Χριστιανισμός - Ισλάμ: Σημεία επίδρασης και ουσιαστικές αποκλίσεις

  Χριστιανισμός - Ισλάμ:

Σημεία επίδρασης και ουσιαστικές αποκλίσεις

Θεώνη Μπούρα,

Μr Πατρολογία, θεολόγος-εκπαιδευτικός

     Το Ισλάμ γεννήθηκε σε ένα χώρο, όπου υπήρχε η προϊσλαμική αραβική θρησκεία, που ήταν πολυθεϊστική κι ο Αλλάχ ήταν ο θεός που λάτρευε η οικογένεια του Μωάμεθ.

Στον ίδιο χώρο δραστηριοποιούνταν και Ιουδαίοι και χριστιανοί γιατροί, έμποροι, μουσικοί.

Το Ισλάμ επομένως διαμορφώθηκε ιστορικά συνδυάζοντας στοιχεία α) της παλιάς αραβικής θρησκείας, όπως τον όνομα του θεού Αλλάχ, β) των εβραίων , όπως είναι η αυστηρή μονοθεία, η ιδέα του εκλεκτού και περιούσιου λαού του θεού που στο Ισλάμ θα ονομαστούν «πιστοί-υποταγμένοι» στο θεό σε αντιδιαστολή με τους απίστους και γ) στοιχεία από αιρετικούς χριστιανούς, όπως οι μονοφυσίτες και οι νεστοριανοί, που είχαν ιδρύσει 2 χριστιανικά αραβικά κράτη διατηρώντας την πολυγαμία των αράβων.

     Οι χριστιανικές επιρροές στο Ισλάμ είναι αρκετές¹  και προέρχονται κυρίως από τους νεστοριανούς, τους μονοφυσίτες και τα απόκρυφα χριστιανικά κείμενα δηλαδή νόθα και ψευδεπίγραφα βιβλία των χριστιανών.

v Οι μουσουλμάνοι πιστεύουν σε ένα Θεό δημιουργό του κόσμου όπως και οι χριστιανοί, όχι όμως σε Τριαδικό Θεό.

v Πιστεύουν σε ύπαρξη και δράση αγγέλων και μάλιστα του Γαβριήλ στον ευαγγελισμό της Μαριάμ (όχι Θεοτόκου).

v Αποδέχονται τον ευαγγελισμό της Μαριάμ, την παρθενία της, και την εξ αυτής γέννηση του Ιησού, όχι όμως στο σπήλαιο της Βηθλεέμ αλλά κάτω από μία χουρμαδιά, χωρίς αναφορά στον Ιωσήφ, ούτε στους γονείς της Ιωακείμ και Άννα, αλλά στη Μαριάμ ως κόρη του Εμράν.

v Προσφωνούν τη Μαριάμ «Δέσποινά μας» και «Κυρία μας Μαριάμ», τη σέβονται ως μητέρα του Ιησού, όχι όμως ως Θεοτόκο, αφού για εκείνους ο Ιησούς δεν είναι Θεός². Επηρεασμένοι από τη χριστολογία του Αρείου και του Νεστορίου αποκαλούν τον Ιησού «προφήτη», «απόστολο», «δούλο του Θεού», «Μεσσία», «λόγο του Θεού», «δεύτερο Αδάμ» επειδή γεννήθηκε από Παρθένο με υπερφυσικό τρόπο. Βέβαια δεν Τον θεωρούν Θεό, ούτε Υιό Θεού³.

v Αναφέρουν θαύματα του Ιησού, του αποστόλου του Θεού, όπως τη θεραπεία του εκ γενετής τυφλού, του  λεπρού (κι όχι των 10 λεπρών) καθώς και αναστάσεις νεκρών. Αναφέρουν κι ένα θαύμα παρμένο από το απόκρυφο-νόθο-ψευδεπίγραφο ευαγγέλιο του Θωμά, σύμφωνα με το οποίο ο Ιησούς, όταν ήταν μικρός, έφτιαξε ένα πουλί από πηλό, φύσηξε σε αυτό και το πήλινο πουλί ζωντάνεψε⁴.

v Ο Ιησούς γεννήθηκε «εκ Παρθένου Μαριάμ» και του «πνεύματος του Θεού», πράγμα που δεν απέχει πολύ από το Άγιο Πνεύμα, που δέχονται οι χριστιανοί.

v Αναφέρουν το θαύμα του Ιησού με το χορτασμό των πεντακισχιλίων στην έρημο και προσθέτουν ότι ο Θεός θα βασανίσει σκληρά όσους δεν πιστέψουν σε αυτό το θαύμα⁵.

v Επηρεασμένοι από τους Εβραίους δε μπορούν να δεχτούν το πάθος και τη σταύρωση του Ιησού, του αποστόλου του Θεού. Δέχονται ωστόσο τα ιστορικά γεγονότα των παθών και της σταύρωσης, λένε όμως  ότι το πρόσωπο που σταύρωσαν οι Ιουδαίοι δεν ήταν ο Ιησούς αλλά κάποιος άλλος όμοιός Του⁶. Δέχονται την ανάληψη του Ιησού, ο Ιησούς ανυψώθη προς το Θεό, απογοητεύοντας τις δόλιες διαθέσεις των εβραίων⁷.

v   Στην Ισλαμική παράδοση υπάρχει η πίστη στη μελλοντική επιστροφή του Ιησού πριν την τελική κρίση και η νίκη του Ιησού κατά του αντιχρίστου, αντίληψη συναφής με την Καινή Διαθήκη. Βέβαια οι μουσουλμάνοι λένε ότι ο Ιησούς, μετά τη νίκη του αντιχρίστου, θα πεθάνει και γι’ αυτό το λόγο έχουν κρατήσει κενή θέση στον τάφο του προφήτη Μωάμεθ στη Μεδίνα⁸.

     Παρατηρούμε ότι το Ισλάμ δέχεται μεν ορισμένα ιστορικά στοιχεία σχετικά με τον Ιησού και την Παρθένο, όμως αρνείται το επίσης ιστορικό γεγονός του πάθους και της θανατικής καταδίκης του Ιησού καθώς και τα ιερά πρόσωπα του Ιωακείμ και της Άννας. Επηρεάστηκε από μονοφυσιτικό περιβάλλον γι’ αυτό αρνείται τον όρο Θεοτόκος για την Παναγία, όρο που αποτελεί κριτήριο ορθοδοξίας και για τον οποίο πολύ αγωνίστηκε ο άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας ανατρέποντας την αιρετική διδασκαλία του Νεστορίου⁹ .

     Η θεότητα του Ιησού Χριστού είναι αδιαμφισβήτητη για τους χριστιανούς καθώς «ο Θεός Λόγος (μετά την ενανθρώπηση Ιησούς Χριστός), το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, είναι επίσης ο Υιός ο Αγαπητός, ο μονογενής, που έχει διπλή γέννηση: από τον Πατέρα, χωρίς μητέρα, αχρόνως και εν χρόνω από την Υπεραγία Θεοτόκο με τη χάρη του αγίου Πνεύματος, στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας. Είναι τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος, δηλαδή Θεάνθρωπος»¹⁰ .

 

1. Βλέπε Γιαννουλάτου, Αναστασίου, Ισλάμ: Θρησκειολογική επισκόπηση, Πορευθέντες 1975.
2. Η Τράπεζα, 5,19
3. Ο οίκος Εμράν, 3:52.
4. Ο οίκος του Εμράν, 3:40-41, 43.
5. Η Τράπεζα, 5:112-115.
6. Arberry, Koran(1971), I, 123.
7. D. Brown, The Cross of the Messiah, σειρά Christianity and the Islam, 3 London 1969, σ. 34.
8. Hayek, Christ(1959), 239-271 και Burton, Pilgrimage, vol II παρά Rodwell, Koran(1971), 391.
9. Βλέπε Αρτέμη, Ειρήνης, «Σκάνδαλο οικουμενικόν: η απόρριψη του όρου Θεοτόκος από το Νεστόριο και η ανασκευή της διδασκαλίας του από τον  Κύριλλο Αλεξανδρείας, Νέα Σιών 91 (2011), 179-202.
10. Αρτέμη, Ειρήνης, Αποκλίνοντα στοιχεία στις διδασκαλίες του Ορθοδόξου Χριστιανισμού και του Ισλάμ, 2011 http://www.impantokratoros.gr/DAAAB9B8.el.aspx