαι. Με τον οίκτο, αυτό το ασθενικό σχήμα της αγάπης κάνουμε μακαρίως γαργάρες. Ο οίκτος είναι η πρόφαση. Είναι μια πράξη βδελυρή να ξεφορτώνεσαι επάνω στην πλάτη των δυστυχισμένων ή στην αγκαλιά των μικρών παιδιών τους αυτά που θα πετούσες ασφαλώς στα σκουπίδια [...].

 Μέχρι την ημέρα που θα σταματήσουμε να λέμε: εγώ, τα αγαθά μου, οι υποθέσεις μου, η περιουσία μου. Τότε οι άνθρωποι θα φωνάξουν μέσα στην απελευθερωμένη καρδιά τους: ό,τι κατέχω είναι αυτό που έδωσα. Αγάπη δε σημαίνει να δίνεις, αλλά να μοιράζεσαι[...].

 Η αγάπη που αγνοεί τις τάξεις, τις διακρίσεις και τις φυλές. Η αγάπη που αγνοεί τα σύνορα.

Η αγάπη που κοροϊδεύει τον πόλεμο, η αγάπη πιο δυνατή κι από τον θάνατο. Η αγάπη που τα πάντα νικά κι όλα θεραπεύει. Η σταυρωμένη αγάπη: είναι η βεβαιότητα της Ανάστασης [...].

 Όσο υπάρχει στη γη ένας αθώος που πεινά, που θα κρυώνει ή που θα καταδιώκεται, όσο θα υπάρχει επάνω στη γη ένας λιμός που θα μπορούσαμε να αποφύγουμε ή μια φυλακή, η Επανάσταση της αγάπης του Χριστού δεν θα έχει συμβεί!.

Ραούλ Φολλερώ (χ. χ.). Αγάπη και πράξη. Αθήνα: Ι. Μ. Νίκαιας, σ. 15, 16, 19, 20, 29, 30, 32.

Ο ΠΛΟΥΤΟΣ ΣΤΗ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

 2.1 ΠΛΟΥΤΟΣ ΚΑΙ ΦΤΩΧΕΙΑ

Επίγειοι θησαυροί.

19 Μη μαζεύετε θησαυρούς πάνω στη γη, όπου τους αφανίζει ο σκόρος και η σκουριά, κι όπου οι κλέφτες κάνουν διαρρήξεις και τους κλέβουν. 

20 Αντίθετα, να μαζεύετε θησαυρούς στον ουρανό, όπου δεν τους αφανίζουν ούτε ο σκόρος ούτε η σκουριά, κι όπου οι κλέφτες δεν κάνουν διαρρήξεις και δεν τους κλέβουν.

 21 Γιατί όπου είναι ο θησαυρός σας εκεί θα είναι και η καρδιά σας.

Ευαγγέλιο κατά Ματθαίον 6, 19-21

Αντιγραφή (με με την προσθήκη υποτίτλων, αποκλειστικά για σχολική χρήση) από το video:    • Τι διδάσκει η Αγία Γραφή για το χρήμα;   και το κανάλι:    / @bibleafgr  

Περί αγάπης

 4.3 Η ΑΓΑΠΗ ΩΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΖΩΗΣ ΣΤΟΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟ

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Όποιος αγαπά τον Θεό, δεν μπορεί να μην αγαπήσει και κάθε άνθρωπο σαν τον εαυτό του, αν και τον δυσαρεστούν τα πάθη εκείνων που δεν έχουν ακόμη καθαριστεί.

 Γι’ αυτό χαίρεται με αμέτρητη και ανέκφραστη χαρά για τη διόρθωσή τους.

Εκείνος που βλέπει και ίχνος μόνο μίσους μέσα στην καρδιά του, προς οποιονδήποτε άνθρωπο για οποιοδήποτε φταίξιμό του, είναι εντελώς ξένος από την αγάπη προς τον Θεό.

 Γιατί η αγάπη προς τον Θεό δεν ανέχεται διόλου το μίσος κατά του ανθρώπου.

Όποιος με αγαπά –λέει ο Κύριος– θα τηρήσει τις εντολές μου. Και η δική μου εντολή είναι να αγαπάτε ο ένας τον άλλο”.

 Άρα λοιπόν εκείνος που δεν αγαπά τον πλησίον του, δεν τηρεί την εντολή του Κυρίου. Εκείνος που δεν τηρεί την εντολή, ούτε τον Κύριο μπορεί να αγαπήσει.

 Μακάριος ο άνθρωπος που μπορεί να αγαπήσει τον κάθε άνθρωπο στον ίδιο βαθμό.

 Όποιος αγαπά τον Θεό, αγαπά δίχως άλλο τον πλησίον του. Ένας τέτοιος άνθρωπος δεν μπορεί να φυλάει χρήματα∙ τα διαχειρίζεται κατά το θέλημα του Θεού και τα μοιράζει σ’ εκείνους που έχουν ανάγκη.

  Όταν σε προσβάλει κανένας ή σε εξευτελίσει σε κάτι, τότε φυλάξου από τους λογισμούς της οργής, μήπως με τη λύπη σε χωρίσουν από την αγάπη και σε μεταφέρουν στη χώρα του μίσους.

 Μάξιμος Ομολογητής (19913). Φιλοκαλία των ιερών Νηπτικών.Μτφρ. Α. Γαλίτης, τόμ. Β΄, Θεσσαλονίκη: Το περιβόλι της Παναγίας, σ. 4951

Ο Πλησίον Η Γλώσσα της Αγάπης

 4.1 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΥ ΗΘΟΥΣ 

Η ΠΑΡΑΒΟΛΗ ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΣΑΜΑΡΕΙΤΗ. Ο ΠΛΗΣΙΟΝ-Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ

«Ποιος είναι ο πλησίον μου; Το ερώτημα που τέθηκε στον Κύριο πριν από αιώνες, παραμένει η πυξίδα της ψυχής μας μέχρι σήμερα. Η "Γλώσσα της Αγάπης" είναι η γλώσσα που μίλησε ο Καλός Σαμαρείτης στο δρόμο προς την Ιεριχώ—μια γλώσσα που δεν γνωρίζει σύνορα, φυλές ή διακρίσεις. Αυτό το story book φιλοδοξεί να γίνει μια πνευματική γέφυρα. Στόχος του είναι να διδάξει πώς η χάρη του Θεού μεταμορφώνει την καθημερινότητά μας, όταν μαθαίνουμε να διακονούμε τον πλησίον μας με αυταπάρνηση. Γιατί η αγάπη προς τον συνάνθρωπο είναι η μόνη ασφαλής απόδειξη της αγάπης μας προς τον Δημιουργό.»

Πηγή: Από το ιστολόγιο της Μαρίας Μανάκου-Πάμε Θρησκευτικά!

Τόποι και τρόποι λατρείας των αφρικανικών θρησκευμάτων

 4.2 ΤΑ ΑΦΡΙΚΑΝΙΚΑ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Την επικοινωνία με τους προγόνους και με τα πνεύματα που γίνεται μέσω της πνευματοληψίας συμπληρώνει η επικοινωνία που γίνεται με τη λατρεία.

 Η λατρεία έχει πάμπολλες μορφές: από εκείνη που γίνεται στις διαβατήριες τελετές, δηλαδή στις τελετές κατά τις οποίες το άτομο περνά από το ένα στάδιο ζωής στο άλλο, όπως η γέννηση, η εφηβεία, ο γάμος και ο θάνατος, ως τη λατρεία που γίνεται ευκαιριακά.

 Τελετές μύησης, κάθαρσης, ικεσίας, εξιλέωσης, ανάμνησης, επανάληψης κάποιας μυθικής πράξης (π.χ. της κοσμογονίας), προσφοράς, θυσίας, είναι κάποιες από τις βασικές της μορφές.

 Οι προσφορές (π.χ. τροφής) και οι θυσίες (π.χ. κάποιου ζώου) αποτελούν τον κυριότερο τύπο λατρείας. Με αυτές, ιδίως στην περίπτωση των προγόνων, επιδιώκεται η συντήρηση των υπερφυσικών όντων, ώστε και αυτά με τη σειρά τους να φροντίσουν για την ευημερία του λάτρη, της οικογένειας ή της κοινότητας.

  Η λατρεία γίνεται συνήθως κοντά στον τόπο όπου κατοικούν τα πνεύματα, π.χ. κάτω από κάποιο μεγάλο δέντρο, όταν πρόκειται για το πνεύμα που κατοικεί σ’ αυτό, δίπλα σε ένα ποτάμι, όταν πρόκειται για το πνεύμα του ποταμού ή, στην περίπτωση των προγόνων, στους τάφους τους, στους προγονικούς ναούς κ.ο.κ.

  Η λατρεία των πνευμάτων διαμόρφωσε βαθιά την αφρικανική ζωή.

Π.χ. η λατρεία εδαφικών περιοχών, δέντρων κτλ. καθόρισε τις καλλιεργήσιμες και μη καλλιεργήσιμες εκτάσεις, το χρόνο της καλλιέργειας, τη χρήση ή μη φωτιάς κτλ. Αλλά επηρέασε και την οργάνωση της κοινωνίας, αφού π.χ. η λατρεία ενός πνεύματος καθόριζε την περιοχή κατοικίας μιας φυλής ή μια κοινή λατρεία δημιουργούσε δεσμούς μεταξύ φυλών κτλ.

Δρίτσας, Δ., Μόσχος, Δ., Παπαλεξανδρόπουλος, Στ., Χριστιανισμός και Θρησκεύματα Β΄ Γενικού Λυκείου,Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής ΙΤΥΕ «Διόφαντος», Αθήνα, 2011, σσ. 229231

Γενικά χαρακτηριστικά της θρησκευτικότητας των Αφρικανών.

 4.2 ΤΑ ΑΦΡΙΚΑΝΙΚΑ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Αυτή συνίσταται στο μεγαλύτερο μέρος της στη λατρεία πνευμάτων.

 Τα πνεύματα αυτά είναι προσωποποιημένα όντα, καλά ή κακά, που κατοικούν σε φυσικά όντα ή αντικείμενα, όπως ορισμένοι

άνθρωποι, δέντρα, ζώα, λίμνες, ποτάμια, βουνά, εδαφικές περιοχές∙ σε φυσικά φαινόμενα, όπως ο άνεμος και η βροχή, αλλά και σε φαινόμενα όπως οι επιδημικές αρρώστιες που θεωρούνται ότι είναι εξωτερικές εκδηλώσεις πνευμάτων.

Πνεύματα επίσης είναι οι ψυχές των νεκρών και γενικά των προγόνων.

Οι πρόγονοι αποτελούν τη μορφή εκείνη του υπερφυσικού, στην οποία περισσότερο από όλες απευθύνεται η αφρικανική θρησκευτικότητα. 

Αυτοί προστατεύουν την οικογένεια και εξασφαλίζουν τη γονιμότητα, την υγεία και γενικά την ευημερία της.

Στα πνεύματα, προγονικά ή μη, αποδίδεται σχεδόν καθετί που συμβαίνει.

 Έτσι, η πίστη σ’' αυτά εξηγεί τα συμβαίνοντα στον κόσμο και δημιουργεί ένα γενικό πλαίσιο που δίνει νόημα στη ζωή και μάλιστα στις διάφορες δοκιμασίες.

Απόσπασμα από το βιβλίο.

 

Ο συμβολισμός των τελουμένων στο μυστήριο του Γάμου.

 3.5 ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Κατά την τέλεση του μυστηρίου του Γάμου χρησιμοποιούνται υλικά στοιχεία, ως σύμβολα κάποιων βαθύτερων αληθειών.

1. Τα δακτυλίδια είναι η σφραγίδα της ένωσης αλλά και η έκφραση της σταθερότητας της σχέσης, της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και αλληλοπροσφοράς των συζύγων.

2. Τα στεφάνια αποτελούν την επιβράβευση για την εντιμότητα της ζωής των νυμφευόμενων μέχρι το Γάμο. Οι σύζυγοι στεφανώνονται ως άρχοντες, διότι αποκτούν και πάλι τη θέση του συνδημιουργού.

3. Το κοινό ποτήριο μας θυμίζει ότι κάποτε το μυστήριο του Γάμου γινόταν μαζί με τη Θεία Ευχαριστία και ότι οι νεόνυμφοι μεταλάμβαναν. Υπενθυμίζει, επίσης ότι σι σύζυγοι θα έχουν πλέον κοινή συμμετοχή στις χαρές και στις λύπες.

4. Ο χορός γύρω από το τραπέζι με το τροπάριο «Ησαΐα χόρευε...» εκφράζει τη χαρά και το πανηγυρικό αίσθημα που συνοδεύει το Γάμο. Επίσης έκφραση ευχής για την ευτεκνία και την προκοπή του ζεύγους είναι το ρύζι που ρίχνεται κατά τη διάρκεια του χορού.

Σχολικό Βιβλίο Θρησκευτικών Α΄ Λυκείου, ΔΕ 25

Η ΘΕΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΙΝΔΟΥΙΣΜΟ

 4.5 Ο ΙΝΔΟΥΙΣΜΟΣ Α'   

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Στις Ουπανισάδες  (μια  σειρά βιβλίων  και γράφηκαν περ. από το 800 ως το 500 π.Χ.) η θεία πραγματικότητα που αποτελεί το υπόστρωμα του σύμπαντος ονομάστηκε Μπράχμαν.

 Όπως ο αέρας που, αν και άμορφος, μπορεί να περικλειστεί μέσα στα δοχεία, έτσι και μέσα σε κάθε τι υπάρχει ένα «τμήμα» του Μπράχμαν, ένα θείο στοιχείο.

 Αυτό ονομάζεται Άτμαν. Μ’ αυτόν τον τρόπο όλα τα όντα είναι στο βάθος τους Άτμαν και άρα μέρος του Μπράχμαν. Το ίδιο και ο άνθρωπος.

 Μόνο που αυτός, γοητευμένος από τον κόσμο, έχει συνεχώς στραμμένο το νου του προς αυτόν και άρα προς τα έξω και αγνοεί ότι το βάθος του εαυτού του είναι η θεία πραγματικότητα.

Ενώ στις Βέδες ο κόσμος θεωρείται ως κάτι καλό, στις Ουπανισάδες καλό θεωρείται μόνο το Μπράχμαν. Ο κόσμος είναι μια δευτερεύουσα πραγματικότητα και όχι η βασική και αληθινή. Εξάλλου αποτελείται

από όντα που βρίσκονται σε κατάσταση περιορισμού και μεταβολής. Τα έμβια όντα, μεταξύ των οποίων και ο άνθρωπος, αισθάνονται οδυνηρά αυτήν την κατάσταση. Βιώνουν λοιπόν την ύπαρξη ως πόνο. 

Στις Ουπανισάδες εμφανίζονται, επίσης, δύο άλλες ιδέες, που είναι άγνωστες στις Βέδες. Αυτές είναι η σαμσάρα και το κάρμα.

Σαμσάρα είναι η ανακύκληση των υπάρξεων. Σύμφωνα μ’ αυτήν την αντίληψη τα έμβια όντα δε ζουν μόνο μια φορά αλλά αφού μια μορφή ύπαρξης διαλυθεί, κάτι από αυτήν επιβιώνει και μεταβαίνει σε άλλη μορφή ύπαρξης.Δημιουργείται έτσι ένας ατέρμων κύκλος μετενσαρκώσεων που διατηρεί συνεχώς τα όντα σε κάποια μορφή ύπαρξης.

Κάρμα σημαίνει πράξη.

Οι πράξεις που το ον διέπραξε στην προηγούμενη μορφή ύπαρξης είναι εκείνες που προσδιορίζουν τη μορφή στην οποία θα μεταβεί. Τέτοιες μορφές εκτός από την ανθρώπινη μπορούν να είναι μια ζωική, μια δαιμονική σε κάποια κόλαση ή μια θεϊκή σε κάποιο ουρανό. Τι πράξεις κάνει ο άνθρωπος εξαρτάται από εκείνο που επιθυμεί.

Έτσι τελικά μετενσαρκώνεται κάθε φορά σε κάποια μορφή ύπαρξης ανάλογη με την επιθυμία του.

Η ατέρμονη παραμονή σε κάποια μορφή ύπαρξης, δηλαδή σε μια κατάσταση που ταυτίζεται με την οδύνη, προκάλεσε το αίτημα της απελευθέρωσης (μούκτι ή μόξα) από αυτή. 

Σύμφωνα με τις Ουπανισάδες, αυτή επιτυγχάνεται με τη σταδιακή απόσυρση του νου του ανθρώπου από τον εξωτερικό κόσμο και τη στροφή του προς τον εσωτερικό με τελικό σκοπό την ταύτιση του νου με το Άτμαν και μέσω αυτού με το Μπράχμαν.

Η διαδικασία αυτή, από τη σταδιακή απόσυρση του νου από τον εξωτερικό κόσμο ως την ταύτιση ή ένωση με το Μπράχμαν ονομάζεται γιόγκα.

 Η χρήση της γιόγκα γι’ αυτό το σκοπό καθιστούσε το έργο της σωτηρίας μια ατομική προσπάθεια που μπορούσε να αναλάβει ο καθένας μόνος του.

ΑΡΓΟΥΜΕ;

Όταν ανοίγει το Τριώδιο

φαντάζομαι τους αγγέλους

ν' ανεβαίνουν σκαλί σκαλί

τη χαρμολύπη της Άνοιξης.

Στις πολιτείες βιάζονται οι άνθρωποι

η θλίψη τους κουρνιάζει στα λίγα δέντρα.

Ο ήχος της παλιάς καμπάνας

ισορροπεί τις αντιφάσεις στο σούρουπο.

Τεντωμένη χορδή η καρδιά μου

ελπίζει κι απελπίζεται στο χρόνο.

Αργούμε για την Ανάσταση;

Νόνη Σταματέλου

ποιητ. συλλογή " Έλλειψη χώρου", εκδ. Μελάνι

Έργο Νίκου- Χατζηκυριάκου Γκίκα

 

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ

  3.4  ΕΙΣΟΔΟΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ:

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Είναι μεγάλη τιμή και ξεχωριστό προνόμιο το να είμαστε μέλη της Εκκλησίας του Χριστού.

 Η ένταξή μας στην άγια ποίμνη της Εκκλησίας γίνεται με το μυστήριο του Βαπτίσματος.

Το σύστησε ο ίδιος ο Κύριος με την εντολή που έδωσε στους μαθητές του να βαπτίζουν τους ανθρώπους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος (Ματθ. 28,19).

 Ο ίδιος βαπτίστηκε και η βάπτισή του έγινε τύπος και υπογραμμός του δικού μας Βαπτίσματος.

 Στην πρώτη χριστιανική εποχή, οι άνθρωποι βαπτίζονταν μεγάλοι, όπως γίνεται σήμερα στις χώρες της ιεραποστολής και στην Ελλάδα με αρκετούς οικονομικούς πρόσφυγες.

 Η κατήχησή τους κρατούσε τρία χρόνια και τη νύχτα του Πάσχα βαπτίζονταν ομαδικά. Ανάλογα με το στάδιο της κατήχησης λέγονταν:

ακροώμενοι, κυρίως κατηχούμενοι και φωτιζόμενοι.

 Οι πρώτοι άκουγαν το λόγο του Θεού, χωρίς άλλη υποχρέωση.

 Οι δεύτεροι παρακολουθούσαν το πρώτο μέρος της Θείας Λειτουργίας με την υποχρέωση να ζουν χριστιανικά και οι τρίτοι ήταν εκείνοι που τους χώριζαν από το Βάπτισμα λίγες εβδομάδες.

 Αλλά και μετά το Βάπτισμα συνεχιζόταν η κατήχηση για τους νεοφώτιστους.

Όταν επικράτησε ο νηπιοβαπτισμός (5ος αι.), η κατήχηση ανατέθηκε στον ανάδοχο και στους γονείς του νηπίου.