«Αν χτυπήσει την πόρτα σου κάποιος που πασχίζει να αντιμετωπίσει την ανάγκη του μη ζυγίσεις τα πράγματα με ανώμαλο τρόπο. Μην πεις δηλαδή, "αυτός είναι φίλος, είναι ομόφυλος με έχει ευεργετήσει παλαιότερα, ενώ ο άλλος είναι ξένος, αλλόφυλος, άγνωστος" .
Αν κρίνεις άνισα ούτε συ θα ελεηθείς. Μία είναι η ανθρώπινη φύση και ο ένας και ο άλλος είναι άνθρωπος. Κοινή είναι στους δύο η ανάγκη, κοινή η φτώχεια.
Πρόσφερε και στον αδελφό και στον ξένο· στον μεν αδελφό σου μη γυρίσεις την πλάτη, τον ξένο καν΄ τον αδελφό σου. Ο Θεός θέλει να στηρίζεις τους αναγκεμένους, όχι να κάνεις διακρίσεις ανάμεσα στους ανθρώπους· δεν θέλει να δίνεις στον ομόφυλο και να αποδιώχνεις τον ξένο· όλοι είναι ομόφυλοι, όλοι είναι αδέλφια, όλοι είναι παιδιά ενός πατέρα.
Άγιος Μάξιμος Ομολογητής: Όποιος αγαπά το Θεό, δεν μπορεί να μην αγαπήσει και κάθε άνθρωπο σαν τον εαυτό του!
15. Εκείνος που βλέπει και ίχνος μόνο μίσους μέσα στην καρδιά του, προς οποιονδήποτε άνθρωπο για οποιοδήποτε φταίξιμό του, είναι εντελώς ξένος από την αγάπη προς τον Θεό. Γιατί η αγάπη προς το Θεό δεν ανέχεται διόλου το μίσος κατά του ανθρώπου.
16. «Όποιος με αγαπά – λέει ο Κύριος – θα τηρήσει τις εντολές Μου. Και η δική Μου εντολή είναι να αγαπάτε ο ένας τον άλλον». Άρα λοιπόν εκείνος που δεν αγαπά τον πλησίον του, δεν τηρεί την εντολή του Κυρίου. Εκείνος που δεν τηρεί την εντολή, ούτε τον Κύριο μπορεί να αγαπήσει.
17. Μακάριος ο άνθρωπος που μπορεί να αγαπήσει κάθε άνθρωπο στον ίδιο βαθμό.
Η ιστορία του βίντεο κινουμένων σχεδίων διαδραματίζεται σε ένα απομακρυσμένο ελληνικό νησί, στο οποίο ζει ο Γιώργος με την οικογένειά του. Στο νησί υπάρχει ένας μεγάλος προσφυγικός καταυλισμός, η ύπαρξη του οποίου δημιουργεί ποικίλες αντιδράσεις στους κατοίκους. Ο Γιώργος, ωστόσο, έχει δημιουργήσει φιλικές σχέσεις με παιδιά του καταυλισμού. Κάποια μέρα, ο παππούς του Γιώργου αρρωσταίνει σοβαρά και χρειάζεται επειγόντως αίμα. Ποιο ρόλο θα παίξουν στην ιστορία μας οι αλλόθρησκοι πρόσφυγες που ο παππούς και ο πατέρας του Γιώργου τούς αισθάνονται σαν εθνική, θρησκευτική και κοινωνική απειλή;
Video από την 2η θεματική ενότητα: "Η συνάντηση με τον διαφορετικό «άλλο" του παρακάτω βιβλίου.
«Από τη σύγκρουση στη συνάντηση: Διδακτικές διαδρομές για την ανάσχεση της βίας, του φανατισμού και της μισαλλοδοξίας»
Η αδικία έχει αποτελέσει αντικείμενο μελέτης και αναφοράς στον φιλοσοφικό και κοινωνικό λόγο απ' αρχής των οργανωμένων κοινωνιών, από όταν οι σχέσεις των ανθρώπων άρχισαν να μεταφράζονται και μέσω οικονομικών σχέσεων. Με την εμφάνιση αυτής της μορφής κοινωνικών «συμβολαίων» μεταξύ των ανθρώπων, η πλεονεξία και η θέληση για συλλογή του πλούτου άρχισε να γίνεται όλο και πιο έντονη.
Η Αγία Γραφή μας, ήδη από την Παλαιά Διαθήκη μας διδάσκει την απάρνηση του άδικου πλούτου και της πλεονεξίας: «Ἀγαθὸν τὸ ὀλίγον μετὰ δικαιοσύνης ἢ πολὺ μετὰ ἀδικίας», όπως μας αναφέρεται στην ιστορία του Τωβίτ. Και το κήρυγμα της μετριοφροσύνης μας γίνεται εμφανέστατο μέσα από τα λόγια του ίδιου του Κυρίου μας, ο οποίος μας προτρέπει να δώσουμε τον έναν χιτώνα, άμα έχουμε δύο και ακόμα να προσφέρουμε τον ίδιο μας τον εαυτό στην υπηρεσία του συνάδελφού μας.
Με τον κ. Αθανάσιο Παπαθανασίου, αναπληρωτή καθηγητή στην Ανωτάτη Εκκλησιαστική Ακαδημία Αθηνών.
-αναδεικνύουν τις διαστάσεις της Ορθόδοξης χριστιανικής
διδασκαλίας και άλλων θρησκευτικών παραδόσεων για τη συμβίωση των ανθρώπων,
τις σύγχρονες μορφές της και τη μοναξιά,
-αξιολογούν με θρησκευτικά κριτήρια τις δυνατότητες συμβίωσης των
ανθρώπων.
Ο συγγραφέας Γ. Χειμωνάς έχει εκφράσει την άποψη ότι « το χαρτί που έχει κρυμμένο στο μανίκι του ο αιώνας λέγεται «μελαγχολία» κι αυτή έχει τον τελευταίο λόγο……….
Αν οι αιώνες αποκτούσαν ένα όνομα, σίγουρα ο δικός μας αιώνας θα ονομαζόταν αιώνας της μελαγχολίας…»
Όλοι στον αιώνα μας χώρισαν και γίνανε μονάδες, ο καθένας αποτραβιέται στη μοναξιά του, ο καθένας απομακρύνεται απ’ τον άλλον, κρύβεται και κρύβει το έχει του και καταλήγει ν’ απωθεί τους όμοιους του και ν’ απωθείται απ’ αυτούς!!!!
Η μοναξιά δεν προέρχεται από την απουσία, προέρχεται από τον εγωισμό και την κακία του άλλου ανθρώπου.
Τότε η αγάπη, η
αγάπη θα μας κάνει χίλια κομμάτια ξανά
Γιατί η
κρεβατοκάμαρα είναι τόσο κρύα
Γύρισες στην πλευρά
σου?
Είναι ο συγχρονισμός
μου που ράγισε
Ο σεβασμός μας που
τελείωσε?
Κι όμως υπάρχει
ακόμα αυτή η έλξη
Που κρατήσαμε σε όλη
μας τη ζωή
Η αγάπη, η αγάπη θα
μας κάνει χίλια κομμάτια ξανά
Κλαις φωναχτά στον
ύπνο σου
Όλα τα ελαττώματά
μου στην φόρα
Πάρε μια γεύση στο
στόμα μου
Όσο η απελπισία
κυριαρχεί
Είναι κάτι τόσο καλό
Απλά δεν μπορεί να
λειτουργήσει πια?
Όταν η αγάπη, η
αγάπη θα μας κάνει χίλια κομμάτια ξανά
Νοηματοδοτώντας:
Αναζήτηση του νοήματος της συμβίωσης στον θεσμό του γάμου και της οικογένειας.
«Ο γάμος είναι μυστήριο αγάπης. Γιατί η
γυναίκα και ο άνδρας δεν είναι δύο άνθρωποι, αλλά ένας...»
Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος , Προς
Κολοσσαείς, Ομιλία ΙΒ, ΕΠΕ 22, 342)
«Αυτό είναι πραγματική οικογενειακή ζωή,
αυτό είναι ο αληθινός πλούτος, αυτή η μεγαλύτερη περιουσία, όταν δηλαδή, ο
άντρας δεν συγκρούεται με τη γυναίκα του, αλλά είναι ενωμένοι σαν ένα σώμα… Δεν
υπάρχει τίποτε, τίποτε πολυτιμότερο από το ν’ αγαπιέται πολύ ο άντρας από τη
γυναίκα του και η γυναίκα από τον άντρα της».
Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Εις
Πράξ., Ὁμ. ΜΘ', ΕΠΕ 16Β, 124.
Λόγια
αγάπης συζύγου
Δημιουργία: Μπάλτος Γιάννης
«Λόγια αγάπης να της λες… Εγώ από όλα, την
δική σου αγάπη προτιμώ και τίποτε δεν μου είναι οδυνηρό, όσο το να βρεθώ σε
διάσταση μαζί σου. Κι’ αν όλα χρειαστεί να τα χάσω κι’ αν στους εσχάτους βρεθώ
κινδύνους, οτιδήποτε κι’ αν πάθω, όλα μου είναι υποφερτά, όσο εσύ μου είσαι
καλά.. Και τα παιδιά τότε μου είναι πολύ αγαπητά, εφ’ όσον εσύ με συμπαθείς.
Όλα δικά σου είναι. Αυτό με συμβουλεύει ο Παύλος λέγοντας ότι ο άνδρας δεν
εξουσιάζει το σώμα του, αλλά η γυναίκα του. Κι αν δεν έχω εγώ εξουσία στο σώμα
μου, αλλά εσύ, πόσο μάλλον δικά σου είναι όλα τα άλλα. Σώμα δεν έχεις πιά δικό
σου … Δεν είμαστε δυο σώματα μετά το γάμο, αλλά γίναμε ένα· δεν έχουμε δυο
περιουσίες, αλλά μία … Όλα δικά σου είναι, κι εγώ δικός σου είμαι, κορίτσι μου
… Ποτέ να μη μιλάς με πεζό τρόπο, αλλά με φιλοφροσύνη, με τιμή, με αγάπη πολλή.
Να την τιμάς, και δεν θα βρεθεί στην ανάγκη να ζητήσει την τιμή από τους
άλλους. Να την προτιμάς από όλους για όλα, για την ομορφιά, για την σύνεση της,
και να την επαινείς. Να κάνεις φανερό ότι σε αρέσει η συντροφιά της και ότι
προτιμάς να μένεις στο σπίτι για να είσαι μαζί της, από το να βγαίνεις στην
αγορά. Από όλους τους φίλους να την προτιμάς, και από τα παιδιά που σου χάρισε
ακόμα, κι αυτά εξ αιτίας της να τα αγαπάς».
Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Εις την
προς Εφεσίους, ομιλ. Κ΄, 5, ΕΠΕ, 21, P. G. 62, 146-148.
Εκεί όπου ο άνδρας και η γυναίκα και τα
παιδιά είναι συνδεδεμένοι με δεσμούς ομόνοιας και φιλίας και αρετής, εκεί
βρίσκεται ανάμεσά τους ο Χριστός.
Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Εις Γέν., Ομ.
Ζ', ΕΠΕ 8, 138
Αναλύοντας:
Η χριστιανική
διδασκαλία για τη συμβίωση των ανθρώπων. Κοινωνία και σχέσεις προσώπων.
Ο άνθρωπος είναι ένα ον με δύο διαφορετικά φύλα, καθένα από τα οποία έχει τα δικά του χαρακτηριστικά, σωματικά και ψυχικά. Αυτό σημαίνει ότι όλα τα χαρακτηριστικά του ανθρώπινου γένους δε βρίσκονται στον άντρα από μόνο του, ούτε στη γυναίκα από μόνη της. Από μόνοι τους, είναι "μισά" όντα, που αποζητούν την ολοκλήρωση και την αλληλοσυμπλήρωση. Η συμπλήρωση του καθενός επιτυγχάνεται με τη συνάντηση με το αντίθετο φύλο, δηλαδή με το άνοιγμα σε έναν άλλον κόσμο, διαφορετικό, που έχει να προσφέρει διαστάσεις άγνωστες στην ατομικότητα του δικού του φύλου. Υπ' αυτή την έννοια, πλήρης άνθρωπος δεν είναι ο άντρας από μόνος του ούτε η γυναίκα από μόνη της, αλλά το ζευγάρι. “Και έσονται οι δύο εις σάρκα
μίαν»
Για να πραγματοποιηθεί όντως αλληλοσυμπλήρωση, πρέπει να πρόκειται για μια ένωση με αγάπη, ειλικρίνεια και αμοιβαίο σεβασμό, αλλιώς δεν έχουμε να κάνουμε με συνάντηση προσώπων, αλλά με υστερόβουλη και εγωκεντρική χρήση του άλλου ως εργαλείου. Στη ζωή της Εκκλησίας δεν υπάρχουν αυτοματισμοί ούτε μαγικές τελετές. Το μυστήριο του γάμου είναι για το ζευγάρι η έναρξη μιας πορείας, ενός συνειδητού αγώνα, μιας διαρκούς άσκησης στην αγάπη. http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-C134/152/1091,4008/
ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ
Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος
Οικογένεια, ένα πείραμα.
Για την Εκκλησία η οικογένεια καλείται να δομηθεί πάνω σε δυο
θεμελιώδεις άξονες:
1. Στην αγαπητική συνύπαρξη.
Η οικογένεια δεν αποτελείσυμφεροντολογικό συνεταιρισμό ούτε άθροισμα ατομικισμών.
Για να μιλάμεπραγματικά για οικογένεια δεν αρκεί η συστέγαση ορισμένων ατόμων.
Συστέγαση έχουμε και αλλού, π.χ. σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης, αλλά αυτό απέχει πολύ από το να χαρακτηριστεί οικογένεια!
Η οικογένεια (οφείλει να) είναι ουσιαστική συνύπαρξη, δηλαδή αγαπητική μετοχή από κοινού σε όλα τα γεγονότα της ζωής – στη γέννηση ενός νέου μέλους της και στον θάνατο άλλου, στις χαρές του ενός και στις οδύνες του άλλου, κ.ο.κ.
2. Στη μοναδικότητα του κάθε προσώπου.
Στη συνύπαρξη που προαναφέραμε, κανένα μέλος (είτε μεγάλο είτε μικρό σε ηλικία) δεν απορροφάται σε μια απρόσωπη μάζα, ούτε ζει στη σκιά άλλου.
Η οικογένεια είναι το εργαστήρι όπου η προσωπικότητα του καθενός, μοναδική κι ανεπανάληπτη, αναδεικνύεται και καλλιεργείται με αγάπη, σεβασμό και αμοιβαιότητα.
Για την Εκκλησία, η νομική και βιολογική συγκρότηση της οικογένειας δε σημαίνει αυτομάτως λειτουργία της αληθινά ως οικογένειας.
Αυτή η λειτουργία είναι κάτι που πρέπει να επιτευχθεί με άσκηση και υπευθυνότητα (γι’ αυτό, άλλωστε, αποκαλέσαμε την οικογένεια “πείραμα”).
Η οικογένεια, με δυο λόγια, είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια υποδιαίρεση του κοινωνικού συνόλου, ή από μια μονάδα κατανάλωσης.
Είναι ο χώρος ενός θαυμαστού πειράματος: της εφαρμοσμένης αγάπης και ελευθερίας, που είναι ουσιώδη χαρακτηριστικά της ίδιας της Εκκλησίας.
Απόσπασμα από το παλιό βιβλίο της Γ' Λυκείου: 12. Η οικογένεια
Σχέσεις γονέων και παιδιών: Η “τρίτη έξοδος”
Δημιουργία: Γιάννης Μπάλτος
Η απόφαση ενός ζευγαριού να κάνει παιδιά είναι εξαιρετικά καίρια και πρέπει να συνοδεύεται από την επίγνωση πλήθους ευθυνών - επικοινωνιακών, παιδαγωγικών, οικονομικών, κοινωνικών κ.ο.κ.
Ο μεγάλος κίνδυνος είναι να ξεκινάει κανείς να κάνει οικογένεια επειδή “έτσι κάνει όλος ο κόσμος”, δίχως δηλαδή ο ίδιος να το έχει θελήσει συνειδητά και ξεκάθαρα.
Συχνά, μάλιστα, η επιδίωξη να δημιουργηθεί οικογένεια και να γεννηθούν παιδιά, ρίχνει σε δεύτερη μοίρα το πρόσωπο του/της συζύγου, σαν να μην είναι αυτός/αυτή παρά ένα έμψυχο εργαλείο για την επίτευξη αυτού του στόχου.
Η μεταξύ των συζύγων αγάπη είναι το θεμέλιο των ενδοοικογενειακών σχέσεων και το καλύτερο, έμπρακτο παράδειγμα για τα παιδιά.
Η γέννηση των παιδιών (οφείλει να) είναι καρπός της συζυγικής αγάπης, κι όχι κάτι άλλο, π.χ. απεγνωσμένη προσπάθεια να αποκτήσει νόημα στη ζωή του ένας άνθρωπος, που δε βρίσκει νόημα στον ίδιο του τον συζυγικό δεσμό και στο πρόσωπο του συντρόφου του.
Σ’ αυτή την περίπτωση δημιουργούνται προβληματικές εξαρτήσεις του γονιού από το παιδί, και αντίστροφα, που εμποδίζουν την ανάπτυξη της προσωπικότητας.
Ο κοινωνικός ψυχολόγοςΈριχ Φρομ (1900-1980) επισημαίνει ότι στη ζωή του ανθρώπου πρέπει να πραγματοποιηθούν διαδοχικά τρεις έξοδοι: από τη μήτρα της μητέρας του, από το στήθος της και από την αγκαλιά της.
Η τρίτη έξοδος σημαίνει τη συγκρότηση του παιδιού σε ξεχωριστή προσωπικότητα που δεν θα είναι εξάρτημα της γονεϊκής ύπαρξης.
Η έξοδος αυτή, μολονότι είναι εξαιρετικά σημαντική για την ψυχική υγεία, δεν επιτυγχάνεται πάντα και απ' όλους.
Συχνά δυσχεραίνεται από το γεγονός ότι η εξάρτηση από τον γονιό φέρει το ευγενέστερο προσωπείο: το προσωπείο της αγάπης.
Σε τέτοια περίπτωση όμως πρόκειται για μια "αγάπη" κτητική.
Ο άλλος δεν αντιμετωπίζεται ως μια ξεχωριστή ύπαρξη, αλλά σαν ιδιοκτησία.
Κι έτσι, αντί να είναι στόχος της διαπαιδαγώγησης η διαμόρφωση του νέου ανθρώπου σε ελεύθερη και αληθινή προσωπικότητα είναι η διατήρηση αυτής της εξάρτησης.
Απόσπασμα από το παλιό βιβλίο της Γ' Λυκείου: 12. Η οικογένεια
Η οικογένεια, ο πυρήνας της κοινωνίας, δοκιμάζεται συνεχώς από τις προκλήσεις της καθημερινότητας.
Αλλά τι κρύβεται πίσω από την επιφανειακή αρμονία;
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, με τη σοφία και την ευθύτητα του λόγου του, μας αποκαλύπτει τα βαθύτερα μυστικά για την οικογενειακή ζωή.
Leaving Home
Στο βίντεο «Living Home», βλέπουμε με γλυκόπικρο τρόπο έναν γιο που, παρότι ο πατέρας του τον στέλνει στον κόσμο, επιστρέφει διαρκώς στο πατρικό σπίτι. Κάθε επιστροφή και πιο περίεργη, κάθε βήμα του και μια αποφυγή του αναπόφευκτου: της ενηλικίωσης και της ανάληψης της προσωπικής του ευθύνης.
Η εικόνα αυτή, που αποτυπώνει έντονα τη θεωρία της προσκόλλησης του Bowlby, μπορεί να ιδωθεί και μέσα από το πρίσμα της εκκλησιαστικής μας παράδοσης: η οικογένεια ως μήτρα αγάπης, αλλά και ως πύλη εξόδου προς τον κόσμο.
Οι γονείς είναι οι πρώτοι που αποκαλύπτουν στο παιδί τι σημαίνει να αγαπάς, να σε φροντίζουν, να είσαι ασφαλής.
Όμως, αν η αγάπη αυτή κρατά το παιδί δέσμιο, τότε δεν είναι πλέον αγάπη, αλλά φόβος μεταμφιεσμένος σε φροντίδα.
Όπως λέει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος:
«Όποιος αγαπά με φόβο μην χάσει, δεν αγαπά με ελευθερία».
Η υπερπροστασία των γονιών, πολλές φορές, δεν πηγάζει από το ενδιαφέρον, αλλά από την αδυναμία τους να εμπιστευτούν την ελευθερία του παιδιού. Έτσι, αντί να το ετοιμάζουν για έξοδο και κοινωνία, το κρατούν καθηλωμένο στην εξάρτηση – συναισθηματική, πρακτική, υπαρξιακή.
Κι όμως, η Εκκλησία δεν μας καλεί να μείνουμε προσκολλημένοι ούτε στην οικογένεια ούτε σε καμία ανθρώπινη ασφάλεια. Μας καλεί να αποκτήσουμε προσωπικό πρόσωπο, να γίνουμε πρόσωπα σχέσης, όχι φορείς εξαρτήσεων. Το παιδί καλείται να μάθει να ζει όχι μόνο μέσα από τα μάτια της μητέρας του, αλλά μέσα από το δικό του βλέμμα, φωτισμένο από τον Χριστό, που είναι η αλήθεια και η ζωή.
Και όταν η ζωή ταράζει τη θαλπωρή μας, όπως συμβαίνει και στο τέλος του βίντεο, τότε αναδύεται το ερώτημα: ποιος είμαι πέρα από το σπίτι, πέρα από την οικογένεια, πέρα από το γνώριμο; Αυτό είναι το μεγάλο πέρασμα προς την ενηλικίωση: να μπορώ να αγαπώ το σπίτι μου, αλλά να μην είμαι αιχμάλωτός του. Να ευχαριστώ για όσα μου έδωσε, αλλά να περπατώ πια με τα δικά μου πόδια, με τη χάρη του Θεού.
Γιατί τελικά, όπως λέει ο Χριστός:
«Δια τούτο καταλείψει άνθρωπος τον πατέρα αυτού και την μητέρα και προσκολληθήσεται…» (Ματθ. 19,5)
Η οικογένεια είναι η αρχή. Η ζωή είναι το προσκλητήριο. Και ο Θεός είναι Εκείνος που περιμένει να Τον αναγνωρίσουμε ως πατέρα – όταν θα έχουμε πια μάθει να στεκόμαστε, να βαδίζουμε και να αγαπάμε με ελευθερία.
«Πίνακας πληροφόρησης»: Οι μαθητές/μαθήτριες σε
δυάδες συνεργάζονται για να γράψουν 2 κριτήρια αγαστής συμβίωσης των ανθρώπων. Τοποθετούνται σε πίνακα στην τάξη ως «δεκάλογος συμβίωσης»
Και "τέταρτος κόσμος" είναι εκείνες οι ομάδες πληθυσμού των αναπτυγμένων δυτικών κρατών, οι οποίες ωθούνται στο περιθώριο της ζωής. Είναι οι άνεργοι και οι άστεγοι, τεράστιες νησίδες εξαθλίωσης μέσα σε ωκεανούς ευμάρειας και καταναλωτισμού.
«Μη θησαυρίζετε θησαυρούς πάνω στη γη, όπου
τους αφανίζει ο σκόρος κι η σκουριά, κι όπου οι κλέφτες κάνουν διαρρήξεις και
τους κλέβουν.
Αντίθετα, να μαζεύετε θησαυρούς στον ουρανό, όπου δεν τους
αφανίζουν ούτε ο σκόρος ούτε η σκουριά κι όπου οι κλέφτες δεν κάνουν διαρρήξεις
και δεν τους κλέβουν. Γιατί όπου είναι ο θησαυρός σας εκεί θα είναι και η
καρδιά σας». Μτ 6, 19-21
«Τί
γαρ ωφελείται άνθρωπος, κερδήσας τον κόσμον όλον, εαυτόν δε απολέσας ή
ζημιωθείς;» (Λουκ. Θ’, 25)
Ο άνθρωπος είναι σε όλα αχόρταγος, θέλει
ν’ απολάψει πολλά, χωρίς να μπορεί να τα προφτάξει όλα. Και βασανίζεται. Όποιος
όμως φτάξει σε μια κατάσταση που να ευχαριστιέται με τα λίγα, και να μη θέλει
πολλά, έστω κι αν μπορεί να τ’ αποχτήσει, εκείνος λοιπόν είναι ο ευτυχισμένος.
Δεν το κάνει από οικονομία, είτε γιατί έχει την ιδέα πως τα πολλά τον βλάφτουνε
στην ψυχή ή στο σώμα. Αλλά γιατί στα λίγα και στα απλά βρίσκει πιο αγνή
ικανοποίηση. Και περισσότερο απ’ όλα, επειδή με τα απλά και με τα λίγα δεν
χάνει τον εαυτό του. «Τις εστι πλούσιος; Ο εν ολίγω αναπαυόμενος».
Οι άνθρωποι δεν βρίσκουνε πουθενά
ησυχία, γιατί επιχειρούνε να ζήσουνε χωρίς τον εαυτό τους. Τρέχουνε από δω κι
από κει να βρούνε την ευτυχία, μα ευτυχία δεν υπάρχει έξω από τον εαυτό μας.
Θέλουμε να ευχαριστηθούμε με συμπόσια απ’ όπου λείπουμε. Όποιος έχει χάσει τον
εαυτό του, έχει χάσει την ευτυχία. Ευτυχία δεν είναι το ζάλισμα που δίνουνε οι
πολυμέριμνες ηδονές κι απολαύσεις, αλλά η ειρήνη της ψυχής και η σιωπηλή
αγαλλίαση της καρδίας. Μ’ αυτό το βύθισμα στον εαυτό του βρίσκει ο άνθρωπος τον
Θεό.
Φώτης Κόντογλου, Ζωή πολυμέριμνη, χωρίς καμμιά εσωτερική ευτυχία, στο ‘Μυστικά
Άνθη’, εκδ. Παπαδημητρίου, Αθήνα 2001.
Διερευνώντας:
Η σχέση της θρησκείας και των κοινωνικών και
οικονομικών συνθηκών διαβίωσης.
Διερευνώντας 2η δραστηριότητα:
Πλούτος
και πλεονεξία
«Ποιον αδικώ, λέει [ο πλούσιος],
προστατεύοντας αυτά που μου ανήκουν;
Πες μου λοιπόν, τι σου ανήκει; Από που τα πήρες και τα έφερες στη ζωή σου;
Όπως αυτός που βρίσκει θέση στο θέατρο κι εμποδίζει αυτούς που μπαίνουν ύστερα,
θεωρώντας δικό του αυτό που είναι για κοινή χρήση όλων, τέτοιοι είναι οι πλούσιοι.
Αφού απόχτησαν πρώτοι τα κοινά αγαθά, τα θεωρούν δικά τους για την
προτεραιότητα. Αν έπαιρνε καθένας ό,τι του χρειαζόταν για την ικανοποίηση της
ανάγκης του κι άφηνε σ’ όποιον είχε ανάγκη ό,τι ήταν γι’ αυτόν περισσό, κανένας
δε θα ήταν πλούσιος, κανένας δε θα ήταν φτωχός. Γυμνός δεν ήρθες στον κόσμο; Γυμνός δεν θα
επιστρέψεις στη γη; Πού τα βρήκες αυτά που έχεις τώρα; Αν πιστεύεις ότι στα χάρισε η τύχη είσαι
άθεος, δεν αναγνωρίζεις τον Δημιουργό, δεν νοιώθεις ευγνωμοσύνη γι’ Αυτόν που
στα έδωσε· αν όμως παραδέχεσαι ότι προέρχονται απ’ τον Θεό, πες μου για ποιο
λόγο στα έδωσε; Μήπως είναι άδικος ο Θεός και μοιράζει άνισα τα απαραίτητα για
τη ζωή; Γιατί εσύ είσαι πλούσιος κι εκείνος φτωχός; Για κανένα άλλο λόγο παρά για να ανταμειφθείς
εσύ για την καλοσύνη και τη σωστή διαχείριση της περιουσίας, κι εκείνος για να
κερδίσει τα μεγάλα έπαθλα της υπομονής.
Όμως εσύ τα έκρυψες όλα στους αχόρταγους
κόλπους της πλεονεξίας· νομίζεις λοιπόν ότι κανένα δεν αδικείς όταν τόσους
στερείς από τα αγαθά αυτά; Ποιος είναι πλεονέκτης; Όποιος δεν περιορίζεται στα απαραίτητα. Ποιος
άρπαγας; Εκείνος που αφαιρεί την
περιουσία των άλλων. Εσύ δεν είσαι πλεονέκτης;
Δεν είσαι άρπαγας; Δεν κρατάς για τον εαυτό σου όσα σου δόθηκαν για να τα
διαχειρισθείς προς όφελος όλων; Αυτός που γδύνει τον ντυμένο θα ονομαστεί
λωποδύτης, αλλά μήπως και αυτός που δεν ντύνει τον γυμνό, ενώ μπορεί, δεν
αξίζει αυτή την ονομασία;
Το ψωμί που αποθηκεύεις είναι του
πεινασμένου, τα ρούχα που φυλάς στις αποθήκες σου είναι του γυμνού, τα
παπούτσια που τα ‘χεις και σαπίζουν είναι του ξυπόλυτου, τα λεφτά που θάβεις
για να μη στα κλέψουν είναι του φτωχού. Είναι τόσοι αυτοί που αδικείς όσοι
αυτοί που θα μπορούσες να βοηθήσεις».
Μέγας Βασίλειος, ομιλία στο “καθελώ μου τας αποθήκας και μείζονας
οικοδομήσω” και περί πλεονεξίας, 7.
19 Μη μαζεύετε θησαυρούς πάνω στη γη, όπου τους αφανίζει ο σκόρος και η σκουριά, κι όπου οι κλέφτες κάνουν διαρρήξεις και τους κλέβουν.
20 Αντίθετα, να μαζεύετε θησαυρούς στον ουρανό, όπου δεν τους αφανίζουν ούτε ο σκόρος ούτε η σκουριά, κι όπου οι κλέφτες δεν κάνουν διαρρήξεις και δεν τους κλέβουν.
21 Γιατί όπου είναι ο θησαυρός σας εκεί θα είναι και η καρδιά σας.
Αληθινά σας λέω ότι δύσκολα ένας πλούσιος άνθρωπος θα μπει στη Βασιλεία των ουρανών. Είναι ε ευκολότερο να περάσει μία καμήλα από την τρύπα που ανοίγει η βελόνα, παρά ο πλούσιος να μπει στη Βασιλεία του Θεού.
Ο Ιωάννης Χρυσόστομος για την κοινωνική αδικία
Δε φρίττεις, άνθρωπε, δεν κοκκινίζεις από ντροπή, όταν χαρακτηρίζεις επιτιθέμενον αυτόν που παλεύει για το ψωμί του; Αυτός αν και φέρεται επιθετικά, ωστόσο δικαιούται τη συμπάθειά μας, γιατί τόσο πολύ πιέζεται από την πείνα, ώστε αναγκάζεται να φορέσει το προσωπείο της επιθετικότητας... Και πρέπει να σου πω ακόμα πως αυτός που επιτίθεται στην πραγματικότητα είσαι συ, γιατί αν και έρχεσαι τακτικά στην Εκκλησία και ακούς τα κηρύγματά μου, στην αγορά εν τούτοις προτιμάς και το χρυσάφι και τις επιθυμίες και τις ανθρώπινες φιλίες σου, παρά τις δικές μου προτροπές.
Μεγάλε άνθρωπε, γουρουνάνθρωπε, Χα χα, μυστήριος που είσαι, Λεφτάδες, πλούσιοι, Χα χα, μυστήριοι που είσαστε. Κι όταν βάζετε το χέρι στην καρδιά, είσαστε για γέλια, Αληθινοί κλόουν, Μέσα στο χοιροστάσιο, σκυμμένοι, λέγοντας, Σκάβετε, σκάβετε, Με λασπωμένες μουσούδες, Τι ελπίζετε να βρείτε Στο γουρουνορυχείο; Είσαστε για γέλια, Είσαστε για γέλια, Αλλά στην πραγματικότητα είσαστε για κλάματα.
