Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 2.3 Η ΜΟΝΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα

Οι μαθητές/μαθήτριες να: -          αναδεικνύουν τις διαστάσεις της Ορθόδοξης χριστιανικής διδασκαλίας και άλλων θρησκευτικών παραδόσεων για τη συμβίωση των ανθρώπων, τις σύγχρονες μορφές της και τη μοναξιά, -          αξιολογούν με θρησκευτικά κριτήρια τις δυνατότητες συμβίωσης των ανθρώπων.

Εισαγωγή στο μάθημα: 2.3 Η Μοναξιά του Ανθρώπου

 Δημιουργία του Ιωάννη Μπάλτου

https://samakos9.blogspot.com/2025/05/2-3.html

ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ - ΚΟΥΙΖ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΚΕΡΔΙΣΤΕ Η ΧΑΣΤΕ ΤΟ ΚΟΥΙΖ
2.3 Η ΜΟΝΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΤΗΛΕΠΑΙΧΝΙΔΙ 2.3 Η ΜΟΝΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΤΗΛΕΠΑΙΧΝΙΔΙ (Β) 2.3 Η ΜΟΝΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ (Β)

Βιώνοντας:

Μορφές σύγχρονης συμβίωσης. Μοναξιά.

Ο συγγραφέας Γ. Χειμωνάς έχει εκφράσει την άποψη ότι « το χαρτί που έχει κρυμμένο στο μανίκι του ο αιώνας λέγεται «μελαγχολία» κι αυτή έχει τον τελευταίο λόγο……….

Αν οι αιώνες αποκτούσαν ένα όνομα, σίγουρα ο δικός μας αιώνας θα ονομαζόταν αιώνας της μελαγχολίας…»

Όλοι στον αιώνα μας χώρισαν και γίνανε μονάδες, ο καθένας αποτραβιέται στη μοναξιά του, ο καθένας απομακρύνεται απ’ τον άλλον, κρύβεται και κρύβει το έχει του και καταλήγει ν’ απωθεί τους όμοιους του και ν’ απωθείται απ’  αυτούς!!!!

Η μοναξιά δεν προέρχεται από την απουσία, προέρχεται από τον εγωισμό και την κακία του άλλου ανθρώπου. 

Look Up

All The Lonely People

Κοίτα όλους αυτούς τους μοναχούς ανθρώπους

Κοίτα όλους αυτούς τους μοναχούς ανθρώπους

Η Ελεονώρα Ρίγκμπυ μαζεύει το ρύζι από μια εκκλησία που μόλις έγινε γάμος

Ζει σε ένα όνειρο

Περιμένει στο παράθυρο

Κοιτάζοντας με ένα ύφος

Που βρίσκεται μες στη κανάτα που κρατά κοντά στην πόρτα

Για ποιον να είναι;

Όλοι οι μόνοι άνθρωποι

Από πού να έρχονται άραγε;

Όλοι οι μόνοι άνθρωποι

Πού να ανοίγουν άραγε;

Ο πατήρ ΜακΚένζι γράφει τους στίχους μιας ομιλίας του που κανείς δεν θα ακούσει

Κανείς δεν έρχεται κοντά

Κοίτα τον να εργάζεται, μαντάροντας τις κάλτσες του τη νύχτα που δεν είναι κανείς εκεί

Ποιος νοιάζεται;

Όλοι οι μόνοι άνθρωποι

Από πού να έρχονται άραγε;

Όλοι οι μόνοι άνθρωποι

Πού να ανοίγουν άραγε;

Green Day - Boulevard Of Broken Dreams 

Λόγος περί Μοναξιάς…

Η αγάπη θα μας κάνει χίλια κομμάτια...

Love will tear us apart When the routine bites hard And ambitions are low And the resentment rides high But emotions won't grow And we're changing our ways Taking different roads Then love, love will tear us apart again Why is the bedroom so cold Turned away on your side? Is my timing that flawed Our respect run so dry? Yet there's still this appeal That we've kept through our lives Love, love will tear us apart again Do you cry out in your sleep All my failings exposed Get a taste in my mouth As desperation takes hold Is it something so good Just can't function no more? When love, love will tear us apart again

Η αγάπη θα μας κάνει χίλια κομμάτια Όταν η ρουτίνα αρχίζει και γίνεται ανυπόφορη Και οι προσδοκίες είναι χαμηλές Και η μνησικακία κυριεύει Αλλά τα συναισθήματα δεν τρέφονται Και αλλάζουμε τις πορείες μας Παίρνοντας διαφορετικούς δρόμους Τότε η αγάπη, η αγάπη θα μας κάνει χίλια κομμάτια ξανά Γιατί η κρεβατοκάμαρα είναι τόσο κρύα Γύρισες στην πλευρά σου? Είναι ο συγχρονισμός μου που ράγισε Ο σεβασμός μας που τελείωσε? Κι όμως υπάρχει ακόμα αυτή η έλξη Που κρατήσαμε σε όλη μας τη ζωή Η αγάπη, η αγάπη θα μας κάνει χίλια κομμάτια ξανά Κλαις φωναχτά στον ύπνο σου Όλα τα ελαττώματά μου στην φόρα Πάρε μια γεύση στο στόμα μου Όσο η απελπισία κυριαρχεί Είναι κάτι τόσο καλό Απλά δεν μπορεί να λειτουργήσει πια? Όταν η αγάπη, η αγάπη θα μας κάνει χίλια κομμάτια ξανά

Νοηματοδοτώντας:

Αναζήτηση του νοήματος της συμβίωσης στον θεσμό του γάμου και της οικογένειας.

«Ο γάμος είναι μυστήριο αγάπης. Γιατί η γυναίκα και ο άνδρας δεν είναι δύο άνθρωποι, αλλά ένας...»

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος , Προς Κολοσσαείς, Ομιλία ΙΒ, ΕΠΕ 22, 342)

«Αυτό είναι πραγματική οικογενειακή ζωή, αυτό είναι ο αληθινός πλούτος, αυτή η μεγαλύτερη περιουσία, όταν δηλαδή, ο άντρας δεν συγκρούεται με τη γυναίκα του, αλλά είναι ενωμένοι σαν ένα σώμα… Δεν υπάρχει τίποτε, τίποτε πολυτιμότερο από το ν’ αγαπιέται πολύ ο άντρας από τη γυναίκα του και η γυναίκα από τον άντρα της».

 Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Εις Πράξ., Ὁμ. ΜΘ', ΕΠΕ 16Β, 124.

Λόγια αγάπης συζύγου

Δημιουργία: Μπάλτος Γιάννης

 «Λόγια αγάπης να της λες… Εγώ από όλα, την δική σου αγάπη προτιμώ και τίποτε δεν μου είναι οδυνηρό, όσο το να βρεθώ σε διάσταση μαζί σου. Κι’ αν όλα χρειαστεί να τα χάσω κι’ αν στους εσχάτους βρεθώ κινδύνους, οτιδήποτε κι’ αν πάθω, όλα μου είναι υποφερτά, όσο εσύ μου είσαι καλά.. Και τα παιδιά τότε μου είναι πολύ αγαπητά, εφ’ όσον εσύ με συμπαθείς. Όλα δικά σου είναι. 
Αυτό με συμβουλεύει ο Παύλος λέγοντας ότι ο άνδρας δεν εξουσιάζει το σώμα του, αλλά η γυναίκα του. Κι αν δεν έχω εγώ εξουσία στο σώμα μου, αλλά εσύ, πόσο μάλλον δικά σου είναι όλα τα άλλα. Σώμα δεν έχεις πιά δικό σου … Δεν είμαστε δυο σώματα μετά το γάμο, αλλά γίναμε ένα· δεν έχουμε δυο περιουσίες, αλλά μία … Όλα δικά σου είναι, κι εγώ δικός σου είμαι, κορίτσι μου … 
Ποτέ να μη μιλάς με πεζό τρόπο, αλλά με φιλοφροσύνη, με τιμή, με αγάπη πολλή. Να την τιμάς, και δεν θα βρεθεί στην ανάγκη να ζητήσει την τιμή από τους άλλους. Να την προτιμάς από όλους για όλα, για την ομορφιά, για την σύνεση της, και να την επαινείς. Να κάνεις φανερό ότι σε αρέσει η συντροφιά της και ότι προτιμάς να μένεις στο σπίτι για να είσαι μαζί της, από το να βγαίνεις στην αγορά. Από όλους τους φίλους να την προτιμάς, και από τα παιδιά που σου χάρισε ακόμα, κι αυτά εξ αιτίας της να τα αγαπάς».

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Εις την προς Εφεσίους, ομιλ. Κ΄, 5, ΕΠΕ, 21, P. G. 62, 146-148.

Εκεί όπου ο άνδρας και η γυναίκα και τα παιδιά είναι συνδεδεμένοι με δεσμούς ομόνοιας και φιλίας και αρετής, εκεί βρίσκεται ανάμεσά τους ο Χριστός.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Εις Γέν., Ομ. Ζ', ΕΠΕ 8, 138

Αναλύοντας:

Η χριστιανική διδασκαλία για τη συμβίωση των ανθρώπων. Κοινωνία και σχέσεις προσώπων.

Ο άνθρωπος είναι ένα ον με δύο διαφορετικά φύλα, καθένα από τα οποία έχει τα δικά του χαρακτηριστικά, σωματικά και ψυχικά. Αυτό σημαίνει ότι όλα τα χαρακτηριστικά του ανθρώπινου γένους δε βρίσκονται στον άντρα από μόνο του, ούτε στη γυναίκα από μόνη της. Από μόνοι τους, είναι "μισά" όντα, που αποζητούν την ολοκλήρωση και την αλληλοσυμπλήρωση. Η συμπλήρωση του καθενός επιτυγχάνεται με τη συνάντηση με το αντίθετο φύλο, δηλαδή με το άνοιγμα σε έναν άλλον κόσμο, διαφορετικό, που έχει να προσφέρει διαστάσεις άγνωστες στην ατομικότητα του δικού του φύλου. Υπ' αυτή την έννοια, πλήρης άνθρωπος δεν είναι ο άντρας από μόνος του ούτε η γυναίκα από μόνη της, αλλά το ζευγάρι.  “Και έσονται οι δύο εις σάρκα μίαν»

Για να πραγματοποιηθεί όντως αλληλοσυμπλήρωση, πρέπει να πρόκειται για μια ένωση με αγάπη, ειλικρίνεια και αμοιβαίο σεβασμό, αλλιώς δεν έχουμε να κάνουμε με συνάντηση προσώπων, αλλά με υστερόβουλη και εγωκεντρική χρήση του άλλου ως εργαλείου.

Στη ζωή της Εκκλησίας δεν υπάρχουν αυτοματισμοί ούτε μαγικές τελετές. Το μυστήριο του γάμου είναι για το ζευγάρι η έναρξη μιας πορείας, ενός συνειδητού αγώνα, μιας διαρκούς άσκησης στην αγάπη.
http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-C134/152/1091,4008/

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Οικογένεια, ένα πείραμα.

 

Για την Εκκλησία η οικογένεια καλείται να δομηθεί πάνω σε δυο

θεμελιώδεις άξονες:

 1. Στην αγαπητική συνύπαρξη.

 Η οικογένεια δεν αποτελεί  συμφεροντολογικό συνεταιρισμό ούτε άθροισμα ατομικισμών.

 Για να μιλάμε πραγματικά για οικογένεια δεν αρκεί η συστέγαση ορισμένων ατόμων.

Συστέγαση έχουμε και αλλού, π.χ. σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης, αλλά αυτό απέχει πολύ από το να χαρακτηριστεί οικογένεια!

 Η οικογένεια (οφείλει να) είναι ουσιαστική συνύπαρξη, δηλαδή αγαπητική μετοχή από κοινού σε όλα τα γεγονότα της ζωής – στη γέννηση ενός νέου μέλους της και στον θάνατο άλλου, στις χαρές του ενός και στις οδύνες του άλλου, κ.ο.κ.

 2. Στη μοναδικότητα του κάθε προσώπου.

 Στη συνύπαρξη που προαναφέραμε, κανένα μέλος (είτε μεγάλο είτε μικρό σε ηλικία) δεν απορροφάται σε μια απρόσωπη μάζα, ούτε ζει στη σκιά άλλου.

 Η οικογένεια είναι το εργαστήρι όπου η προσωπικότητα του καθενός, μοναδική κι ανεπανάληπτη, αναδεικνύεται και καλλιεργείται με αγάπη, σεβασμό και αμοιβαιότητα.

Για την Εκκλησία, η νομική και βιολογική συγκρότηση της οικογένειας δε σημαίνει αυτομάτως λειτουργία της αληθινά ως οικογένειας.

 Αυτή η λειτουργία είναι κάτι που πρέπει να επιτευχθεί με άσκηση και υπευθυνότητα (γι’ αυτό, άλλωστε, αποκαλέσαμε την οικογένεια “πείραμα”).

 Η οικογένεια, με δυο λόγια, είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια υποδιαίρεση του κοινωνικού συνόλου, ή από μια μονάδα κατανάλωσης.

Είναι ο χώρος ενός θαυμαστού πειράματος: της εφαρμοσμένης αγάπης και ελευθερίας, που είναι ουσιώδη χαρακτηριστικά της ίδιας της Εκκλησίας.

Απόσπασμα από το παλιό βιβλίο της Γ' Λυκείου: 12. Η οικογένεια

Σχέσεις γονέων και παιδιών: Η “τρίτη έξοδος”

Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος

Η απόφαση ενός ζευγαριού να κάνει παιδιά είναι εξαιρετικά καίρια και πρέπει να συνοδεύεται από την επίγνωση πλήθους ευθυνών - επικοινωνιακών, παιδαγωγικών, οικονομικών, κοινωνικών κ.ο.κ.

 Ο μεγάλος κίνδυνος είναι να ξεκινάει κανείς να κάνει οικογένεια επειδή “έτσι κάνει όλος ο κόσμος”, δίχως δηλαδή ο ίδιος να το έχει θελήσει συνειδητά και ξεκάθαρα.

  Συχνά, μάλιστα, η επιδίωξη να δημιουργηθεί οικογένεια και να γεννηθούν παιδιά, ρίχνει σε δεύτερη μοίρα το πρόσωπο του/της συζύγου, σαν να μην είναι αυτός/αυτή παρά ένα έμψυχο εργαλείο για την επίτευξη αυτού του στόχου.

 Η μεταξύ των συζύγων αγάπη είναι το θεμέλιο των ενδοοικογενειακών σχέσεων και το καλύτερο, έμπρακτο παράδειγμα για τα παιδιά.

 Η γέννηση των παιδιών (οφείλει να) είναι καρπός της συζυγικής αγάπης, κι όχι κάτι άλλο, π.χ. απεγνωσμένη προσπάθεια να αποκτήσει νόημα στη ζωή του ένας άνθρωπος, που δε βρίσκει νόημα στον ίδιο του τον συζυγικό δεσμό και στο πρόσωπο του συντρόφου του.

 Σ’ αυτή την περίπτωση δημιουργούνται προβληματικές εξαρτήσεις του γονιού από το παιδί, και αντίστροφα, που εμποδίζουν την ανάπτυξη της προσωπικότητας.

 Ο κοινωνικός ψυχολόγος Έριχ Φρομ (1900-1980) επισημαίνει ότι στη ζωή του ανθρώπου πρέπει να πραγματοποιηθούν διαδοχικά τρεις έξοδοι: από τη μήτρα της μητέρας του, από το στήθος της και από την αγκαλιά της.

 Η τρίτη έξοδος σημαίνει τη συγκρότηση του παιδιού σε ξεχωριστή προσωπικότητα που δεν θα είναι εξάρτημα της γονεϊκής ύπαρξης.

  Η έξοδος αυτή, μολονότι είναι εξαιρετικά σημαντική για την ψυχική υγεία, δεν επιτυγχάνεται πάντα και απ' όλους.

 Συχνά δυσχεραίνεται από το γεγονός ότι η εξάρτηση από τον γονιό φέρει το ευγενέστερο προσωπείο: το προσωπείο της αγάπης.

 Σε τέτοια περίπτωση όμως πρόκειται για μια "αγάπη" κτητική.

Ο άλλος δεν αντιμετωπίζεται ως μια ξεχωριστή ύπαρξη, αλλά σαν ιδιοκτησία.

Κι έτσι, αντί να είναι στόχος της διαπαιδαγώγησης η διαμόρφωση του νέου ανθρώπου σε ελεύθερη και αληθινή προσωπικότητα είναι η διατήρηση αυτής της εξάρτησης.

 Απόσπασμα από το παλιό βιβλίο της Γ' Λυκείου: 12. Η οικογένεια

Leaving Home 

Στο βίντεο «Living Home», βλέπουμε με γλυκόπικρο τρόπο έναν γιο που, παρότι ο πατέρας του τον στέλνει στον κόσμο, επιστρέφει διαρκώς στο πατρικό σπίτι. Κάθε επιστροφή και πιο περίεργη, κάθε βήμα του και μια αποφυγή του αναπόφευκτου: της ενηλικίωσης και της ανάληψης της προσωπικής του ευθύνης.

Η εικόνα αυτή, που αποτυπώνει έντονα τη θεωρία της προσκόλλησης του Bowlby, μπορεί να ιδωθεί και μέσα από το πρίσμα της εκκλησιαστικής μας παράδοσης: η οικογένεια ως μήτρα αγάπης, αλλά και ως πύλη εξόδου προς τον κόσμο.

Οι γονείς είναι οι πρώτοι που αποκαλύπτουν στο παιδί τι σημαίνει να αγαπάς, να σε φροντίζουν, να είσαι ασφαλής.

Όμως, αν η αγάπη αυτή κρατά το παιδί δέσμιο, τότε δεν είναι πλέον αγάπη, αλλά φόβος μεταμφιεσμένος σε φροντίδα.

Όπως λέει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος:

«Όποιος αγαπά με φόβο μην χάσει, δεν αγαπά με ελευθερία».

Η υπερπροστασία των γονιών, πολλές φορές, δεν πηγάζει από το ενδιαφέρον, αλλά από την αδυναμία τους να εμπιστευτούν την ελευθερία του παιδιού. Έτσι, αντί να το ετοιμάζουν για έξοδο και κοινωνία, το κρατούν καθηλωμένο στην εξάρτηση – συναισθηματική, πρακτική, υπαρξιακή.

Κι όμως, η Εκκλησία δεν μας καλεί να μείνουμε προσκολλημένοι ούτε στην οικογένεια ούτε σε καμία ανθρώπινη ασφάλεια. Μας καλεί να αποκτήσουμε προσωπικό πρόσωπο, να γίνουμε πρόσωπα σχέσης, όχι φορείς εξαρτήσεων.
Το παιδί καλείται να μάθει να ζει όχι μόνο μέσα από τα μάτια της μητέρας του, αλλά μέσα από το δικό του βλέμμα, φωτισμένο από τον Χριστό, που είναι η αλήθεια και η ζωή.

Και όταν η ζωή ταράζει τη θαλπωρή μας, όπως συμβαίνει και στο τέλος του βίντεο, τότε αναδύεται το ερώτημα: ποιος είμαι πέρα από το σπίτι, πέρα από την οικογένεια, πέρα από το γνώριμο;
Αυτό είναι το μεγάλο πέρασμα προς την ενηλικίωση:
να μπορώ να αγαπώ το σπίτι μου, αλλά να μην είμαι αιχμάλωτός του. Να ευχαριστώ για όσα μου έδωσε, αλλά να περπατώ πια με τα δικά μου πόδια, με τη χάρη του Θεού.

Γιατί τελικά, όπως λέει ο Χριστός:

«Δια τούτο καταλείψει άνθρωπος τον πατέρα αυτού και την μητέρα και προσκολληθήσεται…» (Ματθ. 19,5)

Η οικογένεια είναι η αρχή. Η ζωή είναι το προσκλητήριο.
Και ο Θεός είναι Εκείνος που περιμένει να Τον αναγνωρίσουμε ως πατέρα – όταν θα έχουμε πια μάθει να στεκόμαστε, να βαδίζουμε και να αγαπάμε με ελευθερία.

ΠΗΓΗ: Από το νέο ιστολόγιο Θρησκευτικών ΠΑΜΕ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ! της Μαρίας Μανάκου.

Εφαρμόζοντας:

Κριτήρια αγαστής συμβίωσης των ανθρώπων.

O ΔΕΚΑΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ

«Πίνακας πληροφόρησης»: Οι μαθητές/μαθήτριες σε δυάδες συνεργάζονται για να γράψουν 2 κριτήρια αγαστής συμβίωσης των ανθρώπων. 
Τοποθετούνται σε πίνακα στην τάξη ως «δεκάλογος συμβίωσης»

ΥΛΙΚΟ

 

Η αγάπη θα μας κάνει χίλια κομμάτια

Δεν μπορώ να ξεφύγω από τον εαυτό μου

Γ΄ Λυκείου – 2.3. Η μοναξιά του ανθρώπου

Η εκπλήρωση του ανθρώπου

2.3 Συμβίωση - Γ΄ Λυκείου (2017-18)

2.3 Συμβίωση - Γ΄ Λυκείου

11. ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ

Η κατάθλιψη στις μέρες μας...